nummer
nummer 42 / 20-10-2010
  • Commentaren
  • Artikelen
  • In_de_wereld
  • Columns
  • Kunst_en_cultuur
  • Dichters_en_denkers
 

Stuur «Het zevende zegel» door






2 + 3 = annuleer
20-10-2010
LeesPrint
Het zevende zegel Angst als maatschappelijk gevaar

Sinds haar ontstaan is de mensheid bang geweest. Voor van alles. Aangezien de beschaving nog steeds niet is ondergegaan, bedenken we weer nieuwe, eigentijdse, redenen om bang te kunnen zijn.

CHRIS VAN DER HEIJDEN
Stuur een link naar dit artikel per e-mail door naar een bekende

IN DE AFGELOPEN weken werden we dankzij Martin Bosma, Hans Jansen en andere helderzienden weer eens getrakteerd op rivieren van bloed, de noodzaak van D-day en horden levensgevaarlijke gekken die op het punt staan ons de kop af te hakken. Noemer van deze en andere vreselijkheden is angst - angst voor de ondergang. Nog even en de samenleving of wereld zoals wij die kennen of gekend hebben, de wereld ook die wij liefhebben, zal voorbij zijn. Onze kinderen zullen in Australië wonen. Nederland zal islamitisch zijn. Homo's worden opgesloten, vrouwen gestenigd en wij of onze nazaten zullen op straffe van de dood een sik dragen en het merendeel van de dag op een matje doorbrengen, ogen richting Mekka.
Het zijn bekende riedels, oud als de menselijke tijd en, zo weten we uit het verleden, nuttiger dan het beste oorlogstuig. Heel de christelijke samenleving, van de vroege Middeleeuwen tot een flink eind in de twintigste eeuw, was doortrokken van bijbelse hel en verdoemenis. Hoeveel volwassenen en kinderen zullen de ruiters van de Apocalyps niet door hun hoofd hebben zien denderen? Hoevelen zullen niet gehuiverd hebben bij het krijten van de arend die, na het verbreken van het zevende zegel, wee, wee schalde tot de armzaligen die het miserabele stukje ruimte bevolkten dat aardkloot heet. Beelden en woorden, zo weten wij, waren niets dan fictie. Fraai maar toch: fictie. Maar zo werd het door onze voorvaderen niet ervaren. Hel en verdoemenis waren werkelijk als God en bijbel.
In de negentiende en vooral twintigste eeuw verdween de christelijke eindtijdmythe uit het zicht. Maar de profetie en daarbij horende angsten bleven en na de Eerste Wereldoorlog wonnen ze aan kracht. Nieuwe christenen namen de plaats in van de oude, om het in de woorden van Menno ter Braak te zeggen. Spenglers Untergang des Abendlandes, Ortega's Opstand der horden, Huizinga's In de schaduwen van morgen - hun cultuurpessimisme ging erin als koek en bevorderde het politieke succes van onder meer fascisten en communisten. Op magistrale wijze wisten eerstgenoemden de bevolking te doordringen van de gedachte dat communisten en joden, het liefst in één adem genoemd, de wereldheerschappij zouden grijpen, tenzij...
Juist doordat beide politieke polen aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog met succes gebruik maakten van heilsverwachtingen en ondergangsprofetieën, twee zijden van een en dezelfde medaille overigens, raakte het midden verscheurd. Daar ligt de symbolische betekenis van het conflict tussen Chamberlain en Churchill. Laatstgenoemde begreep dat de tijden veranderd waren en preekte uit noodzaak eveneens bloed, zweet en tranen, erop of eronder. Het werd uiteindelijk het eerste maar eenmaal zo ver keerde de nuchterheid niet terug. Vanaf het eind van de jaren veertig luidde in het Westen de dominante overtuiging dat communistische hordes ieder moment de grens konden overschrijden om aan alle westerse verworvenheden een eind te maken. Opnieuw werd de voorspelling besloten met een tenzij.
In de loop van de jaren zestig en zeventig waren er steeds meer mensen, vooral jongeren, die van deze, wat zij noemden rechtse, apocalyptiek weinig moesten hebben. Maar nuchter waren ook zij niet. Nog even, zo voorspelden zij, en heel de wereld zou kapitalistisch zijn en wij niet meer dan robotten in dienst van een bewustzijnsindustrie. Tenzij.
In de loop van de jaren tachtig bleken beide voorspellingen onjuist. Het kapitalisme toonde zich, alle nadelen ten spijt, een relatief milde samenlevingsvorm en het communisme werd ondanks de hoogdraverijen van voor- en tegenstanders ontmaskerd als een wrakkig systeem. Meer nog: dat was het altijd geweest, we zouden veel geld en energie verspild hebben aan een fictie. Onzin, volhardden de diehards van de Koude Oorlog: juist dankzij dat geld en die energie was de fictie geen werkelijkheid geworden. Het debat werd oeverloos - en onoplosbaar. Gelukkig hoefde het ook niet te worden opgelost. Want terwijl de waarschuwende jongeren één voor één verdwenen in de raderen van het poldersysteem zeeg het communisme als een pudding ineen. Het tijdperk van de grote nuchterheid leek aangebroken. Het zevende zegel kon richting museum.
Er waren in de jaren negentig wel al enkelen die opnieuw apocalyptische taal uitsloegen, nu over de horden die ons vanuit de arme en islamitische wereld overspoelden, maar ze werden nauwelijks serieus genomen. Over het algemeen heerste de overtuiging dat heel de mensheid, aldus het beeld van Fukuyama in Het einde van de geschiedenis en de laatste mens, in een en dezelfde trein zat die langzaam richting een en hetzelfde station spoorde. Maatschappelijke angsten betroffen dan ook vooral concrete zaken als stedelijk geweld, epidemische ziektes en moeizame integratie, niet de ondergang van een tijdperk of beschaving. Daarvan zouden we er immers maar één hebben - globalisering was haar toverwoord. Ondergang kon hoogstens plaatsvinden als in een verre toekomst de volledige globus in het heelal zakte.
11 september 2001 bracht opnieuw verandering. Met hun waarschuwingen voor massavernietigingswapens en terroristische horden veroverden Bush en de neoconservatieven in korte tijd het wereldpodium. Een nieuw bibbertijdperk volgde. De angst werd versterkt door aanslagen in Madrid en Londen, politieke moorden in het zo rustige Nederland, oplopende spanning in het Midden-Oosten, Pakistan, India, economische crisis en duizend andere onrustbarendheden. Te midden hiervan kregen de onheilsprofeten een enorme tegenslag te verwerken. Juist doordat zij geloofd werden, ontstond de gelegenheid een van hun beweringen te controleren. En wat bleek? Dat van die Iraakse massavernietigingswapens was een fabeltje. De angst was om niets geweest. Gelukkig voor de profeten bleek het andere door hen gesignaleerde gevaar moeilijker te controleren: al-Qaeda. 9/11, Madrid en Londen, zo betoogden zij conform het klassieke patroon, waren nog slechts het begin, 'hagel en vuur vermengd met bloed' lagen in het verschiet. Tenzij...
Anno 2010 betreft de angst, in ieder geval in landen als Nederland en Frankrijk, niet langer het plotselinge geweld van de terrorist maar het sluipend gif van de immigrant. Met zijn vreemde zeden, bizarre geloof, politieke doortraptheid, criminele inborst en andere kwalijke eigenschappen holt hij onze samenleving uit. Paard van Troje. Vijfde colonne. Voor de zoveelste keer gaat de oude wijn in een nieuwe zak. Ook deze keer is die weer voorzien van het opschrift 'tenzij': keihard optreden.

