Wanneer de auteur oproept om het herwinnen van zelfrespect te stellen boven gejank en gebedel,dan heeft hij volkomen gelijk. Hij slaat echter de plank volledig mis wanneer die oproep is gebaseerd op het ontkennen van gevoerde strijd, gepleegd verzet en ondergaan leed. Ergerlijk wordt het wanneer duidelijk wordt dat die ontkenning tot stand is gekomen door het hanteren van een Nederlandse meetlat die geijkt is op de februari-staking en de jodenvervolging.

Veel familieleden van mij (zelf pas aan het eind van de oorlog geboren) zaten gevangen in de jappenkampen. Veel hebben het niet overleefd. De overlevenden waren niet spraakzaam, soms toch even iets, zoals mijn vader zei: we leefden van alles wat bewoog of groeide want het enige wat de jap ons te eten gaf was waterige stijfselpap. Gemiddeld stierven 8 tot 10 mensen in de diverse kampen. Hij, zijn vader, moeder, broer en zussen schoonfamilie enz. allemaal in een jappenkamp. Niet iedereen kwam er levend uit.
Er zijn echt veel meer mensen overleden dan in het artikel zo geringschattend worden genoemd. In het laatste jaar van zijn leven kreeg mijn vader paniekaanvallen, overal zag hij jappen op hem afkomen, hij zweette vreselijk. Mijn vader is met angst gestorven.....

Romusha
From Wikipedia, the free encyclopedia
Romusha (??? R?musha?, "laborer") were forced laborers during the Japanese occupation of Indonesia in World War II. The U.S. Library of Congress estimates that in Java, between four and 10 million romusha were forced to work by the Japanese military.[1] About 270,000 of these Javanese laborers were sent to other Japanese-held areas in South East Asia. Only 52,000 were repatriated to Java, meaning that there was a death rate of 80%.
The Japanese military made very extensive use of such forced labor during the construction of the Burma-Thailand Railway during 1942-43. The death rate among romusha, from atrocities, starvation-diet and disease, significantly outstripped the death rate among Allied prisoners of war. About half the forced laborers engaged on the railroad construction died.
Berharap mendapat kehidupan yang lebih baik, mereka justru berhadapan dengan kematian. “Death Railway” menjadi saksi kekejaman Jepang semasa perang.

BANJARNEGARA, Jawa Tengah, 1943. Karja Wiredja meninggalkan desanya, Matukara. Bersama ribuan romusha lainnya, Karja menjadi tenaga kerja kasar di Thailand. Di sana dia menjadi mandor pada proyek pembangunan jalan kereta api Nong Pla Duk (Thailand)-Thanbyuzayet (Burma, kini Myanmar) sepanjang 415 km. Untuk hasil kerjanya, Karja mendapat dua sen per hari.
“Waktu itu lurah bilang kita boleh ikut Nippon,” ujar Karja, seperti dikutip dari Suara Independen, 1 Agustus 1995.
Sadin, pemuda asal Kuningan, Jawa Barat, tak pernah berpikir akan pergi sejauh itu. Dia pergi ke Cirebon untuk sebuah pekerjaan yang dijanjikan tapi ternyata dia dikirim ke Thailand. Belum sampai di tujuan, para romusha ini mendapat pelayanan tidak manusiawi. “Rombongan yang semula berjumlah 1.500 orang itu hanya sisa beberapa ratus orang setelah tiba di Singapura,” tulis Aiko Kurosawa dalam Mobilisasi dan Kontrol: Studi Tentang Perubahan Sosial di Pedesaan Jawa 1942-1945.
“Aku tahu bahwa mereka diangkut dengan gerbong-gerbong yang tertutup rapat tanpa udara, dipadatkan seperti hewan dalam jumlah ribuan sekaligus,” tulis Sukarno dalam otobiografinya, Bung Karno Penyambung Lidah Rakyat Indonesia.
Tapi, “kondisi yang lebih menyedihkan justru menunggu mereka yang beruntung tetap hidup dalam perjalanan menuju tujuan mereka,” tulis Aiko.
Sejak Desember 1941, Thailand jatuh ke tangan Jepang. Dari Thailand, pasukan Jepang menginvasi Burma dan merebutnya dari kontrol Inggris. Untuk mempertahankan pasukannya di Burma, Jepang mengirimkan pasukan dan perbekalan ke Burma melalui laut. Tapi jalur laut rentan dari serangan Sekutu, sehingga Jepang memikirkan jalur alternatif.

Het is mij een volkomen raadsel dat de auteur van dit artikel als ervaringsdeskundige een dergelijke oproep kan doen. Ik kan me best vinden in bepaalde relativerende kanttekeningen, maar de auteur slaat compleet door. Als historicus zou hij dat niet moeten doen, tenzij het artikel als these is bedoeld.

De ervaringen in de burgerkampen, meestal ommuurde kampongs, zijn even uiteenlopend als de kampen divers waren. Alles viel of stond bij de gratie van de kampcommandant. Mijn familie zat in het grote Lampersariekamp bij Semarang. Zelfs de kampen rond Semarang kenden onderling grote verschillen. Je kunt dus niet op basis van het ene kamp het andere beoordelen.

Wat me ontgaat in deze curieuze oproep van de auteur is waarom hij meet met twee maten. In Nederland onderging (relatief) een fractie van de bevolking ontbering, zeker tot aan de hongerwinter. In Ned-Indië onderging iedere Nederlander de uitdagingen van zo'n drie jaar internering. Relatief gezien had de Nederlander het in de Oost dus een veelvoud slechter dan de Nederlander in het thuisland. In die context zou ik een oproep tot staken van de algehele herdenking nog kunnen begrijpen, al verwerp ik die suggestie om andere redenen geheel.

Wat ik niet begrijp is waarom de auteur zijn eigen verwerking van de emoties uit die tijd zo compromisloos projecteert op zijn lotgenoten. Laat een ieder zijn eigen wijze om met de gebeurtenissen om te gaan. Daar komt bij dat juist in de (late) herfst van het leven de jeugdherinneringen (of traumatische herinneringen) vaak weer onbarmhartig hard terugkomen. Juist het uiten van de gepaarde emoties kan dan goed zijn en zeker de lotsverbondenheid die men voelt als het aankomt op kruistochten voor eregelden of excuses.

Kennelijk is het de auteur voorts ontgaan dat juist het gebrek aan erkenning van Indië repatrianten bij de vaderlandse Nederlander vele diep heeft getroffen. De vaak tijdens of kort na de politionele acties repatriërende Nederlanders kwamen in een land dat in wederopbouw was en waar men juist werkelijk onterecht vaak het eigen leed sterk vergrootte. Die Indië repatrianten werden vooral als onwelkom ervaren en ervoeren nul begrip voor hun vaak veel heftiger oorlogsverleden met daarbij nog de ervaringen van de Bersiaptijd. De 5e mei werd als officiele nationale feestdag gevierd, met de 4e mei als daaraan gekoppelde dodenherdinking. Wat de Indië doden betrof mochten die met 4 mei meeliften, maar 15 augustus werd pas na lange tijd een officiele vlaggendag. Dat de auteur daar al dik tevreden mee is, vind ik onvoorstelbaar. In verhouding tot de offers van de Nederlanders in Indië en niet te vergeten (inderdaad) de Indische medemens, had 15 augustus (of 2 september) net zo goed een officiele feestdag moeten zijn. Maar nee, alleen bij lustra verschijnt de Koningin, en het hoekje achter Madurodam kan niet in de schaduw staan van de Dam. Kennelijk was Indië door de (terechte) onafhankelijkheid te bezoedeld geraakt om formeel te worden verankerd in ons feestdagenprogram. Dit gebrek aan nationale erkenning doet veel Indië veteranen stiekem minstens zoveel zeer als de culturele arrogantie van Japan waardoor een excuus 60 jaar uitbleef en de faux pas van Juliana door in 1971 Keizer Hirohito te ontvangen.

Ik ben het dus buitengewoon oneens met de oproep van de auteur, ook al ben ik er van overtuigd dat zijn oproep vanuit een positieve grondgedachte werd gedaan.

