nummer
nummer 6 / 08-02-2012   bestel
KlaversNext
meer klavers
 

Stuur «Wat ging er nu echt mis?» door






9 + 0 = annuleer
28-07-2010
LeesPrint
Wat ging er nu echt mis?

'Sinds de aanslag op John F. Kennedy bevinden we ons tussen twee even onverdraagbare spirituele gesteldheden, apathie en paranoia', schreef Norman Mailer bijna vijftig jaar terug. Sindsdien hoort achterdocht, de complottheorie, thuis in het culturele veld, zeker in de VS.

JOOST DE VRIES
Stuur

Grote Amerikaanse schrijvers als Thomas Pynchon ('Everything is connected'), Don DeLillo ('A conspiracy is everything that ordinary life is not') en Joan Didion ('We tell ourselves stories in order to live') hebben van paranoia een literair thema gemaakt, terwijl steeds meer Hollywoodfilms hun plotjes baseren rond grote complotten.
   Het is bijna niet meer dan normaal dat bij het uitlekken van wat de kranten nu al redelijk heroïsch 'The War Logs' noemen - 75.000 'classified' documenten van het Amerikaanse leger over de oorlog in Afghanistan - door de klokkenluidersblog Wikileaks, de complottheoristen (infowars.com, theinsider.org, of abovetopsecret.com) overuren draaien. Volgens het drukbezochte infowars.com, het podium van radio host Alex Jones (die naam maakte, gek genoeg, door 9/11 twee maanden van tevoren redelijk accuraat te voorspellen), tonen de documenten dat het intrinsieke doel van de VS is Pakistan bij de oorlog te betrekken, terwijl ze de Taliban heimelijk financieren om de wapenindustrie gelukkig te houden. Wie die sites bijhoudt kan het bijna zien als tijdverdrijf, een potje wie-kan-het-beste-scenario-bedenken. Treuriger is het echter wanneer deze theorieën op een persoonlijker geval worden toegepast, zoals op het overlijden van de twintig bezoekers van de Love Parade, afgelopen zaterdag.
   Twee dagen na het drama in Duisburg deed Der Spiegel verslag van 'een complot' waarbij politie en gemeenteambtenaren druk doende waren om informatie van een computer te wissen die de werkelijke oorzaak van het drama zou kunnen onthullen. Op de site van Der Spiegel doen tientallen bezoekers van de Love Parade hun verhaal, waarbij velen vraagtekens zetten bij de officiële verklaringen van wat er mis ging. Was hier soms sprake van een Kriminelle intention? Natuurlijk moeten de fouten van Duisburg boven tafel - die zijn evident; er zijn minstens zes keer meer mensen binnengelaten dan was afgesproken - maar het illustreert ook de menselijke reactie op een tragische gebeurtenis die zomaar uit de lucht lijkt te vallen. De Britse bioloog Lewis Wolpert lanceerde een paar jaar terug de term 'cognitive imperative': onze hersenen zijn van oudsher geprogrammeerd om te leren, en zoeken onbewust naar causaliteit. Op het moment dat causaliteit wegvalt, dat er zonder dat het iemands bedoeling is iets stoms, vreemds of dramatisch gebeurt, verzetten onze hersenen zich en gaan we, vaak ook onbewust, op zoek naar een verhaal dat het wél verklaart.
   Op dit moment lijkt de ramp op de Love Parade op z'n minst het gevolg van inadequate voorzorgsmaatregelen, en waarschijnlijk van grove nalatigheid en het in de wind slaan van waarschuwingen, maar niet van enige criminele opzet. Maar soms is dat laatste juist makkelijker te verkroppen dan dat er op een zomerse dag, op een groot muziekfeest, twintig jonge mensen op een volledig overbodige en stompzinnige manier de dood in zijn gedrukt.