DISCUSSIES over het al dan niet juist zijn van apocalyptische beweringen zijn net zo oever- en zinloos als die over God. De profeet heeft namelijk altijd gelijk, tenzij hij zo onverstandig is - zie de massavernietigingswapens van Bush - zijn voorspelling aan een concreet feit te koppelen. Zijn uitspraak geldt immers de toekomst, die is per definitie oncontroleer- en dus altijd bewijsbaar. De onjuistheid blijkt pas achteraf, maar dan maakt het niet meer uit, is de profeet opgevolgd, de voorspelling vervangen en kan het angstspelletje opnieuw beginnen.
In 1993 publiceerde ik een boekje over alles wat in de loop van tijden over het begin van het tweede millennium was verkondigd (Hemel, hel of heden: Een kleine geschiedenis van het jaar 2000). Er waren zoveel voorspellingen dat er geen peil op te trekken viel. Meestal waren de voorspellingen kletskoek. Geen enkele kwam uit. Nu zullen de meesten hiermee instemmen als het 't laatste bijbelboek en vergelijkbare fantasieën betreft, maar stellen dat het toch anders ligt als het over communisten, fascisten, terroristen, moslims of immigranten gaat. Terroristen plegen immers aanslagen, communisten coups, fascisten voeren oorlog, moslims zijn vreemdelingen en van die immigranten zijn er simpelweg te veel. Kortom, als je de zaak op zijn beloop laat, gaat het fout. Je moet iets doen. Dat klopt. Maar handelen ter oplossing van een concreet probleem is iets anders dan handelen op basis van een visioen. In het eerste geval is het eventuele effect van een maatregel aanwijsbaar, in het andere geval verandert er niets: in de schaduw van een somber visioen blijft het altijd donker.
Het sovjetcommunisme, zo weten we dankzij recent onderzoek, is nooit sterk geweest. Zijn voornaamste kracht was onze angst. Vandaar dat het weinig uitmaakte wat ondernomen werd: de angst werd er niet minder op, eerder meer. Van al-Qaeda kan iets vergelijkbaars gezegd worden. Langzamerhand weten we dat de aanslagen op het World Trade Center, in Madrid, Londen en elders door onafhankelijke groepen en groepjes zijn gepleegd en dat al-Qaeda er daarvan slechts één was. Dat de andere groepjes zich op haar beriepen en beroepen, ligt in het verlengde van hun doelstelling: chaos zaaien, angst kweken. Maar die angst lag en ligt wel in eerste instantie bij ons, niet bij hen. Sterker, een groot deel van die angst hebben wij zelf geconstrueerd door al-Qaeda abusievelijk een wereldwijd netwerk te noemen dat in staat is onze ondergang te bewerkstelligen. Dat is niet het geval, nooit geweest, en was op het moment dat het voor het eerst verkondigd werd zelfs volstrekte onzin.
In het geval van de dreiging van de veronderstelde oprukkende horden uit de Derde Wereld, in het bijzonder islamitische landen, ligt het weer wat anders. Verreweg de meesten die zich vanuit arme landen in onze richting begaven, deden dat omdat zij in de westerse welvaart wilden delen. Die droom opblazen is wel het laatste wat zij willen. Maar door alle beschuldigingen en spanningen ten gevolge van terroristische misdaden aan de ene en bloederige visioenen aan de andere kant is er in de afgelopen jaren wel wat veranderd.
Ik zag het voor het eerst in 2004 in Birmingham. Hoe de derde generatie Kasjmiri zich in tegenstelling tot hun volledig in de Engelse samenleving geïntegreerde ouders opnieuw islamitisch begon te gedragen. In de nasleep van 11 september kregen de Britse moslims steeds vaker te horen dat zij er niet bij hoorden, dat ze een gevaar vormden en dat de integratie, in de ogen van velen van hen al lang geen thema meer, mislukt was. De oudere Kasjmiri schudden over zoveel onzin het hoofd. Zo niet de jongeren. Zij keerden zich af, begonnen zich inderdaad opnieuw islamitisch te gedragen en een enkeling ging helaas nog een stap verder.
De onheilsprofeten werden hierdoor in hun mening bevestigd, die mening op zijn beurt deed de woede bij de beschuldigden toenemen, een bizarre vicieuze cirkel was het gevolg. Ondertussen waren er steeds minder mensen in staat te zien dat juist hier het gevaar lag: in het proces van actie en reactie, bij de self-fulfilling prophecy. Toen Franklin D. Roosevelt op het hoogtepunt van de depressie tot president van de Verenigde Staten werd verkozen, begon hij zijn inaugurele rede met het uitspreken van de overtuiging 'that the only thing we have to fear is fear itself', dat angst het grootste gevaar was dat zijn tijd bedreigde, 'nameless, unreasoning, unjustified terror which paralyzes needed efforts to convert retreat into advance', omdat angst tot verlamming leidt en concrete, positieve actie onmogelijk maakt. Het is nauwelijks beter te zeggen.