WAT MIJ OPVALT en eigenlijk ook erg tegenvalt, is dat er geen enkel woord in het gedicht gewijd is aan de ándere slachtoffers van de Japanse bezetting: de tweeënhalf miljoen door honger en gebrek omgekomen Javanen en de driehonderdduizend overal in Zuidoost-Azië gecrepeerde romusha's. Dat waren ook Nederlandse onderdanen in die tijd.

Een zeer terechte opmerking! Geschiedenis wordt niet gemaakt door naamlozen

Terecht dat dit geluid van dhr. Lanzing te lezen is. Het lijkt wel dat hoe langer het geleden is dat de oorlog heeft plaatsgevonden, hoe dramatischer de ervaringen worden geschetst.
Ook al is het vreselijk wat er gebeurd is; je zult toch beter op eigen kracht verder moeten dan (misschien nodeloos) blijven wachten op erkenning.

http://gerard45.bloggertje.nl/note/12750/de-ned...

Ah, eindelijk iemand die over deze zaken op een evenwichtige manier schrijft en ballonnen doorprikt. Als he westen Japan (wellicht terecht) van geschiedsvervalsing beschuldigt zou het ook eens de hand in eigen boezem steken. Want over de eigen koloniale geschiedenis hangen we ook niet graag de vuile was buiten.

Onlangs las ik op een site dat het Japanse imperialisme erger bleek dan de westerse variant. Wat de schrijver hiervan deed was de jaren van het Japanse militarisme representatief maken voor het Japanse imperialisme. Als ik de "pacificatie" van Atjeh, de wantoestanden op de Sumatraanse tabaksplantages en de dwangarbeid in Nederlands Indie met vergelijkbare, zo niet hogere mortaliteitscijfers als die van de Japanse bezetting, representatief zou maken voor het Nederlandse kolonialisme dan zou ik kunnen roepen dat die nog erger was de de Japanse variant. Maar dat zou net zo'n vertekend beeld geven.

Waarbij men vergeet dat het Japanse imperialisme een direct gevolg was van dat van het westen. Immers Japan werd in de 19e eeuw onder bedreiging van kanonnen opengebroken en dreiged een kolonie te worden. Dus als de Japanners claimen dat zij zelf ook slachtoffers waren dan hebben ze in zekere zin niet helemaal ongelijk. Hoe dan ook, Japan heeft als enige van de ex-koloniale machten een prijs betaald voor haar imperialistische avonturen: Hiroshima en Nagasaki. Over oorlogsmisdaden gesproken...

Tenslotte, wat waren de gevolgen van zowel het Japanse als het westerse imperialisme? Op conto van het westen kan je de Afrikaanse ellende schrijven, met Liberia als de kroon op het werk.Japan leverde, wellicht onbedoeld, het Aziatische zelfbewustzijn en het ontstaan van succesvolle staten. Hoewel de Koreanen het hier niet mee eens zullen zijn, kan je bijvoorbeeld stellen dat zonder een imperialistisch Japan er geen modern Korea zou zijn geweest. De verworvenheden van het westen in Azie zijn een verdeeld Korea, het Vietnamese leed en de verantwoordelijkheid voor het succes van Pol Pot.

Tijd om eens naar de historische feiten te kijken en die te bewaken.

Japan heeft zich verschrikkelijk, inhumaan, misdragen tijdens de Tweede Wereldoorlog. De Japanse overheid heeft hier meermalen haar verontschuldigingen voor aangeboden - hoewel eigenlijk, formeel gezien, pas echt excuses werd aangeboden in 1993, door de toenmalige minister president Hosokawa, daar hij voor het eerst de woorden owabi (veronschuldiging) en hansei (berouw) gebruikte en concreet doelde op Japanse agressie en deze agressie niet zoals zijn voorgangers van de Liberale Democratische Partij (LDP) in een grotere context plaatste, namelijk kolonialisme en oorlog. En deze verontschuldigingen zijn op verschillende manieren ontvangen. Dat Japan verantwoordelijk was staat buiten kijf, dat ten eerste.

Maar, wat hadden onze voorouders te zoeken in Indonesië?

Dat laat niet weg dat het kolonialisme goedgepraat kan worden door Japan. Veel 'rightwing' politici hebben de overtuiging dat Japan destijds Azië heeft bevrijd van het westerse imperialisme. Dit is precies de gedachtegang dat Japan in de periode 1955-1993 heeft afgehouden proper excuses aan te bieden.

Japan dreigde in het midden van de 19e eeuw inderdaad een kolonie te worden. Maar in 1931 was dit gevaar reeds geweken, dat had Japan bewezen door een gelijkwaardige tegenstander te zijn van de Russen in 1904/5. Japan was in 1931 (daarmee doel ik op het begin van de Azië-Pacific-oorlog, het 'Mantsjoerije incident')reeds een staat van formaat, waar de westerse machten rekening mee moesten houden. De veroveringen van Japan waren gebaseerd op jaloezie - op de westerse machten die wel een imperialistisch rijk vergaard hadden-, lust naar macht en racisme van de bovenste plank.

Het is goed om historische feiten te koesteren, mits zij op een juiste manier geïnterpreteerd worden. Lunzing's artikel getuigt van democratie. In Nederland kan het nationale historische discours openlijk, en met een heel scala aan meningen, bekritiseerd en bediscussieerd worden. Dit is groot goed.

Julian Admiraal heeft gelijk als hij stelt dat het kolonialisme niet goed gepraat kan worden door Japan. Maar het niet goedpraten van imperialisme geldt onverkort voor alle ex-koloniale machten, inclusief Nederland. Dat veel Japanners de noodzaak van excuses niet zagen werd mede veroorzaakt door de westers hypocrisie in deze.

Om te beginnen had het IMTFE, ofte wel het Tokyo tribunaal, alle schijn van een wraakoefening. Daar werden mensen veroordeeld die men met veel fantasie verantwoordelijk zou kunnen houden voor wat er zich in de oorlog heeft afgespeeld, maar er in veel gevallen niets van af wisten of er niets aan hadden kunnen doen. Met de op het tribunaal gehanteerde principes had men met gemak ook de Amerikaanse presidenten of de andere geallieerde leiders kunnen veroordelen. Echte oorlogsmisdadigers liet men veelal lopen omdat ze nuttig waren voor de geallieerden (lees de Amerikanen). Het meest schrijnende geval is dat van Shiro, de Japanse versie van Mengele. De rechtzaken tegen de generaals Yamashita en Honma, die resulteerden in hun executies, kunnen een persoonlijke wraakoefening van McArthur genoemd worden. Opperrechter Murphy noemde het ‘legal lynching’. In Indië werden na de oorlog meer Japanners dan waar dan ook geëxecuteerd,zodat men gerede twijfel kan hebben of hun processen wel correct zijn gevoerd. Onder de ter dood veroordeelden was een sergeant van de kempeitai die de aanval op de Bulu gevangenis in Semarang leidde waarbij honderden door de Indonesiers gevangen genomen Nederlanders van een gewisse dood werden gered. Dat is des te cynischer als men bedenkt dat er ex-SS-ers in de latere zgn. politionele acties werden ingezet.

M.a.w. de Japanse gedachtegang dat zij niet mochten doen wat anderen (=blanke machten) wel mochten en deden, werd wederom bevestigd. Als ik Japanner was zou ik niet zien waarvoor excuses aangeboden zou moeten worden.

http://www.defensieforum.nl/Forum/printpage.htm...

Een citaat uit bovenstaande:

[…]De begroeting door zijn pelotonscommandant vergeet Jan Niessen nooit. „Ze hadden jullie daar kapot moeten schieten”, kreeg Niessen te horen toen hij zich in 1947 bij zijn eenheid meldde. ’Jullie’, dat waren Nederlanders die in de Tweede Wereldoorlog vrijwillig in het Duitse leger hadden gediend. Jan Niessen (1927) was een van hen. Ruim een jaar maakte hij deel uit van de gevreesde Waffen SS. Dat bleek geen beletsel om hem na de oorlog bij de Koninklijke landmacht in te lijven voor dienst in toenmalig Nederlands-Indië.

