China

Dossier_294
    • 16-06-2010Hoe bang is een ChineesDe bedelaarsprins en de kindermoordenaarsMOSES HUSZARTerwijl de ogen van de wereld zijn gericht op China en de Wereldtentoonstelling beleeft het land een geestelijke-gezondheidscrisis. Talloze psychiatrisch patiënten, zelfdodingen en kindermoorden suggereren dat veel bewoners van het nieuwe China de toekomst gedesoriënteerd, kwaad en bang tegemoet zien. DE AFGELOPEN MAANDEN was de 33-jarige Cheng Guo Rong heel even de coolste man van China. Terwijl de natie aftelde naar de openingsdag van de grootste en duurste Wereldtentoonstelling ooit was de Chinese blogosfeer in de ban van dit mysterieuze mode-icoon. Gephotoshopte plaatjes van zijn beeltenis circuleerden in cyberspace: nu eens omringd door Dolce & Gabana-modellen, dan weer tussen internationale toppolitici of op de boeg van de Titanic met actrice Kate Winslet in de armen. Een gigantisch muurschilderij van zijn gezicht dook op in het centrum van de zuidelijke grootstad Guangzhou en zelfs de online lentemode van 2010 werd op zijn kledingstijl geënt. Nu valt dit soort e-idolatrie wel meer
    • 24-03-2010 Barsten in de Grote MuurChina als wereldmacht Politieke repressieHenk Schulte NordholtWat betekenen de opstanden in Tibet, Xinjiang en onder de Oejgoeren? De Chinese geschiedenis leert belangrijke lessen. Ooit waren de relaties harmonieus. Na tientallen jaren van oorlog sloten beide landen in 822 vrede: 'Tibet en China zullen de grenzen van de gebieden die ze nu bezetten respecteren. Het gebied in het Oosten hoort bij het Grote China, dat in het Westen bij het Grote Tibet (...) Tussen beide landen zal geen rook of stof meer oprijzen. Er zal geen plotseling alarm meer worden geslagen, en het woord "vijand" zal niet meer worden uitgesproken. Deze plechtige overeenkomst is het begin van een luisterrijke periode waarin de Tibetanen gelukkig zullen zijn in het land van Tibet, en de Chinezen in het land van China.'China noemt zich tegenwoordig een 'multi-etnische staat', maar die betiteling is van recente oorsprong. De notie van een staat die over een afgebakend grondgebied soevereiniteit uitoefent was op het
    • 01-04-2009Het leven als lopende bandgratisChinese fabrieksmeisjesLESLIE T. CHANGIn een schoenenfabriek in Dongguan werken zeventigduizend mensen, meest meisjes onder de dertig. De Nikes en Puma’s moeten ruim voor kerst af zijn.VOOR HET VERVAARDIGEN van een loopschoen zijn tweehonderd paar handen nodig. Het hele proces begint bij een zogeheten snijder, die onregelmatig gebogen stukken uitsnijdt uit een in ruitjes verdeelde lap kunststof, als een soort kinderlegpuzzel. Daarna komen de stikkers. Zij naaien de stukken samen tot het bovenwerk van de schoen, terwijl ze ondertussen andere onderdelen toevoegen, zoals een plastic logo en oogjes voor de schoenveters. Daarna verhitten de zoolmakers delen van de zool in een infraroodoven om ze samen te smelten. De assembleurs strekken het bovenwerk uit over een plastic vorm, oftewel leest, van een mensenvoet. Ze rijgen het bovenwerk stevig vast, strijken lijm op de zool, en persen het bovenwerk en de zool samen. Met een machine wordt ruim veertig kilo druk op elke schoen gezet. Afwerkers
