Jan Mulder zei bij De wereld draait door dat hij de serie Bernhard, schavuit van Oranje bijkans geniaal vond. Mooi gefilmd, goede dialogen, goed gespeeld, goed verhaal.
Ik had net, vijf minuten eerder, aan een stel vrienden uitgelegd dat ik precies het tegendeel vond.
Afgezien van de historische onjuistheden - je kunt je afvragen: wat heeft deze serie nog met Bernhard te maken - zat ik te kijken naar afleveringen die gekenmerkt werden door het ontbreken van een verhaal, en het beetje verhaal dat er wél was, werd zeer clichématig in beeld gebracht. Bernhard een schavuit: ja, we zien hem vrijen met andere dames dan Juliana. Goh. (Maar ook is hij een goed mens, want hij redt een jood. Dus zo slecht is hij niet.) En dan verder: hij heeft Máxima zogenaamd 'gehaald' - tja - Juliana is compleet gek en praat met bomen - ach - hij oefent invloed uit op Willem-Alexander - welke opa doet dat niet op zijn kleinzoon - hij kende Ian Fleming, de auteur van James Bond - grappig... het drama wordt verteld, maar laat men niet zien. Het zal allemaal misschien waar of onwaar zijn - dat doet er niet eens toe: het is geen film, er is geen conflict, dus geen drama. Bernhard bij Ian Fleming - waar gaat de dialoog over? Er wordt gezegd dat Fleming Bernhard niet vertrouwt, er wordt gezegd dat Bernhard ook spion is (of is geweest) en er wordt gezegd dat hij een hekel heeft aan Duitsers - en dat in dialogen die ik in ieder geval onnatuurlijk vind.
Stel dat ik een moord zou hebben gepleegd, dan zouden de makers van Bernhard zo'n soort dialoog hebben geschreven:
Ik: 'Ik kon er niets aan doen, ze stribbelde tegen, en toen werd ik heel kwaad en zeer boos en heb ik haar omgelegd.'
De commissaris: 'Jij, Opheffer... ik wist het... al tijden lang zat je achter haar aan en haatte je haar. Je verzon smoesjes, maar wij hadden je in de smiezen.'
Ik: 'Toch zat het iets anders, commissaris. Ik was depressief en...'
Soapauteurs (waar ik trouwens wel bewondering voor heb) schrijven zo dialogen, omdat alles zich in de studio moet afspelen. Ze moeten, vanwege de goedkoopte, in de dialogen vertellen wat er gespeeld moet worden. Dat is de reden waarom je in soaps altijd krukkige dialogen hebt. Maar dat is nu 'een goede stijl' geworden en dat baart mij zorgen. Iedereen vindt de serie prachtig! Alle recensenten zijn zeer enthousiast. Er wordt inderdaad goed in gespeeld, maar Bernhard is niet goed, gemeten naar artistieke, literaire, filmische maatstaven. De serie is dan kinderachtig, flutterig, traag. Dialogen worden meestal zittend opgelepeld. Bernhard zit achter zijn bureau, Bernhard zit aan de eettafel, Bernhard zit aan de ontbijttafel, Bernhard zittend in de cockpit, Bernhard ligt in bed. Bernhard zit met Ian Fleming, of Máxima staat, Bernhard zit, Máxima zit, Bernhard staat. Heel af en toe wordt er gelopen, heel af en toe is er beweging. Maar het is saai, saai, saai.
Soms weet ik niet waar een scène om draait. Misschien een verwijzing naar later. We zien bijvoorbeeld Máxima en Bernhard onderbroken worden door een paar meisjes. We weten niet wie of wat ze zijn.
'Mijn hofdame heeft jouw hofdame gezien bij de apotheek... En?' vraagt een fors meisje aan Máxima.
'Ook hofdames kunnen zwanger raken, Laurentien', zegt Máxima dan.
Einde scène.
Waartoe dit? Wat vertelt dit? Dat Máxima haar zwangerschap nog even geheim wil houden? Dat Máxima ook liegt? Dat Máxima en Bernhard samenspannen? Ik zou het u niet kunnen zeggen. Het is een losse flodder. Als je de scène zou wegsnijden, zou er niets verloren zijn. En zo zit de serie vol met loze woorden en beelden als aangegroeide gezwellen.
Maar ik heb ongelijk, want er kijken 1,7 miljoen mensen naar en Jan Mulder van De wereld draait door vond het een cinematografisch meesterwerk.