De Groene Amsterdammer

Exclusief

De Groene Amsterdammer jaargang 2014 nummer 35

Iedereen

Op weg naar een nieuw srebrenica

Gaat Nederland vijf maanden na het drama van Srebrenica opnieuw een contingent soldaten zonder voldoende voorbereiding en diplomatieke ruggesteun de Bosnische wildernis in sturen? De kans daarop is de afgelopen week aanmerkelijk toegenomen. Het kabinet en de grote partijen gaan in beginsel akkoord met de uitzending van tweeduizend soldaten in het kader van de Navo-operatie IFOR in Bosnie, ter ondersteuning van het onlangs in Dayton gesloten vredesverdrag.

door Aart Brouwer

Hoewel de evaluatie van het debriefings-rapport over Srebrenica nog niet is afgerond, de Veiligheidsraad nog geen mandaat voor IFOR heeft opgesteld en het kamerdebat over de algemene voorwaarden van troepenuitzending nog moet plaatsvinden, besloot het kabinet afgelopen vrijdag alvast meer dan honderd kwartiermakers naar Bosnie te sturen. Voorhoeve en Van Mierlo wilden graag een diplomatiek signaal geven aan de bondgenoten. Maar die bondgenoten gaan pas volgende week in Brussel een 'actieplan' voor Bosnie opstellen. En daarna gaat de Contact Groep in Londen vergaderen over de implementatie van het vredesakkoord.
Van Mierlo zei de Kamer vorige week ter geruststelling dat alle troepenleverende landen voortaan inspraak zullen krijgen bij VN-vredesoperaties, maar IFOR is een Amerikaanse operatie: momenteel zijn zowel de militaire commandant (Joulwan) als de waarnemend secretaris-generaal (Hunter) van de Navo Amerikanen. De verdeling van bevoegdheden tussen de Amerikanen en de Russen doet verdacht denken aan de 'dubbele sleutel' die Unprofor tot machteloosheid veroordeelde.
Er zijn ook praktische redenen voor terughoudendheid. Om te beginnen hebben de Bosnische Serviers het akkoord van Dayton niet ondertekend. En al hadden zij dat gedaan, dan nog zouden zij zich er niets van aantrekken. Hun leider Karadzic, die wegens oorlogsmisdaden wordt gezocht door het Joegoslavie-tribunaal en door zijn vroegere beschermheer Milosevic in de steek is gelaten, is een kat in het nauw. Hij wil het akkoord openbreken en heeft aangekondigd dat hij bij de geringste aantasting van zijn 'rechtmatig territorium' een 'bloedbad' onder de Navo-troepen zal aanrichten. Zullen de Nederlanders wederom de klappen moeten opvangen omdat zij door hun bondgenoten - ditmaal de Amerikanen in plaats van de Engelsen en Fransen - in een diplomatiek geisoleerde en militair onhoudbare positie worden gebracht? En als dat inderdaad gebeurt, wat doet Voorhoeve dan?
Clingendael-onderzoeker Ger de Nooy heeft er herhaaldelijk op gewezen dat de politieke verantwoordelijkheid voor vredesoperaties volstrekt onduidelijk is. Als Nederland troepen uitleent, krijgt de commandant van de vredesoperatie het operationele bevel, maar behoudt de Nederlandse regering krachtens de grondwet het oppergezag over de soldaten. De regering zou op zijn minst duidelijk moeten maken onder welke omstandigheden de Nederlandse troepen uit Bosnie zullen worden teruggetrokken. Anders hangt Voorhoeve straks weer in blinde paniek bij een plaatselijke Navo-commandant aan de telefoon ('Stop! Stop! Stop!') om een luchtactie af te breken.

Wachtwoord toesturen Problemen met inloggen?