De Groene Amsterdammer

Sluiten

Big data = big leaks

Geheime dienst is God niet

Het overgrote deel van het publiek vindt de almacht van veiligheidsdiensten als de NSA wel prima. Mensen willen gezien en gehoord worden door een mysterieuze instantie die over hen waakt.

door Bob de Graaff

beeld Jan Rothuizen

Sommige mensen denken dat als zij op het strand een frisdrankblikje in hun hand hebben vanuit een satelliet kan worden vastgesteld wat de exacte inhoud hiervan is. Anderen menen dat het onmogelijk is geworden je computer in te schakelen of een mail te verzenden zonder dat een almachtige inlichtingen- of veiligheidsdienst er kennis van neemt. En sommigen passen uiteindelijk hun gedrag aan. Ze kopen zolang het nog kan ouderwetse treinkaartjes omdat via een ov-chipkaart hun reisgedrag kan worden vastgelegd. Of ze besluiten een bepaalde dvd maar niet te kopen via internet, of een specifiek boek maar niet te lenen uit de bibliotheek, want je weet maar nooit.

Inlichtingen- en veiligheidsdiensten hebben de status gekregen van een alziend, alhorend en alwetend Opperwezen. Dit geldt in het bijzonder voor de National Security Agency (nsa), de Amerikaanse interceptiedienst die de hele aardbol en al zijn bewoners als gerechtvaardigd doelwit beschouwt. Absolute kennis van de werkwijze van inlichtingen- en veiligheidsdiensten is voor buitenstaanders onmogelijk. ‘Wetenschap’ over zulke geheime organisaties wordt dan al gauw een religie.

Als die vergelijking tussen inlichtingendiensten en het Opperwezen inderdaad opgaat, is de vraag of deze diensten uiteindelijk dezelfde ontwikkeling zullen doormaken als God. ‘God is dood’, klonk het sinds het eind van de achttiende eeuw in het Westen. Zijn we misschien tijdelijk verblind door de schijnbare almacht van geheime diensten? Zullen zij straks ook dood zijn? Zullen zij het monopolie van God te zijn verliezen? Of zal althans het wezenskenmerk van die diensten, namelijk dat ze in het geheim opereren en geheime informatie verwerken, spoedig niet meer bestaan? Zullen de diensten transparant en machteloos worden? Een keizer zonder kleren? Een God zonder mysterie?

Problemen met inloggen?