    • 19-11-2008De Hemelse SpeelgoedwinkelgratisCHINA EN DE CRISIS 2HENK SCHULTE NORDHOLTDe recessie zal ook China treffen. Maar het land heeft een economisch systeem dat sterk afwijkt van het Westen, waardoor China beter tegen een stootje kan.DAT CHINA MET kleerscheuren maar uiteindelijk sterker de financiële crisis gaat doorstaan valt met één woord te verklaren: sparen. In 2007 werd ruim 25 procent van het besteedbaar inkomen van de huishoudens gespaard. In Duitsland was dat tien procent, de spilzieke Amerikaan kwam slechts tot 0,4 procent.De inwoners van het Hemelse Rijk stoppen al eeuwenlang het geld onder de matras. Roversbenden maakten het platteland onveilig en voor de overheid – verreweg de grootste graaier – was het innen van zo veel mogelijk belasting de maatstaf van succesvol bestuur. Banken speelden in het premoderne tijdperk nauwelijks een rol van betekenis. China was een land van handel en nijverheid, de industriële revolutie die vanaf de achttiende eeuw Europa onherkenbaar veranderde ging aan het land voorbij. De kapitaal
    • 13-08-2008DE ONVERBODEN STADgratisTELEVISIE
      China      WALTER VAN DER KOOI
    • 08-08-2008Speer in PekinggratisHoofdcommentaarKOEN KLEIJN Reageer onlineHet zijn interessante tijden voor architecten. Volgens Rem Koolhaas beleven wij ‘de wereldwijde triomf van het Excentrieke’: een ongekende wildgroei van extravagante bouwwerken, zonder inhoud, zonder functionaliteit. Alles draait om de spectaculaire vorm en – zegt Koolhaas – om het ego van de architect. Technisch is niets onmogelijk. Een toren van achthonderd meter hoog, voor Dubai: kan. Een theater in Peking met drie zalen onder een titanium koepel van 46 meter hoogte en 213 meter doorsnee: no problem. Een brug over de Rode Zee: kan ook. En alles ecologisch verantwoord, dat spreekt.Vergeten is de bescheiden tekenaar van vinexwijken en woonmachines: ziehier de star-architect, de reizende magiër, de winnaar van de Pritzker Prize, onderweg van de ene interventie naar de andere. Geld zat, opdrachtgevers genoeg, bijna allemaal zonder smaak. Het Elysium is China, waar een architect nog hele steden tegelijk kan ontwerpen. Tegen die ‘zelfkolonisatie’ van de Chinese architectuur kwam
    • 01-08-2008Honderd bloemenCHINESE INTELLECTUELENJAN VAN DER PUTTENChina moet fundamentele beslissingen nemen voor zijn toekomst. De partijleider gaat niet bij het volk te rade. Waar haalt hij dan zijn wijsheid vandaan? Met de herontdekking van het confucianisme zou China wel eens een filosofenstaat kunnen worden. Anders dan in de tijd van Mao hebben denkers en kunstenaars nu wél een stem, maar een confrontatie willen aangaan met het gezag zit niet in de genen van de pragmatische Chinese intellectueel.HOU EENS EEN tijdje de Chinese massamedia bij en ga na waar ze het over hebben. Ze blijken, het zal geen verrassing zijn, vooral doorgeefluiken van de woorden en daden van de autoriteiten. Soms leggen ze de lat van de zelfcensuur lager en verschijnt er iets kritisch. Als dat niet tot represailles leidt, roepen welwillende waarnemers dat kritiek in China wel degelijk mogelijk is.Dat is inderdaad zo, al weet niemand hoeveel van dit soort publicaties zijn ingefluisterd door partijmensen die
    • 30-07-2008De Chinese droomgratis2020 what will China be like?Katrien Otten
    • 23-07-2008Door de geschiedenis gebetengratisJORIS IVENS’ LIEFDE VOOR CHINAXANDRA SCHUTTEIn de aanloop naar de Olympische Spelen maakte René Seegers de documentaire Een oude vriend van het Chinese volk, over de cineast Joris Ivens en diens sympathie voor het maoïsme. ‘Ivens hoopte zo dat het waar was wat hij zag.BIJNA TWEE MILJOEN. Het is een getal waarbij je met je ogen knippert: bijna twee miljoen Nederlanders keken in 1977 naar Hoe Yukong de bergen verzette, het twaalf uur durende epos over de Chinese Culturele Revolutie van Joris Ivens dat door de NOS op tv werd gebracht. De afleveringen van de in stukken geknipte megadocumentaire toonden impressies van, onder meer, een visserscommune aan de Gele Zee, het reilen en zeilen van een apotheek in Shanghai, de gang van zaken in een generatorenfabriek en op de olievelden van Daqing in Mantsjoerije. En alsof dat niet spannend genoeg was kwamen er telkens weer pratende mensen in beeld, die vergaderden of, zoals de hoogleraar
