Stuur «Maatschappelijk verantwoord onderdrukken» door
 |  |
In de joodse nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever is een soort juridisch niemandsland ontstaan. Dat trekt bedrijven aan. Een Nederlandse firma is nauw betrokken bij het schenden van mensenrechten.
| Tweet |  |
ARIEL, WESTELIJKE JORDAANOEVER – Op de groene heuvels langs snelweg 5 op de Westelijke Jordaanoever ligt de joodse nederzetting Ariel. De rode pannendaken van de eengezinswoningen steken fel af tegen de azuurblauwe lucht. Dertig jaar geleden werd deze forensennederzetting, zo’n tien kilometer achter de afscheidingsmuur, uit de grond gestampt; zij telt nu twintigduizend settlers. Achter de ijzeren toegangspoort met een bewaker die zorgvuldig iedere bezoeker checkt – Palestijnen worden niet toegelaten – verrijst een comfortabele wereld met rustige langgerekte asfaltwegen, supermarkten, scholen, woonblokken – keurig vierkant met speelpleinen voor de kinderen en parkeerhavens voor ouders – een zwembad en een universiteit. De werkstad Tel Aviv is slechts vijftien autominuten verwijderd en de prijzen van huizen zijn redelijk. Voor wie zijn werkkring naast de deur zoekt, is er het moderne industriegebied van Ariel met zo’n 110 fabrieken. Een tweede industriepark, ‘Ariel West’, met een terrein van zo’n twintig hectare is in aanbouw en zal werk bieden aan tweeduizend werknemers. Op het eerste gezicht een perfecte locatie voor Israëlische yuppies en gezinnen met kinderen.
Kennelijk is de bouw en instandhouding van Ariel en de andere 160 joodse kolonies ook een interessante business. Onlangs keurde de Israëlische minister van Defensie Barak de bouw van nog eens 455 nieuwe eenheden goed. De nederzettingen worden grotendeels gefinancierd door de overheid, die nog eens een slordige tweeënhalf miljard sjekel (een half miljard euro) betaalt voor extra kosten per jaar aan aannemers, producenten en toeleveranciers – aldus de Israëlische krant Ha’aretz.
Een van die toeleveranciers is het Nederlandse bedrijf Riwal. Materieel van deze Dordtse kranenverhuurder werd onlangs door een medewerkster van de Israëlische vrouwenvredesorganisatie The Coalition of Women for Peace in Ariel gesignaleerd. Diverse hoogwerkers van Riwal waren druk bezig om in het nieuwe industriepark van de nederzetting fabrieksgebouwen op te zetten. In 2006 kwam Riwal al in opspraak nadat bij toeval werd ontdekt dat het bedrijf via zijn Israëlische vestiging – Riwal Israel – materieel verhuurde voor de bouw van de Israëlische afscheidingsmuur. Het Internationaal Gerechtshof in Den Haag bestempelt die afscheiding als illegaal. Toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Bot noemde de betrokkenheid van Nederlandse bedrijven bij de bouw van die muur en activiteiten die in strijd zijn met de richtlijnen voor maatschappelijk verantwoord ondernemen, ongewenst.
De relatie tussen Riwal Nederland en Riwal Israel was in eerste instantie door holdingconstructies onduidelijk, maar een in opdracht van de vredesorganisatie UCP door Profundis uitgevoerd onderzoek bracht aan het licht dat de Nederlandse holding Lima BV uit Spijkenisse – de eigenaar van Riwal Israel – en de Nederlandse Riwal-groep in dezelfde handen zijn, namelijk van Dick Schalekamp en Prodelta Holding, dat weer toebehoort aan de Israëliër Doron Livnat. Livnat is een telg uit een invloedrijke Israëlische transportfamilie en lid van het CIDI (Centrum Informatie en Documentatie Israël). In een rapportage van RTV Rijnmond in juli 2006 erkende Riwal zijn betrokkenheid. Het beloofde de activiteiten te staken, maar werd een jaar later door minister Verhagen op de vingers getikt omdat bleek dat de Riwal-kranen nog steeds aan de muur werkten.