Naar schatting zo’n 22.000 Nederlandse jongens en mannen hebben tijdens de Tweede Wereldoorlog bij de gewapende tak van de SchutzStaffel (SS; zie kader) gediend. Het is niet bekend hoeveel van hen ook in Nederlands-Indië hebben gevochten. Alleen al in Niessens eenheid, het dienstplichtig 2e eskadron van het regiment Huzaren van Boreel, zaten zeker acht militairen met een ’gemengd verleden’: behalve voormalig SS’ers ook veteranen van de Duitse land- en luchtmacht en chauffeurs van het Nationalsozialistisches Kraftfahrkorps (NSKK). […]

Onzin? In ieder geval een indicatie dat het geen verzinsel is en zeker een speurtocht in de archieven waard. De behandeling van de krijgsgevangenen en dwangarbeiders was weerzinwekkend, zoals de behandeling van de Javaanse koelies op de Sumatraanse tabaksplantages weerzinwekkend was. Een situatie dat tot aan de Japanse inval heeft geduurd. Of Rawagede, wat dus ver na de Batavieren en vlak na de Japanse capitulatie plaats vond.

Over klok en klepel gesproken: Goossens sprak over het Japanse leger. Welk Japans leger? Het Kwangtung leger? Het 16e leger? Er was namelijk geen sprake van een machtstructuur binnen de Japanse strijdkrachten maar een ongemakkelijke coalitie van facties. Dit verontschuldigt de begane misdaden niet maar brengt wel een nuancering aan. De behandeling van de krijgsgevangenen verschilde per legereenheid of zelfs per commandant. Een voorbeeld is het Changgi kamp in Singapore. http://www.abc.net.au/changi/life/university.htm

In plaats van Calvinistische zelfkastijding heb ik het liever over vooroordelen, grenzend aan racisme. Het Tokyo tribunaal hoeft niet te worden gekarikaturiseerd, het was op zich al een karikatuur. Een staaltje Calvinisme – en zeker geen zelfkastijding – in een brief van procureur-generaal H.W. Felderhof aan luitenant-generaal Spoor d.d. 29 juli 1948 n.a.v. de massamoord in Rawagede:

[…] Nu blijkbaar iedere vreemde inmenging en belangstelling is verdwenen zou ik de voorkeur geven aan deponeering[…]

Een schril contrast met de houding van Yamashita die de verantwoording nam voor de misdaden van de strijdkrachten die onder zijn bevel stonden, maar zijn richtlijnen voor de correcte behandeling van krijgsgevangenen negeerden. Toen hem door zijn officieren werd aangeraden zelfmoord te plegen en zo de schande van gevangenneming te ontgaan, zei hij dat dan iemand anders de schuld zou krijgen.

Volgens mij wil Lanzing niet het mijmer moment van hen die de ontberingen hebben ondergaan afnemen, maar roept hij op overdrijving van wat er heeft plaatsgevonden in Indië tijdens de Japanse bezetting en het aangeprate slachtofferschap aan de kant te zetten. M.a.w. maakt het niet erger dan het was. Het was al erg genoeg.

Ik kan mij meer inleven in de mening van A. Goossens dan in die van de heer Westdorp en Harry. De argumenten van Westdorp en Harry, vooral met betrekking tot Japanse verantwoordelijkheid, zijn een echo van hedendaagse neonationalistische standpunten in Japan. neonationalisten gebruiken deze argumenten voornamelijk om Japanse oorlogsmisdaden te bagetaliseren en - kwalijker nog - bewust te ontkennen (voorbeelden: de neonationalistische academicus Fujioka Nobukatsu, die Japanse oorlogsmisdaden expliciet wil wissen uit geschiedenisschoolboeken aangezien dit schadelijk zou zijn voor het nationale Japanse besef en voormalig premier Abe Shinzo, die laatst nog het bestaan van 'troostmeisjes' of in ieder geval de betrokkenheid van de Japanse staat in 'comfort stations' ontkende ). Dit is een van de redenen waarom ik argumenten als 'Zij (het Westen) was net zo erg' slecht kan verdragen (ook een van de argumenten van neonationalisten).

Het aanbieden van excuses heeft meer om het lijf dan enkel sorry zeggen. Het heeft ook een symbolische betekenis. Zoals ik reeds eerder opgemerkt heb, heeft de Japanse overheid al enkele malen excuses aangeboden. Maar dit diende slechts enkel een pragmatisch doel: het verbeteren en normaliseren van economische relaties met buurlanden. Nooit (tot 1993) werd er excuses aangeboden vanuit het hart. In de Japanse situatie heeft het bieden van verontschuldigingen nog een andere dimensie: het laat het officiele narratief(dominante discours) van de Japanse natie zien. Het is nochtans belangrijk dat dit narratief recht doet aan het verleden. En dat kan onmogelijk gedaan worden door oorlogsmisdaden omtrent 'troostmeisjes' en de 'verkrachting van Nanking' te bagetaliseren. De mens, samenleving, heeft het recht op de waarheid van haar eigen verleden. Als de Japanse overheid geen excuses zou aanbieden, maar ondanks dit weigeren toch streeft naar een waarheidsgetrouw nationaal narratief, is er misschien geen probleem. Dan wordt in ieder geval aandacht besteed aan Japanse misstappen tijdens de pacific-oorlog. Maar dit is niet het geval - waarschijnlijk de grootste ergenis van de internationele gemeenschap. Een groot voorbeeld hiervan zijn de rechtzaken aangespannen tegen de Japanse staat door Ienaga Saburou. Doordat de Japanse overheid velerlei manuscripten voor geschiedenisboeken censureert wordt de waarheid geen recht aangedaan, aldus Ienaga. Japan zou in dat geval ook niks leren van haar verleden. Het aanbieden van oprechte verontschuldigingen (althans in het geval Japan) staat symbool voor 'wij trachten recht te doen aan de waarheid'. Ik moet wel de kanttekening maken dat Japan de afgelopen jaren, ondanks uitspattingen van Abe en Koizumi, vanuit westers perspectief, en misschien vanuit historisch perspectief, 'beter' omgaat met haar oorlogsverleden, daar er bewust stilgestaan wordt bij bijvoorbeeld misdaden begaan door Unit 731 (verantwoordelijk voor chemische oorlogsvoering), het vermoorden (incl. kinderen), vernederen en verkrachten van burgers in Nanking, mishandeling van krijgsgevangen, et cetera.

Dat het Japanse leger een chaos was,is best mogelijk - dat was het Duitse leger overigens ook (zie het boek van Laurence Rees: The Nazis, A Warning From History). Als ik de Japanse oorlogssocioloog Maruyama Masao moet geloven had de militaire leiding van Japan een systeem ontwikkeld waarbij slechts een persoon verantwoordelijk was, Keizer Hirohito - die praktisch gezien een bestuurlijke macht had. Hirohito is tegelijkertijd een van de personen die door de Amerikaanse bezettingsmacht juist niet is veroordeeld bij het Tokyou tribunaal. De VS had daarvoor zijn redenen: zij wilden Japan gebruiken als machtsbasis om van hieruit het opkomende communisme in te dammen. het veroordelen van de keizer zou het land in rep en roer brengen wat niet voordelig was voor de Amerikaanse anticommunistische politiek.

Ik neem aan dat A. Goossens het shintoisme bedoeld in de context van staatsgodsdient. de rituelen van shinto zitten nog behoorlijk verstrengeld in het dagelijks leven van Japanners(viering van geboorte, 5 en 7 jarig bestaan van kinderen, trouwerij). Voordat Shinto een staatsgodsdienst werd was het volgens mij een indrukwekkende animistische godsdienst.

Ik kan me soms in Lanzings opinie inleven. Het probleem van ooggetuigenverslagen is dat ooggetuigen zich meestal een grotere rol toedelen dan dat zij in werkelijkheid vervuld hebben. Overigens moet je deze ooggetuigen wel in waarde laten, of Lanzing dit doet is de vraag, hij is zo nu en dan wel erg cynisch.

Ik heb noch geschreven, noch gesuggereerd dat het inzetten van ex-Waffen SS-ers met opzet gebeurde of beleid was. Ik noemde het aangezien het blijkbaar voorkwam (en vaker dan u suggereert) en gedoogd werd. Dat bezien tegen de behandeling van de als oorlogsmisdadiger aangemerkte Japanners getuigt van cynisme en hypocrisie. Het door mij geciteerde verhaal heeft genoeg gewicht om tenminste een serieus onderzoek te rechtvaardigen. Maar ik vrees dat een zoiets – net zoals het onderzoek naar de wantoestanden op de tabaksplantages van Sumatra indertijd – op veel weerstand uit bepaalde kringen zal stuiten.