    • 10-07-2008Koehandel in Chinese dissidentengratisAnne MeijdamOver nog geen zes weken beginnen hier in Peking de Olympische Spelen in aanwezigheid van premier Balkenende en kroonprins Willem-Alexander. In tegenstelling tot onder andere Groot-Brittannië en Duitsland is Nederland duidelijk niet van plan al te veel heisa te maken met het economisch machtige China door uit protest tegen het barbaarse optreden in Tibet of de andere mensenrechtenschendingen die in China plaatsvinden een prins of premier thuis te houden.Nederland bedrijft ‘stille diplomatie’, zoals dat heet. Zo nu en dan een voorzichtig en zacht woord achter gesloten deuren. Dat moet genoeg zijn om Nederland van verdere mensenrechtenverplichtingen te ontslaan. Een lesje dat Den Haag denkt te hebben geleerd sinds Nederland meer dan tien jaar geleden als toenmalig voorzitter van het Europees Parlement bij de jaarlijkse bijeenkomst van de VN-mensenrechtencommissie een zeer scherpe motie jegens China aanmoedigde. Dat daar de bilaterale relaties op z’n zachtst gezegd niet op vooruitgingen, daar kunnen zakenmensen
    • 06-06-2008China’s kritische intellectuelengratisDe digitale leestafelKoen Haegens
    • 30-05-2008Superieur, niet nationalistischDE KORTE GESCHIEDENIS VAN HET CHINESE NATIONALISMEHENK SCHULTE NORDHOLTVijf millennia lang had China weinig op met nationalisme. Dat veranderde met de komst van Europese en Japanse agressors.Is China nationalistisch? Tot 4 mei 1919 – zeer recent in een land waar de historici de vaderlandse geschiedenis vijfduizend jaar geleden laten beginnen – was dat niet het geval, althans niet in de moderne betekenis van het woord. Nationalisme veronderstelt het bestaan van een volk dat trots is op zijn land, dikwijls door zich af te zetten tegen andere volkeren. Onzekerheid over het voortbestaan van de eigen cultuur speelt ook een rol. Van dit alles was in het keizerlijke China (221 voor Christus - 1911) geen sprake. De Chinese kijk op de wereld buiten China was in die lange periode fundamenteel hetzelfde. In het centrum van de wereld lag China, het enige beschaafde land op aarde. Niet geheel toevallig betekent Zhongguo (de Chinese naam voor China) dan ook Rijk van het
    • 26-03-2008China’s imago-obsessieDE SPELEN ALS UITHANGBORDJAN VAN DER PUTTENChina voert een pr-show op en politiseert zo de Olympische Spelen. Daarmee worden ze ook een podium voor critici, de Tibetanen voorop.DE SCHITTERENDSTE sportaccommodaties, de gedurfdste gebouwen, de modernste infrastructuur: nog nooit is in zo korte tijd een miljoenenstad zo grondig op de schop genomen als het pre-olympische Peking. Ook de Pekinezen zelf zijn op de schop genomen: ze mogen niet meer spuwen en vloeken, ze moeten bij bus- en metrohaltes netjes in de rij staan en ze moeten aardig zijn tegen buitenlanders. Ongewenste elementen zoals bedelaars, illegale migranten en mensen die door een petitie hun recht proberen te halen, worden de stad uit gestuurd. Taxichauffeurs en politieagenten hebben een paar Engelse woorden moeten leren, op openbare opschriften is het ergste steenkolen-Engels vervangen, stinkende schijthuizen zijn vervangen door modern geoutilleerde hygiënepaleisjes, en zelfs de spreekkoren in de olympische stadions worden zorgvuldig ingestudeerd.Aan alles is dus gedacht om in de wereld
