De Groene Amsterdammer

Sluiten

Essay: Moslimterrorisme en apocalyptisch geweld

Wachten op de Mahdi

Apocalyptisch denken staat mijlenver van het standaarddiscours in het Westen. Maar mensen als Bin Laden, Breivik en Ahmadinejad worden bij hun daden geleid door de verwachting dat de eindtijd nabij is en dat zij de geschiedenis kunnen versnellen.

door Bob de Graaff

beeld Floris Tilanus

Toen topdiplomaten zich onlangs in Bagdad rond de tafel schaarden om te praten over Irans vermeende kernwapenprogramma trok de hemel boven hen dicht. Hevige zandstormen kwamen opzetten uit de woestijn en joegen over de stad. Waar het plan was om voor één dag in te vliegen voor topoverleg waren de onderhandelaars opgesloten en werden de gesprekken noodgedwongen verlengd. Was het toeval of een heilig teken? Waar de westerse onderhandelaars ongetwijfeld de eerste optie zouden kiezen, mag veilig worden verondersteld dat de Iraanse president Ahmadinejad Gods hand in het natuurgeweld zou zien. Ahmadinejad is er namelijk diep van overtuigd dat de eindtijd nabij is en dat hij de opdracht heeft om mee te strijden aan de zijde van de Mahdi, de messiaanse figuur die met zijn legers aan het einde der tijden de islam over de hele wereld zal verspreiden en daarmee een islamitisch heilsrijk zal vestigen.

Ahmadinejads apocalyptische visie op de wereld is geen onbelangrijk detail als de wereld zich buigt over de vraag hoe gevaarlijk het Iraanse nucleaire programma is. In analyses over het probleem duikt het zelden op. Toch is het geloof in een naderende Apocalyps bij Ahmadinejad tegelijkertijd een diep verlangen en een concrete toekomstverwachting. Zozeer zelfs dat toen Ahmadinejad in 2005 werd ingezworen als nieuwe burgemeester van Teheran hij verklaarde dat hij niet verwachtte dat hij zijn ambtstermijn zou uitdienen. Tussentijds zou volgens hem de Mahdi arriveren. Apocalyptisch denken staat mijlenver van het rationele analytische denken dat de standaard is in het hedendaagse westerse publieke discours. Daar hoeven we bepaald niet rouwig om te zijn, maar we moeten ook niet onze ogen sluiten voor het feit dat apocalyptisch denken voor velen met wie we de wereld delen een centraal onderdeel van hun wereldvisie is. En belangrijker: dat dit gevolgen heeft voor hun daden.

Neem Osama bin Laden, om nog even bij islamitische radicalen te blijven. De leider van al-Qaeda beloofde zijn volgelingen realisering van het wereldkalifaat en leek daarmee aan te sluiten op de massale speculaties die in de islamitische wereld leven over de komst van de Mahdi en de zorg van vele moslims of ze wel tijdig de goede kant kiezen als het zo ver is. Die zorg had Bin Laden al van jongs af aan meegekregen: zijn steenrijke vader had een bedrag van twaalf miljoen dollar opzij gezet om de Mahdi na zijn komst te kunnen bijstaan.

Problemen met inloggen?