nummer
nummer 1 / 06-01-2010
  • Commentaren
  • Artikelen
  • In_de_wereld
  • Columns
  • Kunst_en_cultuur
  • Dichters_en_denkers
 
06-01-2010
Print print
Enkeltje Luilekkerland Economie Ewald Engelen

Terecht kijkt minister Plasterk voor de miljarden die zijn departement de komende jaren moet ophoesten naar het hoger onderwijs. Want hoezeer hij zijn critici ook de mond probeert te snoeren door erop te wijzen dat het nieuwe bekostigingssysteem budgetneutraal is, je hoeft geen helderziende te zijn om door te hebben dat het wel degelijk een bezuiniging is. Door universiteiten en hogescholen alleen het volle pond uit te betalen voor studenten die binnen de gestelde tijd hun studie afronden, kan Plasterk flink snijden in het geld dat naar de achterblijvers gaat. Bijna de helft van de studenten heeft namelijk meer tijd nodig. Ook nadat de meeste studies de laatste jaren eindeloos zijn platgewalst om de 'studeerbaarheid' te vergroten. In verder pletten zit de winst dus niet, wat Plasterk ook mag beweren. Nee, die zit hem in de 43 procent studenten die er zes, zeven of acht jaar voor nodig hebben om hun bul te halen - if at all - en waar Plasterk vanaf 2011 dus minder voor hoeft te betalen dan de 12.400 euro per jaar die een student nu kost.
Onbegrijpelijk is echter dat Plasterk de schuld voor deze inderdaad onacceptabele verspilling van belastingcenten bij de onderwijsinstellingen legt. Alsof zij er iets aan kunnen doen dat de Nederlandse student weigert een renteloze lening af te sluiten om zich volledig aan zijn studie te wijden. Alsof zij er iets aan kunnen doen dat de Nederlandse student het baantje in club, restaurant of café belangrijker vindt dan de studie waar hij maar een halve werkweek aan wijdt. Alsof zij er iets aan kunnen doen dat de Nederlandse student een geringe intrinsieke motivatie kent en vooral strategisch studeert. Alsof zij er iets aan kunnen doen dat studenten steeds opnieuw de randjes van het examenreglement opzoeken om met minimale inzet het maximale aantal punten te sprokkelen.
Het probleem is niet dat de studies nog altijd niet op elkaar aansluiten, te hoogdrempelig zijn, niet genoeg contacturen bevatten, anderstalige literatuur voorschrijven, te veel van studenten vergen, te weinig ondersteuning en uitleg bieden, en al die andere kwaliteitverlagende klachten die onder het mom van grotere studeerbaarheid de laatste jaren het universitair onderwijs hebben uitgehold. Nee, het eigenlijke probleem is dat Nederlandse studenten luie flikkers zijn die op kosten van de belastingbetaler leuk een verlengde puberteit genieten en ondertussen de internationale reputatie van de randstedelijke horeca om zeep helpen. Het moet maar eens gezegd: te veel van onze lieve zoontjes en dochtertjes zijn verwende kwasten die de grote gunst die de Nederlandse belastingbetaler hun verleent absoluut niet weten te appreciëren. En dat is al decennia zo.
Het meest verbijsterende is dat niemand dit hardop zegt. Als het gaat om het uitvretergedrag van onze studenten zitten we allemaal in het complot. Tenminste, de veertig procent Nederlanders die de hel van het vmbo heeft weten te ontlopen en dus aanspraak kon maken op een enkeltje Luilekkerland. Wie het waagt het verworven recht van zes jaar uitvretergedrag van de kinderen van de gegoede middenklasse ter discussie te stellen, stuit onmiddellijk op het cordon sanitaire van de topambtenaar, beleidsmaker en politicus die zelf ook vrijwel gratis hebben kunnen genieten van vele jaren publiek gesubsidieerde ontucht, dronkenschap en nachtbraken.
Laat er geen misverstand over bestaan: ik misgun niemand zijn gestoei met de seksen, zijn geëxperimenteer met drogerende middelen of het droog oefenen van voorzittersfuncties. Het is mij echter een raadsel waarom deze persoonlijke lusten publiek gefinancierd moeten worden. Waarom zouden de kinderen van de Nederlandse gegoede middenklasse niet een groter deel van hun studie zelf kunnen bekostigen? Al was het maar uit piëteit jegens al diegenen die door een slechte Citotoets het reisje Luilekkerland zijn misgelopen.
De ene helft van de academische elite schermt ter verdediging graag met Luceberts 'alles van waarde is weerloos'. Het gedrag van hun kroost leert echter dat het eerder zo is dat alles wat gratis is waardeloos wordt. Wellicht dat een universitaire studie pas weer wordt gewaardeerd als je er flink voor moet dokken, onder het motto: alles wat een prijs heeft moet van waarde zijn. En de andere helft zwaait ogenblikkelijk met de kenniseconomie, de Lissabon-agenda en de groeiende concurrentie met China. Maar die slag ga je met studenten die vooral bedreven zijn in elkaar ontgroenen en ontmaagden toch nooit winnen.
Laten we elkaar geen rad voor ogen draaien: Nederlandse universiteiten zijn al lang geen bron van economische voorspoed meer, noch dragen ze bij aan zelfontplooiing en meer van dat fraais. Nee, Nederlandse universiteiten zijn doodordinaire certificeringsmachines die ervoor moeten zorgen dat de leuke en lucratieve baantjes in handen blijven van de gegoede middenklasse.