Het “hier en daar” van de “minderwaardige behandeling” in onze koloniën behoeft enige bijstelling. Niet alleen was er de beestachtige wijze waarop de koelies op de plantages in Sumatra structureel werden behandeld, een toestand dat tot ver in de jaren 30 van de vorige eeuw en dus ver na de Batavieren, heeft geduurd, maar zo kenden de staatsmijnen (Ombilin kolenmijnen van Sawah Loento en in Redjang Soelit)een sterftecijfer van 37%. Er was sprake van geselingen van zieke arbeiders. Wat is er bekend van de aanleg van de Midden-Sumatraweg zo’n 30 jaar voor de Birma en Pakanbaroe spoorwegen? De rapporten hierover, weggestopt natuurlijk, verhalen over toestanden die gelijk zijn aan die van sommige kampen aan de eerder genoemde Birma spoorweg. Het verschil is dat het hier “de inheemse bevolking” betreft. Dit is niet af te doen als incidenteel of “hier en daar”. De decennia lange chronische ondervoeding in bepaalde delen van Java ten gevolge van het cultuurstelsel in gedachte houdend is het zeer aannemelijk dat de “minderwaardige koloniale behandeling” inherent is aan het koloniale stelsel en we slechts een topje van een ijsberg hebben gezien.

De houding die blijkt uit uw schrijven doet me denken aan wat wijlen Rudy Kousbroek schreef in zijn essay ‘Een Griekse tragedie’. Hierin citeerde hij een toespraak van professor N. Beets tijdens een grote Indische herdenking in 1980. Voornoemde professor zei tijdens deze herdenking in Utrecht:

‘Nederlanders in het Oosten moesten verwerken dat ze geconfronteerd werden met een niet-westerse agressor.’

Let u vooral op het bijvoegelijke “niet-westerse”. Of zoals, Kousbroek zich afvroeg, is een niet westerse agressor dan veel erger? Zijn antwoord was ja als je het in een bepaalde context plaatst. Te weten, het schijnbare onuitroeibare vooroordeel tegen ‘niet-blank’. Of zoals onze ‘koloniale behandeling hier en daar minderwaardig was’, daarbij implicerend dat het over het algemeen goed was.

De door u gebezigde term “shintoïsme” is nogal merkwaardig. Shinto is de verzamelnaam voor de diverse animistische volksgeloven van Japan waarvan het opvallendste kenmerk het ontbreken van enige ideologie is. Laat staan dat er sprake is van een “beestachtig primitieve grondbeginsel”. Of het moet het principe zijn dat hygiëne gelijk staat aan heilig. Iets wat de Japanse volksgeloven gemeen hebben. Dat kan voor sommigen wellicht primitief en beestachtig zijn, voor de meesten is het een wellicht wat al te fanatiek beoefende lichamelijke hygiëne. In de Meiji periode hebben de Japanse machthebbers ter legitimering van de keizerlijke macht een op westerse ideeën geschoeide ideologie in elkaar geknutseld die ze voorzien hadden van symbolen en elementen uit de volksgeloven: het zgn. staats Shinto. Qua inhoud is die ideologie niet veel dommer of gevaarlijker dan de meeste staatsideologieën of andere nationalistische prietpraat. Een ieder die enigszins bekend is met de geschiedenis van Japan weet dat ideologie altijd in dienst van de machthebbers stond en staat. I.t.t. wat u beweert is het niet de ideologie die het beleid bepaalt in Japan maar de ongemakkelijke consensus van de diverse facties.

De naam Bushido dekt een in de 18e en 19e eeuw geromantiseerd idee over de krijgerskaste (bushi). Het meest kenmerkende hiervan is de totale loyaliteit die van een dienende krijger wordt verwacht. De praktijk was dat die loyaliteit, zoals elders, bepaald werd door de voor- of nadelen die men kon ontvangen. Tenzij u opperste loyaliteit eveneens als beestachtig primitief wil bestempelen, geloof ik niet dat de belangrijkste regels van Bushido heel veel afwijken van de westerse ideeën over ridderlijkheid, trouw en zelfopoffering. Dat bepaalde groepen het hebben misbruikt ten behoeve van hun eigen verwrongen ideeën is niet iets typisch Japans. Ik geloof dat uw kennis van de Japanse cultuur en geschiedenis zich beperkt tot wat er ooit in het kader van de oorlogspropaganda is verteld. Nu is het geen schande om niets van Japan en haar cultuur te weten maar om op basis van een gemankeerde en beperkte kennis stellige uitspraken doen over een volk verdient op z’n minst het klok-en-klepel label.

Feit blijft het beestachtige optreden van de Japanse strijdkrachten in met name China en Filippijnen. Maar is dat inherent aan het volk of haar cultuur? Wie de misdaden in de recente Bosnische oorlog, het optreden van de Amerikaanse strijdkrachten in Vietnam, of – ik noem maar een dwarsstraat – het depot speciale troepen van Westerling beziet, misdaden die niet verschillen met die van de Japanners, valt in ieder geval een ding op: oorlogsmisdaden vinden plaats daar waar centrale controle en discipline zwak zijn of ontbreken. Dat was zeker het geval in China waar het fanatieke middenkader van het Kwangtung leger zelfs de directe bevelen van de keizer naast zich neerlegde als het voor hen niet uitkwam. Daarin werden ze gedekt door de hogere officieren die bang waren voor muiterij. Het is een feit dat binnen de Japanse strijdkrachten wederzijds wantrouwen en rivaliteit bestond wat afbreuk deed aan de discipline met desastreuze gevolgen voor de bevolking en krijgsgevangenen. Het laatste was zeker het geval in de Filippijnen. De geschiedenis laat zien dat oorlog het dunne laagje beschavingsvernis van een ieder van ons doet verdampen en iedereen in staat is tot de meest vreselijke dingen als de controle of de remmende werking van een gehandhaafde discipline ontbreekt.

Wat betreft de medische experimenten van Unit 731, de Amerikanen lieten de hiervoor verantwoordelijk legerarts Shiro lopen in ruil voor de resultaten van zijn onderzoek. De vraag is dan: wie is er erger: de dief of de heler? Overigens waren deze experimenten niet iets wat vanuit een centraal gezag in Tokyo is bevolen maar het particuliere initiatief van bepaalde groepen binnen de gecompliceerde Japanse machtsstructuur. Net zoals de misdaden in China niet door de legertop was bevolen maar iets wat voort kwam uit het lokale middenkader. Het ontslaat de Japanse autoriteiten niet van hun verantwoordelijkheid, maar weerspreekt het beeld van een kwaadaardige centraal geleide machine die zich overgeeft aan allerlei onmenselijke misdaden. Het eist tenminste een meer genuanceerde benadering dan die van u.

De beslissing wat wel en wat niet in de categorie oorlogsmisdaden valt wordt door de overwinnaars bepaald. De geallieerden hadden zich, net als alle strijdende partijen, ook schuldig gemaakt aan oorlogsmisdaden. Een deel is onder de mat geveegd. Zoals de vele verkrachtingen waaraan Amerikaanse en Britse soldaten zich schuldig hebben gemaakt. Of het neerschieten van ongewapende burgers. Een zo’n geval is op film vastgelegd en te zien in de documentaire ‘Colours of War’. En anderen werden om redenen van opportuniteit niet als oorlogsmisdaad aangemerkt maar waren dat volgens de regels wel: zoals het bombardement op Dresden, en de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki. Kortom, ja het Japanse imperialisme is verantwoordelijk voor vreselijk lijden en schokkende misdaden, maar in dat opzicht verschilt het niet met waar de andere ex-koloniale machten in hun veroveringsoorlogen verantwoordelijk voor zijn. En dat geldt onverkort voor Nederland als ex-koloniale macht.