    • 24-03-2010Confucius' strijdersChina als wereldmacht Gebrek aan soft powerJan van der PuttenWil China echt een supermacht worden, dan moet het eerst enkele levensgrote obstakels  overwinnen. Is de economische groei niet een enorme zeepbel? Accepteert de wereld een land dat zo autoritair omspringt met zijn burgers wel als nummer 1? De ondergang van de Chinese Volksrepubliek, hoe vaak is die niet met bijna mathematische zekerheid voorspeld? Ook aan het begin van de huidige wereldcrisis ontbraken de zieners niet die het einde van het Chinese ontwikkelingsmodel en daarmee van de communistische partij zagen dagen. Het heeft steeds anders uitgepakt. En nu is het denken over China plotseling omgeslagen. Bijna iedereen weet tegenwoordig zeker dat China de Verenigde Staten als wereldleider zal verdringen. Alsof China onder wereldleiderschap hetzelfde zou verstaan als het Westen. Alsof er niet meer dan één leider zou kunnen zijn. En alsof er op China's pad naar de status van wereldmogendheid geen levensgrote obstakels zouden liggen.Voorspellingen over de instorting van het
    • 17-02-2010China wordt steeds ChineserWesterse naïviteit over China JAN VAN DER PUTTENDe tijd dat het Westen China de les kon lezen is voorbij. Het Rijk van het Midden is na anderhalve eeuw terug op het wereldtoneel. Niet China zal zich moeten aanpassen aan de wereld, maar de wereld zich aan China. IN NIET MEER dan drie decennia is China in de economische wereldrangorde vanuit de verre achterhoede opgerukt naar de kopgroep. Dit jaar zal het zijn oude vijand Japan, dat tien jaar geleden nog een vier keer grotere economie had, verdringen van de tweede plaats. En daarna komt, veel sneller dan kort geleden nog verwacht, de koploper in zicht, de Verenigde Staten.Tijdens deze verbijsterend snelle economische inhaalslag is China in politiek opzicht niet noemenswaardig veranderd. Het is nog altijd een autoritaire eenpartijstaat, waarin de communistische partij alle macht in handen heeft. Deze duurzaam gebleken spagaat tussen economische ontwikkeling en politieke inertie dwingt het Westen af te rekenen met een taai misverstand:
    • 20-03-2009Interview met Ma Jiangratis‘Dit land vermaalt mensen’ANNE MEIJDAMTwintig jaar na dato verschijnt van de in Engeland woonachtige Chinese schrijver Ma Jian de roman Beijing Coma, over het bloedbad op het Plein van de Hemelse Vrede in Peking. Groepen demonstrerende, vrijheidslievende, studenten werden uiteengeslagen; Ma Jian was erbij.MALENDE HERINNERINGEN waaruit onmogelijk is te ontsnappen. ‘Ik kom hier niet graag’, zegt de schrijver van Beijing Coma terwijl hij zijn blik laat dwalen over het Tienanmenplein, het Plein van de Hemelse Vrede. Het is een mooie zonnige winterdag, daar niet van, en Tienanmen laat zich van z’n meest toeristische kant zien. Meters boven ons op de poort naar de Verboden Stad hangt een vers portret van Mao Zedong en aan de andere kant van het plein, in de verte, stroomt de eeuwige rij pelgrims loom door zijn mausoleum. Op de vlakte rond het Monument van de Helden kieken boeren en buitenlui godvruchtig hun fotootjes. Precies datgene waar Ma Jian absoluut