reacties op dit artikel
Elina 10 jan 20:02

Ik wil graag nog even reageren op de kritiek van dhr. Engelen op studenten.
Het gros van de studenten studeert netjes binnen de goede tijd af, het andere deel werkt keihard naast de studie om alles te kunnen betalen. In ieder geval is dat op mijn opleiding zo. De studiefinanciering is er, maar die is niet voldoende en aangezien ik als student niet wil teren op leningen en het geld van de Nederlandse belastingbetaler (laat ik maar eens hoogdravend doen) werk ik er dus naast. Als er dan door opleiding en beroepenveld ook nog eens mooie cv-verbredende mogelijkheden worden geboden (een stage van een half jaar in het buitenland, grootschalige samenwerkingsprojecten en verlengde stages vanwege goede prestaties) zou ik daar als student ook voor kiezen.
Wat is handiger: een of twee jaar langer doorgaan en een beter en uitgebreider cv hebben of na vier jaar braaf het papiertje binnenhalen en voor de rest dan ook niks op het cv hebben staan (zodat er weer een uitkering moet zijn voor de gestrande student die niet aan een baan kan komen). Ik vraag me af wat er beter is....
Het zijn gewoon wat redenen die ervoor kunnen zorgen dat een student langer blijft hangen, laten we ook eens naar de andere kant kijken, nietwaar mr. Engelen?

Renske 10 jan 20:38

Eerst even wat feiten op een rijtje: Momenteel is de basisbeurs voor een thuiswonende student onder de 30 jaar 90 euro per maand en voor een uitwonende student onder de 30 jaar 260 euro per maand. Voor elke student onder de 30 jaar is het collegegeld echter minimaal 1565 euro. Ben je boven de 30 jaar, dan heb je geen recht op studiefinanciering en ligt het collegegeld hoger. Maximaal houd je als student dan 130 euro per maand over om van te leven. Dit lukt duidelijk niet. Mochten je ouders gezamenlijke inkomen onder een bepaald jaarinkomen zitten, dan kan een aanvullende beurs aangevraagd worden, afhankelijk van het inkomen tot 239 euro per maand. Verdienen je ouders niet te weinig, dan kun je aan hen vragen om mee te betalen aan je studie, maar ze zijn niet verplicht dit te doen. Vaker zal een student geld moeten lenen of een bijbaantje moeten nemen, meestal gebeurt een combinatie van beide.

Een zeker vast percentage van de studenten is wel zo gelukkig ouders te hebben die meebetalen, soms zelfs alles. Dit hangt duidelijk af van het inkomen van de ouders en daarom zijn de mogelijkheden en kansen voor jongeren in Nederland om te gaan studeren nog steeds niet eerlijk verdeeld. Dan hebben we het nog niet over hogere collegelden voor bepaalde opleidingen.