Stuur een link naar dit artikel per e-mail door naar een bekende

reacties op dit artikel
Goossens 31 okt 13:03

Vermakelijk artikel met hoewel een kern van waarheid ook een ongeremd simplisme, maar dat was wellicht ook de bedoeling van de schrijver.

De wijze waarop de schrijver het fenomeen angst ridiculiseert, zal wel niet gemeend zijn. Chargeren ten bate van het landen van een algemene gedachte is immers retorisch handig. Desondanks stoort het dat er gesteld wordt dat bijvoorbeeld het communisme nooit sterk was en de westerse angst ervoor 'dus' onnodig was aangezet. 'One couldn't be more wrong'. Het is van hoog sofistisch gehalte dat soort schijnlogica te hanteren. Het nazisme in de jaren dertig kon lange tijd voortwoekeren omdat te veel mensen er het gevaar niet van inzagen. Ook het nazisme werd niet door meer dan de helft van de Duitsers gedragen, maar leidde desondanks tot een wereldbrand van tot op heden ongekende proportie. Dat vervolgens de angst voor Stalins communisme (en vooral zijn communistisch imperialisme) ongekende vormen aannam, was geen pathalogische fobie, zoals de schrijver meent te moeten stellen, maar een tastbare en grotendeels terechte angst. Het feit dat de Koude Oorlog nooit een Hete Oorlog werd, ondanks wankele evenwichten in bijvoorbeeld 1952 en 1962, bewijst nog lang niet het gelijk van de schrijver van dit artikel.

