Onlangs mocht ik A.Th. van Deursen ontvangen op een symposium. De kenner van de zeventiende eeuw bleek niet graag over zichzelf te praten. Toch deed hij een uitspraak die mij zijn boeken sindsdien met andere ogen doet lezen. Gevraagd naar zijn drijfveren mompelde hij eerst: 'Ik heb geen boodschap, de wereld zal door mijn boeken toch niet veranderen.' Toen kwam het. Eigenlijk had Van Deursen niet in deze eeuw geboren willen worden; had hij mogen kiezen, dan was het de zeventiende geweest. Lees vervolgens Een dorp in de polder, het portret van Graft in de zeventiende eeuw, waar men elkaar bijstaat in hechte verbondenheid. Graft is dan een spiegel geworden voor de de twintigste-eeuwer, maar vooral de bestemming van een nostalgie.