Lanzing deed er goed aan om de zaken die zich afspeelden tijdens de bezetting van Indië in de juiste porporties te plaatsen. Het geeft ook aan dat het leger dat Indië bezette niet het zelfde was als dat in China huis hield. Sterker nog, zoals Doetje van Velden noteerde in haar dissertatie, de soldaten die naar Indië werden gestuurd kregen strikte richtlijnen zich te gedragen. Opvallend dat daar ook veteranen uit China bij waren en die zich, zoals Van Velden schreef, gedisciplineerd gedroegen. De discipline werd ten minste een keer met de doodstraf gehandhaafd, zoals Jan Bouwer in zijn “Het vermoorde land” beschreef. Dat het hier en daar misging laat de geschiedenis zien, maar de bezetting was toch duidelijk van een heel andere aard dan die van de Filippijnen of China. Waarmee duidelijk is dat men niet over HET Japanse leger kan spreken, maar dat je toch de legereenheden èn commandanten moet duiden als het gaat om oorlogsmisdaden.

Ik respecteer het lijden dat men heeft ondergaan tijdens de bezetting van Indië, maar dat leed rechtvaardigt niet dat zaken anders worden voorgesteld of worden overdreven. Iets waar Lanzing het ook over had.

@Westdorp

Knap staaltje werkcollege, maar veel te veel blabla. Ik voel er niets voor deze stampot van feitjes en halve waarheden te gaan weerleggen ook al jeukt het wel.

De kwestie waar het hier omgaat, Westdorp, is dat Lanzing een oproep doet waarin hij treedt in de persoonlijke beleving van getraumatiseerde mensen en het oproept hun perceptie te gaan ontkennen. Dat is net zoiets als aan de schizofreen vragen om zich te beperken tot slechts één van zijn persoonlijkheden en hem vervolgens genezen verklaren. Dat is de kern van het artikel en niet de tendentieuze brede context die u eromheen bouwt.

Overigens wil ik in reactie op uw lappen tekst wel aangeven dat u sterk de neiging vertoont tot doorslaan. De nuances zijn volkomen zoek in uw queeste om te 'bewijzen' dat de Japanse misdadigheid tijdens WOII eigenlijk een niemendalletje in de geschiedenis was. U zult het stiekem wel niet zo bedoelen, maar zo kan het wel overkomen. En dat zou zeer bezijden de werkelijkheid zijn.

Ik heb de discussie hier met interesse gevolgd en heb de volgende opmerkingen. Los van de discussie of de Japanse misdaden wel of niet net zo erg zijn als de misdaden waarvoor de westerse koloniale machten in het kader van hun veroveringsoorlogen hebben begaan lijken me de volgende zaken relevant:

Japan werd onder bedreiging van geweld gedwongen haar isolement te verlaten en dreigde af te glijden naar de status van kolonie. De toenmalige heersende oligarchie besefte dat de enige manier om dat lot te ontgaan is zelf een sterke macht te worden. Het voorbeeld in deze waren de westerse machten en men is bij hen in de leer gegaan. Het moge duidelijk zijn dat Japan zich een goede leerling heeft getoond.

Feit is dat de westerse machten de Japanse aspiraties om een eigen invloedssfeer af te bakenen voortdurend hebben gedwarsboomd. Een voorbeeld is de gedwongen teruggave van de in de eerste wereldoorlog veroverde Duitse kolonies in China, waarop de anderen met de buit er vandoor gingen. Dat hebben ze nooit vergeten.

De Japanse groot Aziatische welvaartssfeer is net zo legitiem of hypocriet als de verheffing van “den bruine broeder”.

Japan heeft i.t.t. tot andere imperialisten een hoge prijs betaald voor haar aspiraties

Wat ik storend vind is dat voortdurende gezeur over de Japanse excuses. Die zijn meerdere malen gemaakt, te beginnen door premier Yoshida in 1956 tegelijkertijd met de betaling van een schadevergoeding (zo’n 10 miljoen dollar, dacht ik) aan Nederland. De excuses zouden niet gemeend zijn. Ja, en? denk ik dan. Nee, dan onze excuses aan de nabestaanden van het bloedbad van Rawagede, die zijn pas gemeend. Vooral omdat we, tegen alle internationale afspraken en dus verplichtingen, ervan uit gaan dat onze oorlogsmisdaden een verjaringstermijn hebben. Gemeend èn goedkoop. Daar kan mevrouw Selma Wijnberg-Engel alles over vertellen.

Japan heeft als enige niet-blanke, niet-westerse natie getoond dat het de tot dan toe oppermachtig geachte westerse machten kon verslaan en vernederen. Dat heeft diepe indruk gemaakt in Azië. En dat is misschien de grootste misdaad waarvoor Japan nu nog wordt achtervolgd: het beeld van blanke superioriteit verstoren in een tijd dat zij – de westerse koloniale machten – meenden een goddelijk opdracht te hebben om die “primitieven” te beschaven en hen de rol van 2e rangs wereldburger bij te brengen. Een cynicus zei hierover: het enige wat Japan fout heeft gedaan is de oorlog verliezen.

Westdorp noemde de overdrijving in de verhalen over de Japanse misdaden. Voorbeelden daarvan zijn de roman ‘Bezonken rood’ van Jeroen Brouwer, die gewezen op die volkomen verkeerde en opzettelijke verdraaide voorstelling van zaken, zich nogal hypocriet beriep op de dichterlijk vrijheid. Het laatste deed de auteur J.G. Ballard ook toen hij werd bekritiseerd voor de volkomen valse voorstelling van zaken van een interneringskamp in zijn roman ‘Empire of the Sun’ door nota bene ex-geïnterneerden van dat kamp. Het toppunt is dat de beschrijving van dat kamp – Lunghua bij Shanghai – haaks staat op de ervaringen van de ex-geïnterneerden. De overdrijving zou wel eens zijn gemotiveerd door het feit dat men – naar eigen gevoel – zo zwaar is vernederd. Het feit dat men als tuan besar in een klap naar minder dan een koelie status is gedegradeerd moet – gezien de opvattingen over blank en niet-blank in die tijd – een onoverkomelijk trauma zijn geweest. De vernedering is enigszins acceptabel als die is toegebracht door inhumane monsterlijke wezens i.p.v. analfabete boerenjongens van het Japanse en Koreaanse platteland die uiterlijk weinig verschilden van de eigen djongos.

Ik heb niet de indruk dat Westdorp probeert te bewijzen dat de Japanse misdaden ‘een niemendalletje’ zijn. Hij stelt dat ze net zo erg zijn als alle andere oorlogsmisdaden. En dat valt mijns inziens niet te ontkennen tenzij men stelt dat de andere oorlogsmisdaden niemendalletjes zijn.

Op 14 juli 1853 voer commander Matthew Perry met drie stoomschepen (the black ships) de haven van Edo (tegenwoordig Tokyo) binnen en dwong de toenmalige Japanse autoriteiten onder dreiging van geweld de brief van president Millard Fillmore te accepteren. Dit was het begin van de gedwongen opening van Japan en de reeks voor haar onvoordelige verdragen die ze met de toenmalige westerse machten moest sluiten. De oligarchie waarover ik schreef was toenertijd vrij jong en bestond uit jonge vooraanstaande leden van de samurai clans die het Tokugawa shogunaat verdreef en de Meiji keizer aan de macht hielp.

Ik moet zeggen dat ik het nogal verwonderlijk vind dat voor iemand die stellige uitspraken doet en tegelijkertijd nogal wat waardeoordelen velt over de Japanse cultuur en haar geschiedenis u dit cruciale moment in de Japanse geschiedenis niet kent. Het lijkt me dat uw oordelen over de Japanse cultuur en geschiedenis aan gewicht zouden winnen indien u die baseert op kennis van tenminste de meest belangrijke zaken van die cultuur en geschiedenis.

De navolgende werken stonden op mijn boekenlijst als aankomend student Japanologie, destijds nog bij wijlen professor F.Vos. Wellicht kunt u er uw voordeel mee doen.

Anesaki, Masaharu, Art, Life and Nature in Japan, First ed. Marshall Jones Company, Boston, 1932 (Tuttle first ed., Tokyo, 1973)
Anesaki, Masaharu, History of Japanese Religion; With Special Reference tot the Social and Moral Life of the Nation, Kegan Paul, Trench, Trubner & Co., LTD, London, 1930.
Fairbank, John K. e.a., East Asia; Tradition and Transformation, Houghton Mifflin Company 1973
Nitobe, Inazo, Bushido; The Soul of Japan, Tuttle, Tokyo, 1969

Niet op het lijstje maar uiterst verhelderend:

Fukuzawa, Yukichi, De poorten gaan open, Autobiografie, vert. uit het Engels, Meulenhoff, Amsterdam, 1978.