Angst is een emotie die deels instinctief is. Ze is bepaald niet weg te 'beschaven'. Ze is wel te beteugelen. Bewustzijn en kennis zijn twee ingrediënten die angst doen accellereren. 9/11 was een fenomeen dat dit recent bewees. Voordien namen we het islamistische terrorisme half zo serieus en dachten dat zich dat toch vooral concentreerde rond het MO en het conflict met de staat Israël. Opeens kwam het dichtbij en bleek het voor vriend en vijand een signaal. De vriend voelde de angst en dreiging ineens tastbaar dichtbij, de vijand herkende de overreactie en dus de macht van de angst. Het gevolg was dat Al Qaida al een decennium lang het meest geslaagde franchise project van de wereld is. Alles wordt opgehangen aan de label Al Quaida, als ware we vochten tegenover een ongehoord goede en volstrekt ongrijpbare organisatie. Is geen sprake van (sprak de leek). Maar het typeert de marketing van de angst, en dat is wat de schrijver van het artikel wat mij betreft treffend heeft neergezet.

Toch is het niet zo dat al die overreactie zo slecht en onbegrijpelijk is. Een mens houdt traditioneel van geleidelijkheid. De immigratiestromen van de laatste decennia leken echter meer op volksverhuizingen dan geleidelijke toestroom. Als in een land als Nederland 2 miljoen nieuwelingen komen, dan is dat voelbaar. Vooral als een veel te groot deel daarvan intellectueel arm is, tribale gedragingen vertoont en in veel te grote mate in de criminaliteit emplooi zoekt en/of vindt. Dat daardoor angsten en angstreacties (fobische discriminatie, fobische etikettering, etc.) worden gecreëerd, is niet onlogisch en evenmin direct een overreactie. Het is meer een snelle mobilisatie van gevoelens veroorzaakt door een 'ontsteker'. Pas als deze angst structureel in de maatschappij blijft hangen kunnen we van een werkelijke overreactie spreken.

Overreageren doen wij in Nederland graag. Dat komt enerzijds doordat we van nature een weinig moedig volkje zijn. Tuurlijk, we zijn avontuurlijk geweest in het verleden, maar vergeten in onze geschiedenisboekjes te melden dat dit vooral door nieuwe Nederlanders werd geïnitieerd en uitgevoerd. Militair gezien hebben we een platte en onbeduidende traditie. Op een handvol zeehelden na, hebben we te land slechts een aantal niemendalletjes bereikt. Onze 'prestaties' in Afghanistan stellen niets voor. Zijn vooral bedoeld het schandelijke Srebrenica syndroom te verwerken. Als we ruiken dat ergens risico's liggen, haken wij Nederlanders af. In dat kader was JPB een excellente eerste burger. Hij maakte van een cineastische drol (Fitna) een wereldwijd kassucces door voor Wilders vast de marketing uit te rollen. Of de wereld maar even rustig wilde reageren. Die wereld wist voordien van niets. Afgelopen weekend zagen we hoe een drie weken lange vakkundig geënsceneerde angstpsychose vanuit Amsterdam ertoe leidde dat een 30-tal lieftallige Engelse leeghoofden aan de Transformatorweg in Amsterdam 300 agenten op de been wisten te brengen. Gewoon, omdat de autoriteiten veinsden dat er een Waterloo aan de Amstel dreigde. Nederland, met zijn American-style media, is wel een exponent van angst in Europa. Weinig moedig, doodsbang verworvenheden te verliezen en panisch op het pathalogische af. Dat is het resultaat van decennialang trachten de dood als risico van het leven uit te bannen.

Angst is een nuttige emotie. Angst ontkennen een levensgevaarlijke tegenmaatregel. Angst beheersbaar maken een uitdaging.

joke 31 okt 16:26

Ik ben ontzettend blij dat wij de onvermoeibare Goossens in ons midden hebben die met een schijnbaar waanzinnige passie ons altijd en bij ieder artikel weer weet te vertellen hoe dé waarheid in elkaar steekt. Waar kómt die strijdbaarheid toch vandaan, wat doet zijn motor toch steeds weer ontbranden..

Goossens 31 okt 17:38

Joke, overdrijven is ook een vak he. Het gros van de artikelen ziet u door mij niet becommentarieerd.

Wat mij vooral opvalt bij reaguurders als u is dat ze inhoudelijk niets te melden hebben, maar wel graag anderen die dat wel doen, afzeiken. Waar komt dergelijke back-bencher zurigheid toch vandaan?

C 31 okt 19:29

Aangenaam, mijn naam is Goossens.
Mwhaaaaaaaaaaaaahhhhhhhhhhhhhhhh.

joke 31 okt 23:42

Jammer dat u het zo cynisch oppakt meneer Goossens, en het daarom kennelijk nodig hebt míj af te zeiken. Ik ben slechts benieuwd naar wat uw drijfveer is anderen steeds te willen overtroeven. Heel apart.