Als meneer Engelen wil dat er meer gelijkheid komt in de samenleving en niet alleen de kinderen van welgestelde ouders kunnen studeren, dan is het plan van minister Plasterk geen optie en verhoging van het collegegeld desastreus. Voor kinderen van ouders die een lager of gemiddeld inkomen hebben, is een bijbaantje geen extraatje om meer bier van te drinken maar een vereiste om de huur en het collegegeld op te kunnen hoesten, vaak naast het aangaan van een lening, die trouwens geheel niet renteloos is, of bedoelt de heer Engelen hier dat hij zelf leningen rentelloos zal gaan verstrekken? Maar misschien doelt hij echter op de renteloze leningen van sommige ouders aan hun kinderen, in het idee dat iedereen zomaar een tweede hypotheek kan nemen. Helaas is dat niet de realiteit waar ik elke dag in leef. Een langere studieperiode is niet altijd het gevolg van geëxperimenteer met drugs of sex, maar kan ook een vereiste zijn geweest om de studie af te kunnen maken.

Er zullen zeker Nederlandse studenten zijn die de internationale reputatie van de randstedelijke horeca mee om zeep helpen. Er zullen studenten zijn die bijbaantjes nemen. Er zullen studenten zijn die langer over hun studie doen. Ook zullen er studenten bestaan die gedesillusioneerd raken over de kwaliteit van het aangeboden onderwijs en de inhoud, relevantie of mogelijkheid tot discussie van de lesstof. Maar al deze studenten zijn zeker niet over een kam te scheren.

Ik weet de leeftijd van de heer Engelen niet, maar ik vraag me af of hij vroeger wel eens een bijbaantje heeft moeten nemen om zijn studie te kunnen bekostigen. Waarschijnlijk is hij opgegroeid toen kleinere groepen in collegezalen vaker regel dan uitzondering waren, de economie meezat en studietijden van 7 tot 8 jaar de standaard waren. Ik zou de heer Engelen ook wel eens met zijn gehele om-65-zijn-we-klaar-en-genieten-we-nog-dertig-jaar-van-onze-welverdiende-Leffe-Blond-laffe-generatie over één kam willen scheren. Maar ervaring heeft me geleerd dat mensen niet over één kam te scheren zijn en situaties vaker ingewikkelder in elkaar zitten dan ze zich voordoen. Misschien moet de heer Engelen voortaan even twee keer nadenken voordat hij zo'n slecht onderbouwd stukje schrijft of stelt dat alle Nederlandse studenten luie flikkers zijn.

Robske 11 jan 15:58

Volgens mij betreft het hier een zeer persoonlijke frustratie van dr. Engelen.

Uitgaande van deze column neem ik aan dat hij zelf nooit heeft genoten van zijn studietijd. Athans, niet op kosten van de staat.

Ik kan het niet geheel oneens zijn met de laatste alinea. Vooral dat stukje over gebrek aan zelfontplooing. Is dat dan niet ook de rede waarom vele "voorzittertje" gaan spelen, of erbij gaan werken?

Een beschaamde student 11 jan 17:43

Ik begrijp het bericht van de heer Engelen heel goed. Studenten in Nederland krijgen buitengewoon goed onderwijs aangeboden tegen een fractie van de kostprijs. Het verschil wordt betaald door de Nederlanders, waarvan de meerderheid niet eens heeft mogen genieten van de mogelijkheid tot het kunnen volgen van een academische opleiding.

Het lijkt mij vanzelfsprekend dat wij, studenten in Nederland, van dit voorrecht bewust zijn. Voor hen die dat nog niet zijn wordt het hoog tijd om dat wel te worden. Ik zeg niet dat iedereen in de positie is om nominaal zijn opleiding af te sluiten. Ik zeg alleen dat wij ons bewuster moeten zijn van onze bevoorrechte positie.

Het argument geld speelt in mijn ogen in veruit de meerderheid van de gevallen een ondergeschikte rol. Naast de (gratis) studiefinanciering bestaan er voldoende mogelijkheden om aan geld te komen: het collegegeldkrediet, een aanvullende lening tegen aantrekkelijke rentetarieven, een bijbaan en niet in de laatste plaats de steun van ouders.

Weet u wat de meest gestelde vraag is tijdens een willekeurig college? 'Moeten we dat ook voor het tentamen kennen?'Deze zin typeert naar mijn idee de huidige instelling bij studenten. Studenten willen blijkbaar niet meester worden op hun vakgebied. Zij willen een tentamen halen. En als het even kan met zo min mogelijk moeite. Een bewuste student zal die vraag nooit stellen. Hij/zij is zich namelijk bewust van de kans die hij/zij krijgt om te studeren en meer te leren dan een ander op kosten van die ander. Met als uiteindelijk doel door die kennis de ander terug te kunnen betalen door een intellectuele bijdrage te leveren aan de volledige maatschappij. Studenten zijn al met al volledig de weg kwijt. Zij denken in ECTS, dat ene tiende punt om een vak te halen, het aantal pagina's dat zij uit een boek moeten leren voor een tentamen. Daarnaast beleven zij er plezier in te kankeren op te moeilijke tentamens, te strenge normen en onpersoonlijke begeleiding. Wat raar, bij een onderwijsinstelling met 30.000 medestudenten..