Ook de bouw van joodse nederzettingen is volgens de internationale gemeenschap illegaal. Israël bestrijdt dat. ‘Als Israëliërs geen huizen op de Westelijke Jordaanoever mogen bouwen, dan moet het ook aan Palestijnen verboden worden. Dit is betwist gebied. We moeten hierover nog onderhandelen’, reageerde de Israëlische premier Netanyahu op de voorwaarde van president Obama van bevriezing van de nederzettingen.
Israël houdt deze gebieden sinds de Zesdaagse Oorlog van 1967 bezet en mag volgens de Vierde Geneefse Conventie als bezettende macht geen eigen burgers naar bezette gebieden verhuizen en moet de Palestijnen fatsoenlijk behandelen. De nederzettingen zijn voor een deel gebouwd op geconfisqueerde grond die aan Palestijnen toebehoort of die op onrechtmatige wijze onteigend is, en dus zijn eigendomsrechten van Palestijnse burgers geschonden. Dat mag volgens het Internationaal Hof niet. Nu bouwt Riwal hieraan mee.
VANUIT BRUQIN, het Palestijnse dorpje dat aan de voet van Ariels industriepark ligt, zien de muren en prikkeldraadafrasteringen van de nederzetting er dreigend uit. Bruqin is een stil dorp, waar de bewoners altijd leefden van de olijfbouw. Maar de bouw van de industriegebieden heeft het leven van de tweeduizend dorpelingen voorgoed veranderd. Ariel heeft de laatste jaren tachtig hectare landbouwgrond van Bruqin in beslag genomen voor de bouw en uitbreiding van het industriepark.
‘Onze olijfgaarden zijn met de grond gelijk gemaakt’, zegt Abdallah Samara, burgemeester van Bruqin. Maar Bruqin kampt nu met een veel urgenter probleem dan de onteigening van grond. Het industriegebied van Ariel loost regelmatig zijn industrieel afvalwater op het land van Bruqin. Samara: ‘Dat water is vervuild en heeft onze gewassen aangetast.’
Yoesef Habash van het Palestijnse gezondheidsinstituut in Ramallah noemt de gezondheidstoestand in Palestijnse dorpen rond Ariel zorgwekkend. Door de bouw van de afscheidingsmuur en de Israëlische afsluitingspolitiek kunnen Palestijnse werknemers die vroeger (wit of zwart) in Israël werkten het land niet meer in en boeren zijn door de muur van hun land gescheiden en werkloos. In de Palestijnse gebieden is nauwelijks werk. Verder is er de stress die de bezetting met zich meebrengt. Soms zijn de dorpen dagen of weken volledig afgesloten en kunnen de bewoners niet naar hun werk of naar school. Maar in Bruqin is er nog iets anders aan de hand. ‘We hebben een alarmerende toename van kankerpatiënten. Uit bodemonderzoek blijkt dat de grond vervuild is door de dump van industrieel afval uit het al bestaande industriegebied. Dit heeft uiteraard gevolgen voor de gewassen maar ook voor het drinkwater’, aldus Habash.
Meirav Amir, medewerkster van het Israëlische Who Profits, dat de economische activiteiten van joodse kolonies en ondernemingen in Palestijnse gebieden onderzoekt, beschrijft de situatie als volgt: ‘Voor Israëliërs en bedrijven is vestiging in en de bouw van joodse nederzettingen aantrekkelijk want de staat betaalt, kolonisten betalen minder belasting en het toezicht op de naleving van de wet is geringer. Kortom, er is een soort juridisch niemandsland ontstaan. We hebben situaties van onteigening van Palestijns land, illegale bouwactiviteiten en het tewerkstellen van Palestijnse werknemers tegen te lage lonen geconstateerd.’
Die situatie trekt ook buitenlandse bedrijven. Een willekeurige greep uit de lange lijst van Who Profits met buitenlandse overtreders: het Franse Veolia, dat betrokken was bij een tramproject naar Israëlische kolonies en nu weer een afvaldump in de Jordaanvallei heeft opgezet; het Zweedse Volvo, dat gepantserde bussen aan joodse nederzettingen levert; de Belgische Dexia-bank, die leningen verstrekt aan joodse settlements, en het Nederlandse Unilever, dat ondanks zijn aankondiging in 2008 van verkoop van zijn aandeel nog steeds eigenaar is van een Israëlische zoutjesfabriek in een joodse nederzetting op de Westelijke Jordaanoever.