Jerome 01 nov 00:00

Joke, dat heet debat en polemiek. Wat is daar zo vreemd aan? En, afgezien daarvan, waarom moet alles psycholisch worden geduid? Wat intereseert mij dat nou? Het gaat om de woorden die er staan en die een aanvulling zijn op het artikel van Van der Heijden.

Goossens 01 nov 00:00

Jammer he Joke.

C 01 nov 00:03

@Goossens

U zult altijd mensen achter u krijgen. Net zoals Wilders.
Mwhaaaaaaaaaaaaaaaahhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhh.

joke 01 nov 00:14

Jerome, ik ben slechts nieuwsgierig naar waarom Goossens zich altijd maar weer de meerdere van iemand wil betonen. Ik vind dat heel apart. In dit geval is het geen debat noch polemiek, want dat zou het zijn als Goossens politicus of debator zou zijn en hij in de openbaarheid zou treden. Dat doet hij niet, hij is anoniem, niemand weet wie hij is, hij wil zich iedere keer opnieuw de meerdere tonen van schrijvers, journalisten en anderen die reageren. Nu is hij het met jou eens, de volgende keer zeikt hij jou af en sluit/ie zich bij een ander aan als hij zich daarmee de meerdere van jou kan betonen.

Goossens 01 nov 01:38

Joke. U toont slechts uw eigen onvermogen tot debatteren en discussiëren door uw typerende observaties. Ten eerste is het de Groene zelf die middels een reactiemogelijkheid het debat zoekt. Ten tweede is er voldoende aanleiding meningen te vormen over opinies. Wellicht is het u ontgaan dat de Groene een opinieblad is. Opinies zijn meningen van de auteurs, geen waarheden of empirische gegevens. De kans dat iedereen het met een opinie eens is, is nul. Als u dat alvast begint te aanvaarden, dan bent u al een stuk verder met uw dilemma.

Een mening uiten, of die sterk verkondigen c.q. verdedigen, betekent niet dat je je de meerdere in de discussie waant. Het is slechts een bij voorbaat onderdanig lezer die zich overmand of afgezeken voelt. Het verbaast me telkens weer hoeveel reaguurders alhier het debat of de discussie helemaal niet aankunnen en vervolgens volstaan met zulke zurige berichten posten zoals u. U geeft nul mening over het artikel, slechts over iemand die erop reageert. Alle gelegenheid inhoudelijk uw mening te verkondigen en uw eigen ideeën over het artikel of (inhoudelijk) op de reactie te geven. Maar nee, u zeikt de boodschapper af, zonder op de inhoud van de booschap enige inhoudelijke aanvulling of afwijkende reflectie te geven. Kortom, ú bent de gene die in deze een spiegelmomentje moet pakken, want u draagt nul bij aan de inhoudelijke discussie over het artikel. In feite zou uw reactie zelfs gewoon verwijderd moeten worden wegens off-topic geneuzel. En dan kan deze reactie ook weer weg omdat het daarop reageert. Kortom, pak een spiegel en discussieer gewoon op de inhoud.

The early bird may get the worm, but the second mouse gets the cheese 01 nov 02:00

Beste Joke,

Sommige mensen verkeren in een manische periode. Dat verklaart ongeremd gedrag, verminderd normbesef, een overdreven gevoel van eigenwaarde, verhoogde afleidbaarheid en gevoeligheid voor allerlei prikkels die het voor manische mensen moeilijk maken om ergens niet op te reageren. Medicijnen kunnen enigszins helpen. Het is belangrijk dat dit soort mensen goed blijven eten en drinken. Zij zijn gebaat bij een rustige omgeving.

C 01 nov 02:15

@The early bird may get the worm, but the second mouse gets the cheese 01 nov 02:00

Hear, hear.

The early bird may get the worm, but the second mouse gets the cheese 01 nov 02:28

"verhoogde afleidbaarheid en gevoeligheid voor allerlei prikkels die het voor manische mensen moeilijk maken om ergens niet op te reageren"

De kans dat Goossens zou reageren was gewoon 100%! Prachtig om te zien!!

(Joke, de feiten spreken nu wel voor zich neem ik aan, zoek dus vooral stabiele mensen voor een redelijke en beschaafde uitwissesling van ideeën)

The early bird may get the worm, but the second mouse gets the cheese 01 nov 02:30

Goossens is "C"

(auw!)