De belangrijkste reden waarom landen als India en China ons met mach 100 voorbij streven ligt precies hier: de studenten daar zijn zich terdege bewust van de unieke en kansrijke positie in welke zij verkeren.

Lia 11 jan 23:21

En dan wordt de belangrijkste vraag in dit stuk nog niet eens gesteld: wat geven de afgestudeerden eigenlijk aan de samenleving terug?

Hagens 13 jan 20:40

De studiefinanciering voor een uitwonende student is ongeveer even hoog als de gemiddelde huur van een kamer. Hoe een student hier dan nog op kosten van de staat onbeperkt zijn "persoonlijke lusten" van kan bekostigen is mij een raadsel.

Studeren is al lang geen luilekkerland meer, zoals dat in Engelens studietijd was. Decennialang is er fiks gekort op de studiefinanciering en het hoger onderwijs. Veel studenten moeten juist werken (soms naast een maximale lening!) om hun collegegeld en boeken te kunnen betalen. Dáárdoor loopt een groot deel studievertraging op!

Als de heer Engelen zo'n kortzichtige visie ook in zijn onderzoek bij het AMIDSt of zijn onderzoeksgroep Geographies of Globalisations aan de UVA hanteert, moeten we misschien eens vragen gaan stellen of het terecht is dat daar miljoenen aan staatsgeld naartoe gaan?

studentje 15 jan 01:37

Volledig mee eens!

Het belangrijkste kritiekpunt op dit artikel heb ik als volgt opgevat: De student krijgt te weinig geld om van te leven wat resulteert in studievertraging.

Dit is regelrechte onzin. Het is namelijk zo dat studenten zeer weinig tijd besteden aan een studie. Ik heb zelf 3 studies gedaan en uit ervaring weet ik dat een studie-week van 20 uur wordt gezien als buiten proporties groot. Dit terwijl universiteiten/hoge scholen er naief genoeg van uitgaan dat studenten een volledige werkweek met hun studie bezig zijn.

Enfin, als een student 20 uur per week bezig is met school, is er meer dan genoeg tijd over voor werken!

Lisa Westerveld (ex- vz LSVb) 16 jan 12:45

Het is jammer dat het salaris van veel beleidsmakers en politici dusdanig hoog is dat zij niet meer zien hoe hoog het collegegeld en andere bijkomende kosten voor veel studenten zijn. Studeren is niet gratis, tenminste niet als je ouders hebt die onvoldoende financiele middelen hebben om bij te dragen aan je studie.

Daarnaast is het nogal flauw om te impliceren dat onderwijsinstellingen het geld hard nodig hebben en het dus maar bij de studenten gehaald moet worden. Er zijn namelijk voldoende voorbeelden te vinden van universiteiten en hogescholen die met bepaalde prestigeprojecten enkel bezig zijn een smak geld over de balk te gooien. Ook de salarissen van College's van Besturen liegen er vaak niet om.

Overigens raad ik dhr Engelen aan om het nieuwe bekostigingsstelsel eens beter te bestuderen, want er zitten nogal wat gaten in het betoog.

sophie 16 jan 18:37

Ik snap allereerst de frustratie over 'het teren op onze belastingcenten' wel, maar bedenk wel dat zonder studiefinanciering een groot deel van de studenten überhaupt niet zou kúnnen studeren.
Toegegeven, er zijn veel luie studenten die hun hele studententijd door feesten en zuipen, maar dit zijn meestal juist de studenten die dat van huis uit meekrijgen, omdat papa en mama het vroeger ook 'zo leuk hebben gehad bij het corps'. Deze studenten kunnen dit gedrag vertonen, omdat hun ouders alles voor hen betalen, zodat ze niet echt besef van geld krijgen.
Ik ben zelf student, en ik betaal zelf alles, afgezien van mijn zorgverzekering. Ik wil niet zeggen dat ik een ontzettend gemotiveerde student ben, maar ik moet er niet aan denken om al dat geld wat ik moet lenen erdoorheen te jagen, en ik probeer mijn studie wel zo snel mogelijk af te ronden.
Ik heb een bijbaantje van één dag in de week, en ja, dat heb ik nodig om huur, collegegeld etcetera op te hoesten. Ik leef voor de rest van basis- en aanvullende beurs, en collegegeldkrediet. Misschien dat het in de Randstad erger is dan in de provincie (ik studeer aan de RU in Nijmegen), maar ik vind dit artikel inderdaad een hoop studenten over één kam scheren.