Amir: ‘We signaleren aanhoudend buitenlandse bedrijven die investeren in settlements of er zaken mee doen. Het onderzoek is moeilijk, omdat men via allerlei juridische en holdingconstructies met Israëlische bedrijven opereert. Bedrijven zijn vaak betrokken bij verschillende activiteiten op de Westelijke Jordaanoever. Als ze ten gevolge van onze acties de ene activiteit staken, dan gaan ze vervolgens met een andere activiteit verder. Ook zijn er bedrijven die aankondigen dat ze hun aandeel in de activiteiten willen verkopen, maar de verkooponderhandelingen worden tot in lengte van dagen gecontinueerd en intussen gebeurt er niets. De bedrijven trekken zich dus niet terug uit de Westelijke Jordaanoever.’
Tal Pery, de directeur van Riwal Israel, reageert verbaasd als ik hem telefonisch om opheldering vraag. Hij weet van niets. Enkele dagen later antwoordt hij per e-mail: ‘Riwal (Israel) verhuurt zijn materieel aan klanten, voornamelijk aannemers – onder hen Israëliërs, Arabieren en Palestijnen – op dezelfde manier: onbemand. Wij hebben geen controle op het werk of de locatie. Het is mogelijk dat een aannemer Riwal-hoogwerkers gebruikt in Ariel. Je kunt ons werk vergelijken met een internationaal autoverhuurbedrijf.’
Blijft de vraag of je dat maatschappelijk verantwoord ondernemen kunt noemen. Volgens professor Cees van Dam, verbonden aan King’s College Londen en de Universiteit Utrecht en gespecialiseerd in maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO), is Riwals reactie onaanvaardbaar. Hij formuleert het zorgvuldig: ‘Maatschappelijk verantwoord ondernemen is niet een juridische norm. Het betekent dat een onderneming meer doet dan de wet naleven en zich niet alleen richt op de economische prestatie maar ook met respect voor de mensenrechten handelt en toeziet op de gevolgen voor de mensen en het milieu.’
Het maatschappelijk toetsingskader is neergelegd in de richtlijnen van de OESO, waarvan Nederland lidstaat is en die door Israël worden onderschreven en door het bedrijfsleven omarmd. In de richtlijnen staat respect voor mensenrechten centraal. Ondernemingen moeten due diligence betrachten en zorgvuldig nagaan of men geen rechten van anderen negatief beïnvloedt en, als dit het geval is, deze negatieve invloed beëindigen. Van Dam: ‘Maatschappelijk verantwoord ondernemen betekent dat een onderneming zich niet alleen richt op de economische activiteit, maar ook toeziet op de gevolgen voor de mensen en het milieu. Riwal is door het verhuren van materiaal voor de bouw van nederzettingen in bezet gebied nauw betrokken bij het schenden van mensenrechten. Dat Riwal niet zelf de hoogwerkers gebruikt maar ze verhuurt, maakt niet uit. Riwal had horen te bedingen dat het materieel niet gebruikt mag worden voor de bouw van nederzettingen en daarop moeten toezien. Riwal hoort de mensenrechten van de bewoners van de bezette gebieden te respecteren en dat doet het hier niet, net als destijds bij de bouw van de muur.’
foto: Merav Amir
| Tweet | |
|
jose 09 okt 01:07
Riwal heeft het podium voor War Child in Den Haag gebouwd.
