IN ZIJN NIEUWSTE boek, De verloren beschaving (1997), komt Alain Finkielkraut terug op het thema van zijn voorlaatste werk, Zinloze herinnering (1989). Dat thema is 'de paradox van de twintigste eeuw': hoe is het mogelijk dat onze eeuw, die zoveel lippendienst heeft bewezen aan de gelijkheidsgedachte, tegelijk de uitroeiingskampen van de nazi's voortbracht? De sleutel ligt volgens de auteur in de notie van een universele mensheid, die eerst vergeten en ten slotte aan andere beginselen geofferd werd.