@ Goossens

Dit was ik vergeten:

Wat betreft het verband tussen de Pacific War en het openbreken van Japan; zoals ik al aangaf zag Japan zich gesteld voor de keus om een kolonie te worden of een kolonisator. Zij koos voor het laatste en dat bracht haar op een koers wat uiteindelijk moest leiden tot een confrontatie met de westerse koloniale machten in Azië.

@A.Goossens
De nogal denigrerende wijze waarop u schrijft over belangrijke elementen uit de geschiedenis van het land, elementen die een essentieel onderdeel zijn van het nationale bewustzijn en trots, en daar, niet gehinderd door enige kennis van betekenis, een negatief waardeoordeel over vellen is een merkwaardige manier van bewondering. Het huidige Japan is niet een nieuw verschijnsel maar komt voort uit wat er voorheen was. De oorlog heeft daar geen cesuur in gebracht. De oude machtstructuren zijn er nog steeds. Dat is inclusief de oude belangrijke samurai families. Er is op zekere hoogte nog steeds een oligarchie. De principes van het door u beschimpte feodale stelsel zijn nog altijd actief. Dat zou u als ervaringsdeskundige toch opgevallen moeten zijn. Opmerkelijk dat u als Nederlander voor Japanners gewerkt te hebben bewondering voor hen heeft. Vaak zie ik het tegenovergestelde gebeuren: van bewondering naar afkeer. Ik neem daarom aan dat het geen intensieve samenwerking is geweest, bijvoorbeeld met een Japanse superieur waar u dagelijks nauw samen mee moest werken. Wellicht had u dan het ‘feodalisme’ in actie kunnen ervaren.
Aan het niet begrijpen van een verhaal zijn altijd twee kanten: of het verhaal is onduidelijk, of de wil, dan wel het vermogen tot begrijpen is om allerlei redenen beperkt. Als het eerste het geval is, en er van uit gaand dat men oprecht kennis wil verwerven over de standpunten van de andere partij, dan lijkt me het voor de hand liggend dat er vragen worden gesteld op punten waar het verband niet duidelijk is, of een onlogisch verband vermoed wordt. Al is het maar om aan te tonen dat de andere partij onduidelijk is. In het laatste geval is de manier om het gebrek aan argumenten te maskeren stellen dat het verhaal onduidelijk is. De weg van de minste weerstand, zeg maar. Verder dan wat kretologie – u slaat door, u overdrijft, etc – komt u jammer genoeg niet.
Ik denk niet dat Tojo mij postuum dankbaar zou zijn, hij was sowieso overtuigd van zijn onschuld. Het bijvoegelijke ‘machtig’ laat ik voor uw rekening, maar nieuws is het in ieder geval niet. De historicus W. Ph. Coolhaas schreef al in zijn ten geleide van D. van Velden, De Japanse burgerkampen, Wever, Franeker, 1e ed. 1963 (2e en 3e druk, 1977) dat […] men mist er toch de opzettelijke, van hogerhand geboden kwaadaardigheid van Hitlers kampen[…]. Van Velden (zelf ex-geïnterneerde van het kamp Tjideng) toont dat ook verschillende malen op een genuanceerde en gedegen wijze in haar dissertatie. De Nederlandse rechter Bert Rölings van het Tokyo Tribunaal (een van de weinig onpartijdigen in het geheel) zou het met mij in deze ook eens zijn. Uit een Volkskrant artikel over het tribunaal van september 1998:
[…]Rölings genuanceerde 'dissidente mening' werd in juridische kringen het meest gewaardeerd. Hij vond dat er geen sprake was van een 'van hoger hand georganiseerde gemeenheid zoals die in Neurenberg was gebleken'. Misdaden tegen de vrede, zei hij, waren vóór de oorlog geen misdrijven en daarom kon niemand ervoor worden berecht.[…].
En zo zou ik door kunnen gaan, maar ik vrees dat u de door u als lappen tekst en blabla ervaren feiten te veel zullen worden.

@A.Goossens

Ik zie de actie van Perry in opdracht van de Amerikaanse president noch als een bedreiging, noch als een deugd voor Japan, maar als de katalysator die processen die gaande waren tot een climax bracht. Ik zie niet goed hoe mercantilisme in verband te brengen is met het Tokugawa shogunaat; het haalde voor een groot deel zijn inkomsten uit landbouw belastingen. Het had bovendien een uitgesproken minachting voor handel. De bloei van de binnenlandse handel onder het Tokugawa bewind is een onbedoeld neven effect van zijn controle systeem te noemen waarop het bovendien nauwelijks greep had. Het was zeker geen beleidskeuze. Men kan pas van mercantilisme spreken in de periode van de Meiji. Dus na de val van de Tokugawa’s. En in de periode na de oorlog is een zekere mate van mercantilisme te bespeuren in de bemoeienis van de staat met de zaibatsu.

De Portugezen werden er uit gegooid niet alleen om hun bekeringsdriften, maar omdat zij een factor werden in het machtsspel der daimyo’s. Onder de Tokugawa’s was er slechts handel met China en een verwaarloosbaar volume met de Hollanders. De Engelsen gaven het op vanwege het onprofijtelijke karakter van de handel met Japan.

Met de komst van de Portugezen eind 15e eeuw vloeide er veel kennis over het westen en westelijke wetenschap het land in. Men raakte bekend met zaken zoals klokken en musketten. Die toevloed van kennis werd eveneens onder de Tokugawa’s afgeknepen. Desalniettemin bleef men kennis opdoen over westerse medicijnen, maar ook over topografie e.d. Voornamelijk via de Hollanders op Deshima. De kennis revolutie waar u het over had was al gaande voor het isolement van Japan. De isolatie van Japan diende in feite maar een doel: het overeind houden van de Tokugawa shogun’s. Ik ben ervan overtuigd dat dit ook de consensus is onder de Japanologen en historici.

Ik denk dat u mij niet goed begrepen heeft. Zoals u kennelijk de geschiedenis van Japan niet goed heeft begrepen. Vandaar, en zeer bewust dat u mij neerbuigendheid gaat verwijten, nogmaals het advies om de door mij genoemde boeken ter hand te nemen. Mijn stelling is dat Japan zich min of meer gedwongen zag om kolonisator te worden. Dat geeft het verwijt – zeker als het komt van ex-kolonisators – dat ze als koloniale macht dingen deed die de andere koloniale machten ook deden of hebben gedaan met in principe dezelfde rechtvaardiging een onwaarachtig karakter en toont de hypocrisie van de voormalige koloniale machten. Of zoals de Indiase rechter Pal van IMTFE min of meer stelde: naast Japan horen ook de anderen terecht te staan. Dat kunt u doorslaan noemen, mij lijkt het niet meer dan rechtvaardig. En mocht u de essentie nog niet gevat hebben: gebruik één maatstaf voor iedereen.

@Harry.

Ik kan uw aantekeningen over mercantilisme aanvaarden en uw omschrijving van katalysator is treffend. We zijn het kennelijk eens dat de isolatie van Japan zelfgekozen was en het doel der feodalen diende.

Uw stelling dat Japan zich min of meer gedwongen voelde te kolonialiseren deel ik maar ten dele. Het was mijns inziens meer een strategische keuze, vooral ook wegens de industriële revolutie waarbij eens te meer bleek dat Japan alle essentiële grondstoffen ontbeerde. In die zin kun je zeggen dat Japan zich gedwongen zag, maar dat zou ik een erg vrije interpretatie van dwang achten.

Ik vind het een onwerkelijke versimpeling te stellen dat naast Japan ook andere (voormalige) kolonisatoren terecht hadden moeten staan. Dat zijn wat mij betreft onwerkelijke ambities, hoewel van een Indiër uitstekend te begrijpen. Ik zie absoluut in dat het westen de eigen balk tot splinter reduceerde, maar Japan was een ongekend agressor gebleken in de 15 jaar voordien. Het is niet rationeel om op een dergelijk moment te zeggen 'tant pis - wij hebben dat in het verleden ook gedaan'. Als dat de teneur is kunnen we onze wetboeken wel verscheuren en mogen slechts zij zonder zonden stenen werpen. Ik pas voor dat soort versimpeling en demagogie.