|
|
catfish 09 okt 13:45
Sinds de bouw van de afscheidingsbarriere zijn is het aantal aanslagen in Israel met 95% gedaald. Er vallen 85% minder doden. Riwal redt mensenlevens als het daaraan bijdraagt. Riwal draagt bij aan het in stand houden van de mensenrechten. Omdat er in Israel minder aanslagen zijn, is een meerderheid van de bevolking voor een tweestatenoplossing. Hoe riskant het voor Israel ook is om van het toch al kleine gebied (tweederde van het oppervlak van Nederland) nog eens gebied af te staan aan mensen die hebben beweerd de Joden de zee in te willen drijven. Riwal draagt dus bij aan steun voor het vredesproces. Over de wenselijkheid van nederzettingen kun je debatteren. Maar de reden - en dat moet Korkus toch wel weten - dat de verbindingswegen naar nederzettingen en Palestijnse gebieden zijn opgesplitst, is dat Israelische auto's steeds onder vuur werden genomen of bekogeld. Daarvoor waren ze voor iedereen toegankelijk. En als je beweringen doet over ernstige milieuvervuiling, moeten die wel feitelijk onderbouwd zijn, niet zoals Korkus doet in dit artikel. De Arabische liga besloot in 1967: 'nee tegen onderhandelingen, nee tegen vrede, nee tegen Israel'- de drie nee's van Khartoum. Dat was het antwoord op Israel's aanbod om de zojuist veroverde gebieden af te staan in ruil voor vrede. De Arabische wereld houdt de Palestijnen al sinds 1967 arm en onderdrukt en bewijst ze voornamelijk lippendienst. Was de Arabische wereld uit op vrede en mensenrechten, dan was er nu helemaal geen bezet gebied geweest. Helaas is de bril van Korkus zo sterk gekleurd dat ze zelfs de door haar aangevoerde mensenrechten uit het oog verliest. |
|
adri nieuwhof 09 okt 14:15
Regeringen van landen van de Europese Unie, inclusief Nederland, hebben de plicht om op te treden tegen Israël's schendingen van het internationaal recht. VN Rapporteur voor de Mensenrechten in de Palestijnse bezette gebieden, Richard Falk, riep op 9 juli in Den Haag op dat burgers en maatschappelijke organisaties hun verantwoordelijkheid nemen, waar hun overheden falen. Dat kan bijvoorbeeld door geen producten uit de bezette gebieden te kopen, pensioenfondsen en banken op te roepen niet te investeren in bedrijven die profiteren van de bezetting. Het ABP investeert in Veolia. Laat het ABP het goede voorbeeld geven en het geld van hun verzekerden uit Veolia terug trekken. De verzekerde (werknemers) zijn via de vakbeweging vertegenwoordigt in het ABP. Ik stel voor dat vakbonden het voortouw nemen en pleiten voor desinvestering uit bedrijven die profiteren van Israël's bezetting van Palestina, om te beginnen Veolia! |
|
rob groenhuijzen 09 okt 23:38
Wanneer een Westers land een niet-westers land bezet, hebben Westerse leiders alle begrip voor deze misdaad. De discussie zoals Israël deze wil
Discussie
Israël’s economische ontwikkeling
Het Palestijnse verzet
Veroveringsvoorwaarden
Westerse veroveringen
1 Politieke strijd gaat boven militaire operaties
Leiders in het Westen en vooral in Israël willen hun bevolkingen laten geloven dat zij de sterksten zijn. Politiek gezien is die fase voorbij. Het enige middel dat het Westen over heeft is: geweld. De Sovjet Unie had eind jaren ’80 ook alleen geweld over en ging kopje onder. Dankzij Gorbatsjov verliep dat proces zonder geweld. De Klerk en zijn partij kwamen in de jaren ’90 in Zuid Afrika tot hun zinnen en Nelson Mandela schafte de apartheidsstaat af. Israël heeft nu geen leiders die willen begrijpen welke ontwikkelingen zich in de wereld afspelen en wanneer zij moeten stoppen met hun apartheidsstaat. In het Westen beginnen leiders, door de economische crisis, in te zien dat met hun toenemende financiële afhankelijkheid van opkomende landen uit de Derde Wereld Israël niet langer te verdedigen is. De uitruil kan beginnen. Hei is tijd om na te denken hoe Palestina eruit gaat zien met joodse inwoners die op voet van gelijkheid leven met Arabische inwoners. Praat een keer met Nelson Mandela. |
|
Serge 10 okt 15:53
Zeer relevant is, dat de verhuurcontracten van Riwal een clausule kunnen bevatten, die gebruik van het materiaal voorbij de Green Line verbiedt. Aan overtreding kan zelfs een boeteclausule worden verbonden. Dat zou controles ook lucratiever maken. Riwal zal dan wel zeggen, dat dit de concurrentiepositie en de goede naam van het bedrijf binnen Israel aantast. Dat moge zo zijn, maar het alternatief is dus meewerken aan de grove schendingen van de 4e Conventie van Geneve en alle gemaakte vredesafspraken, die al deze bouw verbieden. Daar kiest Riwal blijkbaar voor.