Stuur

reacties op dit artikel
zeno 28 jul 20:25

Ik kan ook moeilijk geloven in criminele opzet, maar wel in nalatigheid,verkeerde inschatting,niet luisteren naar waarschuwingen, onvoldoende ervaring,etc...Laten we justitie haar werk doen.
Ik heb, vele jaren terug, zo'n ervaring ( paniek in de massa )meegemaakt, alhoewel absoluut niet dramatisch,maar hierdoor mijd ik manifestaties waar zeer veel volk tesamen komt, omdat ik gezien heb wat er kan gebeuren, waartegen je zeer weinig verweer hebt. Je moet weten dat naar dergelijke manifestaties gaan altijd een risico inhoudt.Je neemt het risico of je neemt het niet.
Zeer spijtig dat dit is gebeurd.

Jan Aerts 30 jul 13:14

Goed stuk. Had van mij wel wat langer gemogen want het onderwerp leent zich uitstekend voor een wat uitgebreider journalistiek) verhaal. Dit gedoe heeft natuurlijk alles te maken met de competentie van de bestuurders, lokaal, nationaal en nog groter. Alles draait ook om de PR, het beeld in de media. Het is een verademing nog wel eens te ontdekken dat de inhoud belangrijker is dan het plaatje. Dit artikel stoort mij dan ook niet, behalve de lengte dan. Je hebt overal woordvoerders die een verhaaltje brengen waar niemand iets van snapt als het maar leuk klinkt.En dan die emoties tegenwoordig. Er kan niets meer plaats vinden zonder gedenken en monumenten. Al dat geknuffel, vreselijk! Dingen vinden plaats door stom toeval of menselijke fouten. Een ongeluk zit meestal in een klein hoekje en de gevolgen kunnen dramatisch uitpakken, dat is waar. Maar die politiecommissaris daar in Duisburg kon zijn emotie niet de baas. Zo'n man is ongeschikt voor die functie. Het is zijn taak boven alles koel en analytisch de boodschap over te brengen. Geen boodschap aan de volkswoede van dat moment. Allemaal onmacht en dat dien je te begrijpen maar meer ook niet. Dat is ook zo'n element, het gebrek aan capabele mensen, omdat aan zoveel andere voorwaarden moet worden voldaan, want iedereen moet een kansje krijgen niet waar? Het feit dat mensen de werkelijkheid niet kunnen verdragen en dus verpakken in hun eigen waarheid, is van alle tijden. Prima, maar laat onverlet dat degenen die dat vanuit hun functie moeten ontleden, dienen dat allemaal te negeren. Gezagsdragers dienen het credo:
Dura lex, sed lex uit te dragen. "De wet is hard, maar het is de wet" Dat geldt ook bij calamiteiten.
Goed stuk Joost, mijn complimenten.

Ricardo 30 jul 13:58

Inderdaad is naast alle emotie ook hier weer opvallend hoezeer er direct in vaak wonderlijke complotten gedacht wordt waarbij al snel naar de overheid verwezen wordt. Wellicht beter zichtbaar dankzij internet maar blijkbaar ook een soort trend. Maar ook opvallend vond ik dat verantwoordelijken binnen die overheid en de organisatie elkaar al verantwoordelijk stelden nog voordat nadere analyse plaatsvond. Waarop de 'volkswoede' alleen maar groter werd. Als mensen die crises toch met enig overwicht moeten beheersen zich ook zo laten gaan als in Duisburg wordt het tenminste moeilijker om die beheersing van het publiek te verwachten. Persoonlijk heb ik het niet meer zo op massa bijeenkomsten en dito emoties. Maar dit lijkt toch te appelleren aan ook menselijke behoeften om samen emoties ondergaan. Soms dus met trieste afloop.

phansen 31 jul 23:15

Bugemeester Sauerland van Duisburg had als politiek eerstverantwoordelijke metten moeten terugtreden, tijdelijk of definitief. Bovendien blijkt hij zelf veel meer betrokken bij de hele zaak dan hij heeft doen voorkomen.
Op dit moment is hij alleen nog maar bezig om zijn eigen financiele hachie te redden: een totale opportunist dus.
En inderdaad: natuurlijk kijkt iedereen naar de overheid. Zij is tenslotte verantwoordelijke voor de toestemming van het geheel.
Dat de zakkenvullende organisator niet vrijuit gaat is ook allang aangetoond. Ach beveiliging dat kost maar geld,dus zo min mogelijk.
En.enz enz enz ......