Hannes Minkema 26 mei 13:24

'Een beschaamde student' schreef: "Studenten in Nederland krijgen buitengewoon goed onderwijs aangeboden tegen een fractie van de kostprijs."

Kan deze student niet rekenen? Studenten in de alfa- en gammawetenschappen betalen 6400 euro collegegeld en krijgen daar gemiddeld zo'n 1200 collegeuren voor terug. Hun bijdrage is dus ruim 5 euro per collegeuur. Een hok met 20 studenten legt dus 100 euro per collegeuur op tafel, een hoorcollegezaal met 200 studenten 1000 euro. Met gemak kan daar de docent (die 40 euro per uur bruto-bruto kost) en de huur van de collegezaal of werkgroepruimte van betaald worden. Er blijft meer dan genoeg over om de administratie, het prikbord en de schrale computervoorzieningen van te betalen. Van bibliotheken profiteren zowel studenten als wetenschappers.

In feite betalen alfa- en gammastudenten allang het grootste deel van de reële kostprijs van hun opleiding. Het is onzin om te menen dat studenten slechts 'een fractie van de kostprijs betalen'. Nog afgezien van de stelling dat ze er 'buitengewoon goed onderwijs' voor terugkrijgen.

En dan nog: de revenuen van de opleiding zijn zowel voor de samenleving als voor de student zelf. Dan mag ook van beide een investering gevraagd worden, niet alleen van de student. Die betaalt later via zijn hogere belastingafdracht ook al een flink stuk terug.

Student 26 mei 15:03

Volledig eens met het artikel!

Veel hebben het hier over huur "ophoesten", vaak is het nog steeds de keuze van de student om op kamers te gaan en is het wel degelijk mogelijk om thuis te wonen. Al zijn er uiteraard ook uitzonderingen als je in the middle of nowhere woont of je een specifieke opleiding volgt die maar op weinig universiteiten wordt gedoceerd. Bovendien zou het vreemd zijn als de studiefinanciering de totale kosten van je levensonderhoud zouden dekken.

Bovendien moeten we niet vergeten dat ouders geacht worden om 1/3 van de studiekosten op zich te nemen, studiefinanciering draagt bij aan een 1/3 en jijzelf moet nog een 1/3 investeren. Investeren, ja! Het enige goede woord. Nadat je de universiteit hebt afgerond verdien dit in principe (op termijn) weer terug.

Ik ben het helemaal eens met alle opmerkingen hier dat men 20 uur investering in zijn studie al erg veel vindt. Als men 30 uur zou investeren (wat zelfs nog niet eens benodigde 40 uur is), 10 uur zou werken/ besteden aan opleuken van de CV (waarbij bij een bestuursfunctie je vaak zelfs nog gecompenseerd wordt voor de studievertraging!!) moet men zeker in 5 jaar een studie kunnen afronden. Wat als ik het artikel begrijp gaat het verhoging van het collegegeld pas in vanaf 6 jaar, terwijl voor de meeste studies 4 jaar staat.

Ik heb ervaringen met verschillende opleidingen en mogelijk dat een studie als geneeskunde (nagenoeg garantie voor een hoog loon) hier niet tussen past, maar over het algemeen kan met 20/30 uur werken zonder moeite een studie in 4 jaar afronden (en dan heb ik het over 75% van de studenten). Uiteraard zijn er studenten die wel willen, maar niet kunnen, maar als dat al 5% is dan is het veel. Mogelijk moet dan ook de conclusie volgen dat men of moet investeren (= dokken) of beter een HBO opleiding kan volgen, ook dat biedt prima arbeidsperspectieven!

reageer op dit artikel



Vul bovenstaande woorden in het tekstveld hieronder in.
Als de woorden niet goed leesbaar zijn dan kan je er op klikken.
Je krijgt dan twee nieuwe woorden.
Meest_gelezen