|
|
Brechtje van Bergen 11 okt 01:23
@ catfish
Fijn om tussen al het deprimerende nog even hardop te kunnen lachen. Ik vind de oplossing van Serge een goede, vooral ook omdat ik denk dat 'maatschappelijk verantwoord ondernemen' altijd ondergeschoven zal zijn aan winstbejag. |
|
erik ader 11 okt 20:20
@catfish
1e Die muur is het probleem niet, het is de plek, nl zo ver op Palestijns land dat er sprake is van zeer grove ontrechting van de Palestijnen: 10% van het land wordt geroofd, een nog groter percentage van het water van het gebied, 60.000 Palestijnen zijn opgesloten tussen de muur en de groene lijn en nog eens 10.000en Palestijnen worden afgesneden van hun landerijen, scholen en ziekenhuizen.
Als het geen onwil is om de feiten te kennen, maar slechts onkunde zou ik willen adviseren de boeken van Israelische auteurs terzake te raadplegen: Gershom Gorenberg,Avi Shlaim, Baruch Kimmerling, Meron Benvenisti; om er een paar te noemen.
|
|
Mieke 12 okt 23:37
De settlements zijn illegaal en een obstakel voor vrede. Dus is het bouwen aan settlements dat ook. Onze eigen Nederlandse overheid kan verhinderen dat Nederlandse bedrijven hieraan meedoen. Dat zou ze ook moeten doen, want het druist immers tegen haar eigen beleid in. |
|
J.W.Polman 21 okt 00:26
Foute zaak: meewerken aan illegale onderdrukkende activiteiten! |
|
Anna Klein 28 okt 10:15
Dit was een paar jaar geleden toch ook al in het nieuws? En ook toen bleek dat Riwal geen uitzondering was. Er lijkt niet echt gedegen onderzoek gedaan te zijn in dit stuk. Dit komt in de buurt van storm in een glas water en stemmingmakerij dus met oud nieuws. Valt me tegen van de Groene. |
|
adri nieuwhof 09 nov 13:16
Beste Anna Klein, Inderdaad, Riwal was in 2006 in het nieuws toen hoogwerkers bij de bouw van de muur betrokken waren. Toen in 2007 opnieuw Riwal hoogwerkers in actie bij de bouw van de muur bij Bethlehem werden gesignaleerd, waarschuwde minister Maxime Verhagen het bedrijf dat hij dit niet meer wilde zien. In 2009 is het weer raak. Nu wordt Riwal materieel ingezet bij illegale bouwactiviteiten in Ariel, een nederzetting in de bezette Palestijnse Westeliljke Jordaanoever. Het artikel van Simone Korkus geeft een gedegen, feitelijk overzicht van de inzet van Riwal hoogwerkers bij illegale bouwactiviteiten van Israël op bezet Palestijns gebied. Riwal lapt keer op keer het internationaal recht aan zijn laars en negeert bovendien de waarschuwing van onze minister van buitenlandse zaken. Dat is meer dan een storm in een glas water. |
|
Saxomaniak 26 nov 00:06
Als ik een auto huur en daarmee een aanslag pleeg en er komen 1000 mensen mee om .... moeten we dan de eigenaar van het autoverhuurbedrijf aan de schandpaal nagelen ??? Vreemde zaak dat er zondebokken gezocht worden op deze manier !!! Waarom wordt er niet naar de aard van muur gekeken en gaan we de mensen berechten die achter het ontstaan van de muur zitten ?? Want die raken nu compleet uit het zichtbeeld door dit soort onzin discussies.
|
|
Nap 26 nov 10:01
Dan moeten wij ook geen zaken doen en/of investeren in Arabische landen die Israel willen wegvagen.Anders gaat het rieken naar geselecteerd ongenoegen. |
|
Saxomaniak 26 nov 19:21
Dan zullen we ook eens gaan kijken naar de wapenindustrie !! Israel weet hier een flink boontje in mee te doppen... |