nap 01 nov 07:35

@Joke,ik heb mij onthouden van commentaar de laatste weken,wel sommige artikelen gelezen alsmede de commentaren.Ik heb en wil niet beweren dat ik het allemaal beter weet.Wat ik van de groene denk is even niet relavant.Vele posters geven een analyse over het karakter van de heer Goossens,hij schrijft wat hij denkt,jij ervaart het als kwetsend,ik kijk en lees zijn commentaren en kan niet anders concluderen dan dat hij een brede algemene ontwikkeling heeft daar hij verstandige dingen zegt.Hij heeft volgens mij onderwijs gevolg op academisch niveau.In ieder geval relativeerd hij de vooringenomenheid van de groene amsterdammer.@Joke wat denk jij van die andere posters die zich kennelijk willen profileren met hun hoogdravende dure woorden om te bewijzen dat zij een academische danwel universitaire graad hebben? Nee ik ben niemands vriend,ik heb mijn ogen,oren,mijn levenservaring en de media houd mij op de hoogte ,al zoek ik ook zelf de juistheid der feiten en geloof niet alles wat de media schrijft.@Joke ik ken u niet,ik ben niet rancuneus tegen u,laat de heer Goossens maar de artikelen toetsen en van commentaar voorzien,dan word het niet eenrichtingsverkeer.Ik hoop dat dit artikel blijft staan,ik werd zo vaak weg gecensureerd,onder het mom van. dat dit niet bij de topic hoorde.Ik denk dat de veel kritiek op sommige schrijvers niet in het straatje paste.Ik heb ook niets te verbergen ,ben niet anoniem.was 36 jaar trambestuurder/kaartcontroleur,daarvoor vertegenwoordiger.mill diensplicht vervuld.Ik ben geen tokkie,ook geen cultuurbarbaar,zit niet met een krat bier en zakken chips achter de tv.Ik zeg dit maar even dan kan het etiketteren mijn persoon achter wege blijven.

Marco Raaphorst 01 nov 08:10

Er zijn tongen die beweren dat onze taal werd uitgevonden om angsten te bedwingen.

Taal, het geschreven woord, wordt vaak ingezet om kwesties te bedwingen. Iemand spreekt met ons. De dingen zijn niet gewoon zomaar. Maar slechts door te duiden voelen we ineens onszelf en de objecten om ons heen.

Op een plek zonder mensen, zonder dat je de dingen kunt duiden met woorden word je gek. Taal doorbreekt dat. Misschien is taal een god. Of is taal de doorbreking van stilte. Het begin van de aarde. Ooit was er slechts stilte. En taal doorbrak het. "ik zie een steen, ik zie nog een steen"

Zonder taal ben je alleen. In een trance, totaal aan de "aaah"...

Angst kan bestreden worden via duiding. Dat mogen we de taal dankbaar zijn.

Jerome 01 nov 08:21

@ Joke

Aan uw hus-, tuin- en keukengepsychologiseer heeft niemand wat. Misschien is Opzij een beter podium voor u.

The early bird may get the worm, but the second mouse gets the cheese 01 nov 12:30

Goossens is ook "Jerome"

(auw!)

Jan Aerts 01 nov 12:52

Beste van der Heijden;
Naar mijn oordeel een goed geschreven artikel, waaruit wel blijkt dat u heeft nagedacht alvorens de dingen op te schrijven. Uw betoog gaat voornamelijk over angst, de angst die de burger beweegt tot standpunten in het ongerijmde. Dat de behoefte van al die nieuwkomers meer is gebaseerd op het verkrijgen van ook een beetje welvaart is waar, maar dat zadelt ons op met welhaast onoverkomelijke problemen. De weerstand van de burger hier te lande is niet gebaseerd op angst maar op weerstand. Onze maatschappij kan in aantallen gesproken de hoeveelheid aan migranten en andere gelukzoekers en de druk van de cultuurvervreemding simpelweg niet aan.
We wonen, relatief gesproken op een postzegel. Wie meent te moeten zeggen dat wij ons eigen cultureel erfgoed niet mogen koesteren en al die vreemden buitengewoon veel ruimte bieden,is een vijand van onze beschaving. Hetzelfde geldt voor dat Argentijnse meisje, die van mening is dat onze identiteit niet van belang is, ja zelfs niet aanwezig. Die beschaving koppelen wij overigens niet aan het gedrag van Bush c.s. maar aan die van onze eigen land. U haalt een aantal zaken door elkaar en koppelt dat ook nog eens aan de verklaring van de bestaande problemen. Ik wens geen cultuur van de Islam, noch haar religie, noch haar ideologie. Het feit dat het "linkse" deel der natie zich geroepen voelt ons aan te spreken op "intolerantie" is pure obstructie. Ze vinden ons domme Tokkies, die alleen maar schreeuwen. De koek van het communisme is allang op en dus is er wel iets anders om je aan vast te klampen.
Zielige vertoners van een verbod een peukje op te steken, want zo klein bezien ze de maatschappij. Ze zijn de uitvinders van de gedoogcultuur. Net doen of het niet bestaat en aan de verotting geen boodschap hebben.
Een boerkaatje mag best van Halsema, want dan komen die vrouwen tenminste buiten. Tja, wat voor wereldbeeld heb je dan? De visioenen die u schetst zijn helemaal niet aan de orde. Geen woord over de werkelijkheid van de bestaande problematiek. De deken van uw polemiek maakt de koude niet minder.

joke 01 nov 13:46

Mooie analyse earlybirdmouse. Dank daarvoor.