    • 19-11-2008De Kleine Sprong AchterwaartsgratisCHINA EN DE CRISIS 1JAN VAN DER PUTTENSleurt de crisis ook China mee de afgrond in of wordt het land de reddende engel van de wereldeconomie? Zeker is dat de communistische partij snel moet handelen. Al is het maar voor haar eigen voortbestaan.DE WERELDCRISIS, hoe hard komt die aan in China, de werkplaats van de wereld? Keihard, zegt de een, want China dankt zijn groei aan export, buitenlandse investeringen en investeringen in de bouw, en krijgt dus zware klappen wanneer in al die drie de klad komt. Onzin, zegt de ander: dankzij zijn beschermde economie, het vertrouwen in het banksysteem, de kolossale spaartegoeden, het belastingoverschot en de groeiende binnenlandse markt kan China de klappen best opvangen, en dankzij zijn enorme deviezenreserves kan het land zelfs de reddende engel van de wereldeconomie worden. Wie krijgt er gelijk? Dat is een allesbehalve academische vraag, want het gaat om de toekomst van China en waarschijnlijk van de hele mensheid.Zo ongeveer
    • 08-08-2008Verdwijnen is vooruitgaangratisSARA KEE CAROLIJN VISSER SHANGHAI SKYLINE Augustus, 256 blz., € 18,90 CHINA Augustus, 480 blz., € 19,90Over gebrek aan aandacht heeft China nu niet te klagen, maar toen Deng Xiaoping begin jaren tachtig de deuren van het land voor de buitenwereld opende, trokken maar enkele pioniers het rijk in. Zij mochten slechts de honderd grootste steden bezoeken. Het straatarme platteland hield China potdicht.Carolijn Visser (1956) was een van de pioniers. Zij kwam er in 1981 voor het eerst en publiceerde naar aanleiding daarvan haar reisverslag Grijs China. Daarna bleef ze reizen en schrijven. Bij voorkeur in communistische en postcommunistische landen. In China kwam ze nog een paar maal terug en bezocht de meest onherbergzame uithoeken in de meest waanzinnige tijden; ze was er tijdens de studentenopstanden van 1989. Haar nieuwe boek, Shanghai Skyline, gaat over het moderne China van gezinnen met één tot op het bot verwend kind en keihard werkende ouders.Tegelijk
    • 01-08-2008Een valse glimlachgratisHEDENDAAGSE KUNST IN PEKINGKOEN KLEIJNModerne kunst tiert welig in het moderne China. Buitenlandse veilinghuizen en galeries strijken er en masse neer; prijzen stijgen exorbitant. Maar schijn kan bedriegen. Cultuur is in China een zaak van ideologie – en dus van de staat.IN HET CENTRAL Business District van Peking, vier kilometer ten oosten van de Verboden Stad, bevindt zich het Pingod-complex. Modern onroerend goed. Drie sets splinternieuwe woontorens van zo’n 25 verdiepingen hoog, strak, sober, hi-tech, elegant, met appartementen, studio’s en lofts. Tussen de gebouwen liggen, voor Pekinese begrippen, zeer ruime binnentuinen. Aan de kop van het complex bevindt zich het Today Art Museum, een van de weinige particuliere kunstmusea in Peking, ondergebracht in een fabrieksgebouw dat in 2003 werd geconverteerd door Yung Ho Chang en Atelier FCJZ. Het is een hip ensemble; voor de deur staat een grote blinkende beeldengroep van Yue Minjun, tien mansfiguren met hysterische grijnslach, die van Yue een beroemdheid hebben
    • 01-08-2008De terugkeer van Kong FuziEEN ‘DERDE WEG’ VOOR CHINA?HENK SCHULTE NORDHOLT
    • 25-07-2008JOURNALISTIEK DILEMMATELEVISIE 
      Paul Rosenmöller in… China      WALTER VAN DER KOOI
    • 23-07-2008‘Jansen & Tilanus’NEDERLAND EN DE OLYMPISCHE SPELEN IN BERLIJN AUGUST HANS DEN BOEF & SJOERD VAN FAASSENMet de Olympische Spelen van 1936 wilden de nazi’s de superioriteit van Duitsland uitdragen. Het Germaanse volk moest de meeste medailles winnen en de Spelen moesten de modernste ooit worden. Wat vond Nederland destijds van de nazi-Spelen?AL HAD HET Internationaal Olympisch Comité al in mei 1931 de beslissing genomen om Duitsland de elfde Olympiade te gunnen, achteraf kun je stellen dat het onbegrijpelijk is dat de internationale sportieve gemeenschap zich voor het karretje van de Duitse spindoctors heeft laten spannen. Had Hitler niet als laatste premier van de democratische Weimarrepubliek vanaf 1933 een dictatuur ingesteld waarin voor tegenstanders en minderheden letterlijk geen ruimte was? Nog in het najaar van 1935 vaardigde Hitler de beruchte Nürnberger wetten uit die joden alle burgerrechten ontnamen en interraciale huwelijken en andere relaties strafbaar stelden (hieronder vielen ook negers, Sinti en Roma). Op 14 november 1935 werden alle joden uit openbare functies gebannen. Ook andere
