De Groene Amsterdammer

Exclusief

De Groene Amsterdammer jaargang 2014 nummer 35

Iedereen

Grote vakantie is te groot

Commentaar-28-2012_vakantie

Het Spaanse rietje, de lei en griffel, aap-noot-mies: wie voorstelt deze attributen opnieuw in te voeren op school wordt terecht weggehoond als iemand die is blijven hangen in de negentiende eeuw. Toch houden we in het onderwijs maar al te graag vast aan een ander archaïsch gebruik: de lange zomervakantie. 

door CASPER THOMAS

beeld MILO

Die werd bedongen bij het invoeren van de leerplichtwet in 1900. Met name de boerenstand vreesde het verlies van gratis werkkracht als hun kroost tijdens de oogstmaanden in leerfabrieken van de staat werd opgesloten. Het argument dat onderwijspersoneel zoveel tijd nodig heeft om uit te rusten, werd er pas later bij bedacht door leraren die hun verworvenheden wilden verdedigen.

Anno 2012 is er alle reden om een einde te maken aan de eindeloze vrije weken waartoe gezinnen ieder jaar worden veroordeeld. Het vakantierooster is de aansluiting met het werkende leven kwijt. Oogsten gebeurt met machines en het kostwinnersmodel heeft als ideaal afgedaan. Het spreekt al lang niet meer vanzelf dat moeder thuis is tijdens de vakantie om boterhammen te smeren en de kinderen mee te nemen naar het zwembad. Een samenleving die hamert op arbeidsparticipatie snijdt zichzelf in de vingers als ze verwacht dat ouders ook wekenlang vrijaf nemen in de zomermaanden.

Maar het belangrijkste argument om het vakantierooster op de schop te nemen, komt uit wetenschappelijke bron. Kinderen die lang verstoken zijn van hun boeken en de regelmaat van een schooldag verleren het leren. De afgelopen jaren hebben pedagogen volop onderzoek gedaan naar de cognitieve vermogens van scholieren voor en na de grote vakantie. Conclusie: een brein dat een tijdje droog staat, komt maar langzaam weer op gang. Summer learning loss is de naam voor dit verschijnsel. In sommige gevallen bleek de kennis van leerlingen bij terugkeer naar de schoolbanken zelfs minder dan daarvoor. Vooral zwakke leerlingen zijn de dupe. Hun slimmere klasgenootjes pikken de draad veel sneller weer op. Onderzoekers van de Universiteit Twente concludeerden zelfs dat onderwijsachterstand voor het grootste deel tijdens de vakantie ontstond. De verschillen zijn vooral merkbaar bij leesvaardigheid. Een mogelijke verklaring is dat kinderen met hoogopgeleide ouders met een koffer vol boeken richting zon vertrekken. Daarna wacht vaak nog een zomerkamp. Anderen blijven thuis, kijken tv en hangen wat rond.

Op die manier houdt de vakantiekalender ongelijkheden in stand. Daarom is het voorstel van een Britse denktank de moeite van het overwegen waard: knip het schooljaar in vijf blokken van acht weken, met daartussen lesvrije blokken van veertien dagen. Dan blijven er nog vier weken vrij over in de zomer. Bijkomend voordeel: er komt een eind aan die lappendeken van vrije dagen, lange weekenden en extra vakanties. Flexibele vakanties zijn een ander interessant alternatief. Op een aantal Nederlandse scholen mochten ouders bij wijze van experiment zelf hun vakantiedagen plannen. De eerste reacties zijn voorzichtig positief.

Natuurlijk hoort ontspanning bij inspanning en van een beetje verveling is nog nooit iemand slechter geworden, maar de lengte van de huidige zomerstop is moeilijk te verdedigen. Wekenlang vrij blijkt niet voor iedereen een zegen. Na lang tegenstribbelen stonden scholen onlangs een weekje zomervakantie af, waardoor er nog zes overblijven. Dat is een begin. Vier weken is meer dan genoeg om te kamperen in Frankrijk, te logeren bij opa en oma en een week­abonnement voor het zwembad eruit te halen.

Wachtwoord toesturen Problemen met inloggen?