@Westdorp

Mijn praatjes zijn geen borrelpraat maar forumpraat, waarde man/vrouw. Bent u bekend met het fenomeen promotie, vraag ik me af? Ik vermoed van niet. De wetenschappelijke waarde van een dissertatie is vaak zeer relatief. Dat is wat ik aangaf. Meer niet, minder ook niet. De Amerikanen erkennen dat door hun adagium 'a scientist is seldom in doubt, but usually in error'. Wetenschappelijk onderzoek zegt iets over 'the road to', niet zozeer iets over de bestemming. Voor mij is een dissertatie dus ook geen evangelie, maar een opinie. Ik ontzeg u echter op geen enkele wijze u te laven aan de producten die een dissertatie voortbrengen. Het gros van de wereld maakt die fout, terwijl de wetenschap juist gebaat is bij kritische volgers.

In zijn boek 'Death by government' over democide schreef de Amerikaanse professor Rummel een uitgebreid hoofdstuk over de Japanse eugenitica, waarin Tojo de hoofdrol speelt. Overigens was dit ten tijde van dat lemma ook in de VS, VK en Duitsland een serieus onderwerp van onderzoek. Voorts wordt Tojo door Rummer vooral in verband gebracht met oorlogsmisdaden. Maar dat wekt geen verbazing. Tojo zelf had de mening die ik terug kan vinden in de bijdragen van u en Harry.

Ach, u bent er niet van overtuigd dat de Japanner zich zelf een superieur ras acht. Vooreerst een reflex van mensen, want het gros van de wereld acht zich superieur aan derden. Net zo arbitrair als de perceptie bij zoiets als barbarisme. Daarnaast leerde de Shinto dat Japanners superieur waren, intelligenter waren en vooral dapperder waren dan hun vijanden. Niets groter dan het land en de keizer. Maar dat is kennelijk nieuws voor u. Ik trof indertijd onder mijn collegae van Japanse kunne gelukkig eerlijker mensen. Eén van hen, overigens een jonge kerel van 30, durfde over de Japanse opvoeding en mores te praten, vrij openlijk. Het eerste wat hij vertelde is dat hij opgevoed werd met de doctrine dat er niets boven Japan ging - ergo alles wat niet Japans was, was minder. Hij legde daarom ook het verband van de vele fricties binnen het bedrijf tussen Japanners en Europeanen. U gaat mij niet vertellen dat dit nieuws voor u is.

Uw kennis over de nazi's is treurig slecht. Ik stel voor dat onderwerp te laten voor wat het is. Ver bezijden het topic en ik voel er niets voor u een college te moeten geven.

Ik heb al die berichten hier gepost gelezen,ik ben niet universitair dan wel academisch geschoold,ik ben gewoon jan met de pet.In mijn beleving zijn er machthebbers geweest die macht wilde uitoefenen over andere landen en haar bevolking.Men kan er een A-viertje mee vullen.De Grieken tegen de Persen,de Romeinen die een groot deel van Europa bezaten,de kruisridders die meende het christelijk geloof te moeten brengen,de Spanjaarden en Portugen in Amerika (de nieuwe wereld)de Finnen en de Polen die in hun regio steeds onder de voet werden gelopen.Frederik de Grote van Pruisen.Nederland versus Suriname,Antillen,Nieuw Gunea en Oost indie. Eerste en tweede wereld oorlog.Napoleon die zoveel doden op zijn geweten heeft.Mijn lijstje staat niet opvolgorde.Is het gevaar voor oorlog nu geweken?? Ik denk het niet ,hedenochtend vernam ik in de Telegraaf dat Iran een kernraket heeft om Amerika en Israel te bestrijden,ik maak mij zorgen om Israel,te meer ik Arabische leiders heb horen zeggen,Israel van de kaart te willen vegen.Een goede zaak was een verenigd Europa,althans het Nato bondgenoodschap.Ik denk dat als er oorlog komt deze van Arabische landen komen,een Islamitisch Europa is wat zij wensen,een harde kern is er al,wanneer zal deze wortel schieten??

Ik vergat de zin;Ik zal aan een televisieploeg mijn politieke voorkeur niet kenbaar maken.

@Harry

Een onwerkelijke versimpeling ja. Uw redenatie volgend had Duitsland na het Versailles Traktaat ook alle recht Europa te onderwerpen. Duitsland was als jonge natie (maar voordien ook haar fracties) non-koloniaal geweest en lag aan de leiband van Versailles. Ze bezat vrijwel geen enkele grondstof en smoorde onder de herstelbetalingen. Ze had dus kennelijk alle recht op een agressieoorlog. Dát is een onwerkelijke versimpeling, welke thans nog naties als Iran of Noord-Korea de valse legitimatie biedt zich ongekend agressief te verwoorden. Het is net zo arbitrair als de bijbelse claim van het Joodse volk op het land van Kanäan.

Daarbij constateer ik dat u nu om wille van uw argument (of van Pal) de westerse kolonisatie in de late middeleeuwen ineens gelijk gaat stellen aan de agressieoorlog van Japan. Dat kunt u verdedigbaar achten, maar daarbij is ruimhartig gebruik gemaakt van sofistische inslag. Ik heb een beetje het vermoeden dat uw interesse in Japan uw werkelijkheid nogal vertroebeld heeft.

De onwerkelijke verdragen zie ik niet in de overtrokkenheid waarmee u ze poneert. Als ik kijk welke onwerkelijke verdragen Japan van Nederlands-Indië verlangde, zie ik niet zo veel onderscheid. Japan trachtte weliswaar voor de imperialistische oorlog om economische verdragen in haar 'invloedsfeer' af te sluiten, maar lardeerde dat met een dergelijke toonzetting, dat de partijen niet behoeftig waren om samen te werken.

@ Goossens

Ik heb niet gesteld dat een dissertatie iets is waarop men blind kan varen, maar als u het een opinie noemt en daarmee suggereert dat er geen eisen van controleerbaarheid, bewijsbaarheid of solide argumentatie zijn dan lijkt me dat u degene bent die niet weet wat een promotie in houdt. Bovendien is het tegenstrijdig dat u denigrerend doet over wetenschappelijk onderzoek en haar waarde om vervolgens naar het werk van een professor te verwijzen om zo uw bewering kracht te verlenen. Er zijn mogelijk dissertaties die niet aan de eisen voldoen en te licht zijn, maar dat is geen reden om alle dissertaties over een kam te scheren of daarmee de waarde van wetenschappelijk onderzoek naar de prullenmand te verwijzen. Met name de dissertatie van Van Velden waar naar ik verwees is een standaardwerk die ik meer waarde toeken dan uw beweringen. En, zoals ik al stelde, haar stellingen en argumenten zijn, in tegenstelling tot die van u, overtuigend en te controleren.

Ik ken een Nederlander – achter in de dertig – die vind dat de “buitenlanders” terug naar het land van herkomst gestuurd moeten worden. In feite vindt hij ook buitenlandse culturen kwalitatief minder zijn dan de Nederlandse cultuur. Daar is hij stellig van overtuigd. Hoewel er veel mensen zijn die dat denken kan je niet stellen dat ze representatief zijn voor Nederland of het Nederlandse gedachtegoed. Zo is het ook met uw voorbeeld Japanner. De fricties waaraan u refereert zijn eerder te verklaren uit het feit dat de Japanners een soort vertoon van respect voor hen als meerderen – ze zijn tenslotte vanuit het moederbedrijf als managers gestuurd – van hun ondergeschikten verwachten. Een vertoon van respect die in Nederlandse ogen belachelijk voorkomt en dus niet gegeven wordt. Dat is m.i. ook vaak de oorzaak van de voor westerlingen onbegrijpelijke woede uitbarstingen met geweldadigheid als gevolg van de Japanse bewakers in de gevangenkampen. Bovendien spreekt er niet zelden een nauwelijks verholen minachting uit de houding van Nederlanders werknemers vis à vis hun Aziatische werkgevers. Het wordt in ieder geval zo opgevat door hen. Ik zie ook dat het vaak fout gaat omdat de (emotionele) lading van (Engelse) uitdrukkingen en begrippen door beide partijen anders worden opgevat. De westerse misvatting over de goddelijke keizer is daarvan een goed voorbeeld.