    • 06-06-2008Het snoepje-van-de-weekgratisCHINESE KUNST IN GRONINGENSTEFAN KUIPERHet Groninger Museum toont de Chinese kunst na Mao. De Chinese kunstmarkt is geëxplodeerd, de kunstenaars zijn doorgedrongen tot het allerhoogste plan, maar authenticiteit is nog altijd ver te zoeken.HET MEISJE KIJKT ons aan, afwachtend. Haar ene arm hangt slap langs haar lichaam, de andere reikt ons een vergulde schedel aan, alsof het een verboden appel is. Dit beeld van Liu Ding uit 2006 staat in de foyer van het Groninger Museum, de verbindingsgang tussen twee tentoonstellingen, Tekens aan de wand: Chinees Nieuw Realisme en Avant-garde in de jaren ’80 en ’90 en New World Order: Heden-daagse installatiekunst en fotografie uit China. Wat probeert het ons te vertellen? Dat Chinese kunst kan concurreren met de westerse kunsttradities? Dat alle kunst uiteindelijk nutteloos en futiel is? Ik zag het als een moraliserend commentaar op de recente populariteit van de Chinese kunsten en de gretigheid waarmee Chinese kunstenaars dansen naar het pijpen
    • 30-05-2008China’s laatste ideologieÉÉN GROTE FAMILIEJAN VAN DER PUTTENVan de politieke vrijheid in China die het bijproduct zou zijn van economische liberalisering komt vooralsnog weinig terecht. China is Chineser dan ooit. De aardbeving in Sichuan heeft het nationalisme versterkt.Eerst was China compleet in de ban van de olympische gekte. Toen kwam de woede om de westerse berichtgeving over het neerslaan van de opstand in Tibet. De boosheid groeide uit tot razernij toen protestacties in het Westen de beoogde wereldwijde zegetocht van de olympische fakkel verstoorden. Vervolgens zette de moorddadige aardbeving in de provincie Sichuan een golf van nationale solidariteit in gang zoals het land nog nooit had meegemaakt. Wat is de grootste gemene deler van deze heftige emoties, behalve dat ze afrekenen met het westerse clichébeeld over Chinezen die meesters zouden zijn in het onderdrukken van hun gevoel? Het zijn allemaal bewijzen dat in de nieuwe wereldmacht China nog maar één ideologie ertoe doet: het nationalisme. Maar dan
    • 02-04-2008Tibet is geen spiritueel paradijsgratisDe mythe van TibetRutger van der HoevenRomantische visies op Tibet winnen het van serieuze analyse. In het bergland woedt geen vrijheidsstrijd, de rellen en vlaggen ten spijt. ‘De Tibetanen weten best dat ze geen kans hebben ooit weer onafhankelijk te zijn.’Toen de wereld halverwege maart werd verrast door gewelddadige protesten in Tibet trok een waar persleger naar Noord-India om uitleg te vragen. In kranten en uitzendingen wereldwijd legden de in Dharamsala wonende Tibetanen uit wat hun volksgenoten dreef die hun woede uitten in de straten van Lhasa en andere steden. Maar in werkelijkheid is Dharamsala bij uitstek de plaats waar journalisten op het verkeerde been worden gezet als het gaat om de motieven van de Tibetanen.‘In het Westen worden de Tibetanen voortdurend verward met de Tibetaanse ballingen in India’, zegt Robert Barnett, Tibet-deskundige van Columbia University in New York. ‘Maar de ballingen hebben een compleet andere blik op de werkelijkheid en een andere strategie voor verandering
    • 18-01-2008SpelenMenno HurenkampMenno Hurenkamp
Meest_gelezen