C(arl) 01 nov 13:52

@The early bird may get the worm, but the second mouse gets the cheese 01 nov 02:30

Goossens is "C"
Even voor uw helderheid ik ben Carl,

Goossens is ook "Jerome"
Hear, hear.
Mwhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhhaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaahh

Wouter ter Heide. 01 nov 15:00

In tegenstelling tot u meneer Goossens denk ik niet dat bewustzijn en kennis angst doen accelereren, maar uiteindelijk beheersbaar zullen maken. Daarbij doel ik op de ‘angst als maatschappelijk gevaar’, om met Van der Heijden te spreken. De angst die de mensheid sinds haar ontstaan in zijn greep heeft en daardoor niet is uit te bannen door al-Qaeda de oorlog te verklaren, de islam te demoniseren of de schuld bij ‘links’ te leggen. Als mensheid zullen we door dit soort plaats- en tijdgebonden denkbeelden nooit verlost worden van de ‘angst als maatschappelijk gevaar’. Dát is enkel mogelijk door onze fenomenale kennis van al wat leeft en ons bewustzijn over de samenhang ervan, maatschappelijk te vertalen. De broodnodige vertaling die echter niet van de grond zal komen zolang wij al-Qaeda de oorlog blijven verklaren, de islam blijven demoniseren en de schuld bij ‘links’ blijven leggen. Met andere woorden, zolang wij niet in staat zijn het leven in zijn totaliteit te zien en te ervaren als een ‘eenheid in verscheidenheid’, zal de ‘angst als maatschappelijk gevaar’ niet overwonnen kunnen worden. Daardoor zal er van een vruchtbare samenleving geen sprake kunnen zijn en zullen helderzienden als Martin Bosma en Hans Jansen maatschappelijk hoge ogen blijven gooien, met alle moedeloos makende gevolgen van dien.

Goossens 01 nov 17:13

@Wouter ter Heide

Dan maakt u een belangrijke denkfout. U suggereert nu dat bewustzijn en kennis causaal verband heeft met de juistheid van die wetenschap. Het is echter juist dat wat ontbreekt. De kennis die de doorsnee burger draagt is die welke hem of haar wordt aangereikt, in hoofdzaak door de media, in enige vorm door onmiskenbare grote gebeurtenissen. Een bewijs voor die stelling is dat voor 9/11 het bewustzijn omtrent Islamistisch terrorisme en de ambitie van fenomenen als Al Quaida niet of nauwelijks bekend waren. Na het huiskamer theater rond 9/11 sloeg de massahysterie toe. Men was zich middels de portretten in de media opeens bewust van een gevaar dat voordien vrijwel onbekend was. Een ander prachtig voorbeeld was de JPB actie om Fitna in de wereld te promoten. Voor diens marketing tour door de wereld, was die film niet of nauwelijks bekend, nadien des te meer en volgde reactie. Een ander voorbeeld is de gevoelde toename van onveiligheid. Door het overdreven uitlichten van criminaliteit in de media is maatschappelijk het gevoel van onveiligheid sterk toegenomen terwijl cijfers aantonen dat er geen meetbare toename van algehele onveiligheid is. Het draait dus allemaal om het dragen van kennis, waarbij u de denkfout maakt kennis gelijk te stellen aan de waarheid.

Angst werkt uitstekend als marketing product. Al Quaida maakt er ruimschoots gebruik van. Maar onze media net zo. Angst levert lezers en kijkers op. Jolijtberichten nauwelijks. Angst aanpraten, zoals JPB erg goed kon met o.m. zijn doem en hel preken als de Europese Grondwet zou worden weggestemd, is een bekend marketing middel. Angst wordt gezaaid. Gezaaid door een tendentieus bericht te verspreiden. Soms omdat de angst werkelijk een grondslag en reden heeft. Heeft men geen kennis van een te vrezen zaak of kwestie, dan vreest men ook niet. Ergo, angst wordt gevoed door kennis van een te vrezen kwestie.

Uw analyse van beteugeling van angst deel ik slechts voor een deel. Angst komt voort uit het onbeteugelde, het onbeheerste. Vliegangst wordt bijvoorbeeld voor veel mensen stukken minder als ze in de cockpit meekijken en de piloten rustig zien keuvelen. Angst is een primaire emotie die zo diep in ons instinct zit verankerd dat zij slechts te beteugelen is door de kennis van de te vrezen zaken te verminderen. De overload aan 'rampennieuws' in de media is een voeding geweest voor maatschappelijke overreactie. Maar evenzo alle pogingen dood en leed uit het menselijke leven te snijden. Daar waar we vroeger nog van alles te vrezen hadden, aanvaarden we de dood nu niet meer tenzij de natuur haar oplegt. In die zin hebben we vanuit verwachting tot lang leven een extra angst ingebouwd. We conditioneren ons milieu zodanig dat de dood als risico vrijwel wordt uitgebannen. Des te meer reden de dood te vrezen.