Over tendentieus gesproken, een woord dat u een keer heeft laten vallen in deze discussie, dat is de correcte beschrijving van uw associatie van het Japanse beleid t.a.v. de eugenetica, het door u gestelde geloof van Tojo in deze en zijn persoonlijke betrokkenheid bij mis-, dan wel schandaden. Ten eerste is het vraagstuk van eugenetica veel complexer dan het ene historische aspect waar de nazi’s verantwoordelijk voor zijn. Getuige het feit dat er tot 1974 een eugenetisch beleid is gevoerd in Zweden. Dit betrof de sterilisatie van o.a. mentaal gehandicapten. Het Japanse beleid dat waarvoo het ministerie van binnenlandse zaken verantwoordelijk was ging o.a. over geboorteafwijkingen en genetische afwijkingen. Tojo in zijn hoedanigheid als verantwoordelijke minister heeft hiertoe wetten voor goedgekeurd. Daarbij is het opvallend dat met name het leger, en wel de extreem nationalistische elementen, eugenetica af wees als zijnde niet passend in het Japanse gedachtegoed.

Ik heb het boek van Rummel, ‘Death By Government’ slechts door gevlooid en (nog) niet gelezen. Maar in de inhoudsopgave kan ik geen hoofdstuk gewijd aan eugenetica in Japan, zoals u beweerde, ontdekken. Hoofdstuk 8 (5,964,000 Murdered: Japan’s Savage Military – p.143) gaat over de barbaarsheid van de Japanse militairen tijdens WO II en lijkt het enige hoofdstuk dat aan Japan gewijd is. Aangezien u naar het boek verwijst kunt u zeker aangeven welk “uitgebreid” hoofdstuk in zijn geheel over de eugenetica in Japan gaat en met name Tojo’s rol (pagina’s?) daarin. Kan ik daar alvast mee beginnen.

Mijn kennis over de nazi’s kunt u slecht vinden, uw uitingen over hen zijn op z’n zachtst gezegd verhullend. U stelt dat ze hun krijgsgevangenen met uitzondering van de Slaven goed behandeld zouden hebben. Dat kan zijn, maar feit is dat het merendeel van hun krijgsgevangenen Slavisch was en die hebben ze niet zo netjes behandeld. Van de 5.7 miljoen Soviet krijgsgevangenen zijn volgens een schatting van de Wehrmacht zelf 3.3 miljoen gestorven. Dat is 57.5%. (Christian Streit: Keine Kameraden: Die Wehrmacht und die Sowjetischen Kriegsgefangenen, 1941-1945, Bonn: Dietz (3. Aufl., 1. Aufl. 1978),ISBN 3801250164 ). Wat er met de Polen e.a. gebeurde zal navenant zijn geweest. De nazi’s hadden bij voorbeeld met de Poolse krijgsgevangenen een wisseltruuk uitgehaald door ze als burgers te rapporteren en hen zo hun krijgsgevangene status ontnomen. (Bron: Het Rode Kruis - http://www.icrc.org/Web/Eng/siteeng0.nsf/html/5...). De gevolgen daarvan laten zich raden. Als mijn kennis over nazi’s slecht zou zijn dan heb ik het excuus van de onwetendheid, u daarentegen kan in het licht van de door u zelf geïmpliceerde kennis op dit gebied, het opzettelijk nazi praktijken mooier voorstellen dan ze waren, en dus het goedpraten daarvan worden verweten.

Het gezaghebbende karakter van de door mij geraadpleegde geschiedenisboeken wordt in consensus door de academische wereld bevestigd. Ik kan u daarvan een lijstje geven met verwijzingen, maar ik heb niet de indruk dat, gezien uw fantasierijke willekeur in deze, u daar constructief iets mee doet. Desalniettemin wil ik, indien u dat zou willen, een dergelijk lijstje opleveren.

Het is duidelijk dat u mijn punt niet begrijpt dan wel verdraait. U het voordeel van de twijfel gunnend hou ik het op het eerste. Japan werd in 1854 (halverwege de 19e eeuw dus) gedwongen haar poorten te openen en, analoog aan wat China is overkomen,de voor haar ontegenzeggelijk nadelige overeenkomsten te slikken. Zij heeft zich in zeer korte tijd en ten koste van een hoge prijs betaald door haar bevolking tot een wereldmacht ontwikkeld. Hiertoe heeft ze het voorbeeld van de koloniale machten volgend, zich toegelegd op het veroveren van kolonies wat haar in aanvaring bracht met de westerse koloniale machten die in Azië actief waren. Met Rusland om te beginnen. Dit is inderdaad aan het eind van de 19e eeuw. Aangezien u kennelijk moeite heeft tijdslijn te visualiseren kan de volgende chronologie u daarbij behulpzaam zijn:

- 1894-1895 Sino – Japanse oorlog over Korea ; Japan kreeg Taiwan en het Liaodong schiereiland in zuid Mansjoerije
- 1904 – 1905 - Russo – Japanse oorlog – Korea werd een protectoraat van Japan om uiteindelijk in 1910 te worden geannexeerd. De Kwangtung Leased Territories en in zuid Mansjoerije nam ze Russische belangen over. Tevens nam ze bezit van zuidelijk Sakhalin.

Kortom in zo’n 50 jaar werd ze van bijna-kolonie tot een koloniale wereldmacht. De vraag is nogmaals, welke andere route had ze moeten gaan om de status van kolonie te vermijden gezien de omstandigheden in die tijd en in die lokatie met de kennis van toen?

Uw vergelijking met het Duitse keizerrijk mist ieder fundament. Duitsland had zich niet geïsoleerd en werd niet bedreigd toen ze de oorlog in ging. Ze was bovendien al een koloniale macht gezien haar bezittingen in Afrika en China. Vooralsnog heeft u niet duidelijk kunnen maken dat Japan om de koloniale status te ontgaan en mede gelet op de agressiviteit van de westerse koloniale machten, geen andere keuze had dan te huilen met de wolven in het bos.

Wellicht kunt u uitleggen wat de Duitse behandeling van de Slavische krijgsgevangenen en de dientengevolge hoge mortaliteit onder hen te maken heeft met de oorlogsverklaringen van het American-British-Dutch-Australian Command. Want mijn slot alinea ging over die krijgsgevangenen. Het ABDA betreft m.i. alleen de Pacific War. Overigens wacht ik nog op uw verwijzingen betreffende Tojo’s persoonlijke betrokkenheid bij door wan- en misdaden dat in Rummel’s boek ‘Death By Government’ zou staan. Ben met name geïnteresseerd in het hoofdstuk dat geheel aan het Japanse eugenetica beleid gewijd zou zijn volgens u. Zoals ik aangaf uit de inhoudsopgave van het boek kan ik het niet halen. Of is dat drammerig?

Geachte redactie,
Om te beginnen zeg ik hierbij mijn abonnement op De Groene met onmiddellijke ingang op. Gek he? In een later stadium zal ik, als ik ooit nog eens reageer op het abjecte artikel van Fred Lanzing, mijn standpunt nader toelichten. Ben het overigens met de kop van het artikel geheel eens. En weet u wat nu zo merkwaardig is, aan het eind van zijn schrijverij, een ander woord kan ik even niet bedenken, poneert meneer: "Hou op met het bedelen om excuses. Die krijg je toch niet". Einde citaat. Wat meneer kennelijk niet weet, zoals overigens nog heel veel valt te noemen, is dat sinds 1995 uitvoerig, en sindsdien talloze malen herhaald, door de toenmalige Japanse premier Murayama "deep remorse" en "heartfelt apologies" zijn geuit en aangeboden... Dat had u als redactie in ieder geval kunnen en eigenlijk moeten weten.
Er valt denk ik niet te praten met een man die zijn oorlogstijd in Indie ziet als een privilege dat hem door het lot is toegeworpen. Mede waarschijnlijk dankzij de watten waarin Sone hem ooit gelegd heeft.
Redactie, lees om te beginnen zijn "boekje" en huiver over zijn volstrekt onderontwikkelde invoelingsvermogen.
Heel jammer dat u hem uw podium heeft gegeven.Tot zover voorlopig.
Met minder hoogachting dan voorheen, Joost van Bodegom.
Beetsterzwaag 31 augustus 2010.