A. Goossens 02 aug 10:02

De paradoxen in dit soort verhalen spreken me juist aan. De westerse wereld - de mensen daarin - streven naar haast bandeloze vrijheid. Men wil niet door de overheid of wie dan ook betutteld worden. De afgelopen kredietcrisis was een prachtig voorbeeld van het feit dat die vrijheidsstrevens in feite een hypocriet-crisis bieden.

Want als het mis gaat, dan had die verworven vrijheid ineens beteugeld moeten zijn. Icesave gokkers stonden vooraan om Nout Wellink en de staat verantwoordelijk te houden en hun gokinleg terug te krijgen. Beleggers van ABN-AMRO wilden hun centen terug van de overheid die ABN-AMRO had laten vervreemden aan een bankconglomaraat. Nu ineens is de kredietcrisis de schuld van neoliberalisme en kapitalisme. Iets wat kennelijk in onze democratische systemen echter al die tijd op een meerderheidssteun had kunnen rekenen.

Wat er in Duisburg gebeurde is verschrikkelijk. En natuurlijk is een schuldvraag relevant, al is het maar om herhaling te voorkomen. Ik vond het echter ronduit genant hoe de herinneringsdienst in de kathedraal ontsierd werd door zeer politiek getinte reclammaties van o.a. de bondsvoorzitter. Het ging daar om rouw om slachtoffers, niet om de schuldvraag.

Het massaal aanklagen van bestuurders en politici als er ergens iets misgaat, verhoudt zich bijzonder slecht met de anti-autoritaire inborst van gans de westerse samenleving. Men wil geen controle, men wil geen verantwoording afleggen, men waakt over privacy en men wil geen overdaad aan regels en normen. Maar men verwacht tegelijkertijd dat de overheid alsnog als moederkloek over de collectieve veiligheid waakt. Men streeft kortom naar vrijheid die men helemaal niet aankan, of waar men als het op de test aankomt, niet mee om kan gaan.

Overigens vind ik complotdenken iets wezenlijks anders dan de schuldvraag bij een overheid neerleggen. Wat dat betreft vind ik het artikel helemaal niet sterk. Er lopen duidelijk twee hoofdzaken door elkaar die helemaal niet noodzakelijkerwijs verbonden zijn. De wens van een natie niet alles te delen met het publieke domein in geval van bijvoorbeeld een oorlog, is voor mij een heel andere zaak dan de verantwoordelijkheid (wel of niet) dragen voor een ramp als in Duisburg. Dat een zaak als paranoia en de collectieve rouw - ook al zo'n hype van de laatste twee decennia - een kwestie is die best een artikel waard is, ben ik met een eerdere reageerder eens.

Kalop 03 aug 09:30

Complotten liggen niet voor de hand. Maar, in de laatste decennia is er een enorme groei van netwerken gaande. De ICT-wereld heeft daar een groot aandeel in. Het lijkt heel goed mogelijk dat er zo ook meer complottheorieën ontstaan. Én zo kunnen er ook meer complotten ontstaan. De ideeën liggen voor het oprapen in film, toneel, etc.

Voor mij gaat het niet om 'waar' of 'niet waar'. Het gaat erom dat we niet naïef zijn. In de Irak-oorlog is 8 miljard zoekgeraakt. Volgens deskundigen komt dat door gebrek aan investering in controlesystemen.
In het opsporen van complotten zou ook geïnvesteerd dienen te worden, maar dan wel door een onafhankelijke en gezaghebbende club. Met mensen aan het hoofd als Van Vollenhove, maar dan met grote internationale allure.

Hopenlijk spelen de advocaten dan niet de kaart dat beschuldigingen van nalatigheid van overheden aanvechtbaar zijn vanwege mogelijke complotten. Ook bij complotten blijven overheden verantwoordelijk voor veiligheid, zou ik zeggen. Of het nou om voorlichten gaat of om faciliteren.

reageer op dit artikel



Vul bovenstaande woorden in het tekstveld hieronder in.
Als de woorden niet goed leesbaar zijn dan kan je er op klikken.
Je krijgt dan twee nieuwe woorden.