Als 'we' de schuld bij links blijven leggen? Pff, alsof links de schuld niet bij rechts legt. Alsof het moslim extremisme niet juist haar uiterste best doet de angst voor de fanatieke Islam te kweken. Dat is niet persé een aangeleerd fenomeen, dan wel een gevolg van de ontwikkelingen van de laatste jaren. De andere wang toekeren is ook geen oplossing. Kortom, een menselijk dilemma. Vergeet u niet, waarde Ter Heide, dat de mens niet geëvolueerd is, maar slechts zijn gereedschappen. Conditionering is wat anders dan evolueren. We zijn in essentie nog primitieve beesten. Een gegeven dat maar weinig filosofen en andersoortige dromers zich bewust lijken te zijn.

Wouter ter Heide. 01 nov 22:55

Uw reactie meneer Goossens maakt duidelijk dat ons antwoord op de (kern-)vraag of er een causaal verband bestaat tussen bewustzijn en kennis, fundamenteel verschilt. Op zich heb ik daar geen enkele moeite mee. ‘Elck zyn waerom’ immers! Waar ik wel moeite mee heb is dat u stelt dat ik kennis gelijk stel aan waarheid. Een stelling uit het ongerijmde, omdat deze niet uit mijn reactie is te distilleren. Integendeel! Uit mijn reactie valt slechts te concluderen dat voor mij waarheid een causaal verband veronderstelt tussen bewustzijn en kennis. Kennis leidt namelijk tot inzicht en daarmee tot bewustzijn hoe te handelen. Zonder inzicht immers geen uitzicht!
Kortom, door het negeren van het causaal tussen bewustzijn en kennis blijven we beesten, met al het daarbij horend mensonterend gedrag.

Goossens 02 nov 00:37

@Wouter ter Heide

Wellicht bedoelen we wel min of meer hetzelfde. Ik wil slechts aangeven dat kennis nog geen welbewustheid van de werkelijkheid of waarheid impliceert. Zouden we allemaal vooraf weten hoe dingen gaan lopen, dan hebben we onze strategie reeds klaar. Punt is dat wat we doen met de kennis en hoe we de kennis toetsen en invullen. Heel veel kennis is slechts perceptie. In juist daarin schuilt een groot angstmomentum. Angst koppelt zich eenvoudig aan existentie en verworvenheidskwesties, maar ook aan triviale zaken als bedreigde habitat. Er is in de huidige tijd weinig voor nodig angst te oogsten. De laatste 5 mei viering toonde een hysterische paniek die voor 2001 ondenkbaar zou zijn geweest. Heeft ons de kennis en ervaring van 9/11 dus behoed voor angsttoename of juist de angst extra gekweekt?

nap 02 nov 07:43

Mijnheer van der Heijden,in Jip en Janneke taal mijn mening.Er is niets mis mee allert te zijn,angst kan ook een positieve uitwerking hebben.Als er in de metro bagage word achtergelaten,zou er iets in kunnen zitten (explosieven).In Barcelona en Londen zijn ook aanslagen geweest.Waarom hebben wij ons huis verzekerd tegen brand...Waarom hebben wij een aansprakelijkheid verzekering...Waarom vertel je de kinderen dat zij bij groen licht met oversteken alsnog moeten opletten...Dieren volgen hun instinkt,wij mensen hebben het vermogen lering te trekken uit het verleden en dat er lieden bestaan die onze samenleving kunnen bedreigen,angst gekoppeld aan de realiteit.Zoals de heer Goossens opmerkt:"zouden wij vooraf weten hoe dingen lopen dan hebben wij onze strategie al klaar"Angst kan levensbehoud zijn.Ander voorbeeld,er zijn lieden die zich zelf opblazen en vele mee de dood innemen,als ik in de metro zit observeer ik of er niets verdacht is.(lijfsbehoud)

Wouter ter Heide. 02 nov 13:52

Terecht merkt u op meneer Nap dat er niets mis mee is om alert te zijn. Alertheid, in de zin van het observeren van een verdacht pakketje in de metro, schiet echter tekort de angst te overwinnen. Het onschadelijk maken van het pakketje zal wel een opluchting voor u zijn, maar zal u niet bevrijden van uw angstgevoelens. Integendeel!

reageer op dit artikel



Vul bovenstaande woorden in het tekstveld hieronder in.
Als de woorden niet goed leesbaar zijn dan kan je er op klikken.
Je krijgt dan twee nieuwe woorden.
Meest_gelezen