De toekomst van de geschreven pers

Dossier_299
Staat de kwaliteit van de journalistiek onder druk? Wat is de rol van internet in het debat over de toekomst van de journalistiek? En welke motieven hebben de grootinvesteerders om conglomeraten als PCM op te kopen?
    • 10-06-2009‘Pure verzinsels worden de wereld in gestuurd’gratisWalter Zinzen fileert de hedendaagse journalistiekAART BROUWERWalter Zinzen, jarenlang het gezicht van de Vlaamse televisie, hekelt het flagrante gebrek aan journalistieke ethiek in de Vlaamse media. De beroepscode volgens Zinzen.BRUSSEL – ‘De Vlamingen moeten eens beseffen dat ze gewonnen hebben’, zegt Walter Zinzen (72) en hij prikt tevreden in zijn filet américain, terwijl twintig forellen over zijn schouder kijken. Het Amerikaanse vleesgerecht, afkomstig uit Mongolië, is de specialiteit van dit visrestaurant, gelegen aan een kade zonder water en vlak bij een vismarkt die bij vlagen dienst doet als schaatsbaan of Frans skidorp. Liefhebbers van deze stad weten allang dat niets in Brussel is wat het lijkt, overigens tot volle tevredenheid van zijn inwoners.Walter Zinzen: ‘Brussel is de reden waarom België nooit zal ontploffen. Een stad van honderd talen en maar liefst vier stadsdichters: de Nederlandstalige Brusselaar Geert van Istendael, de van oorsprong Marokkaanse hiphopper Manza, de Franstalige toneelschrijfster Laurence Vielle en de Galicische bioloog Xavier Queipo.
    • 13-05-2009UitgeblogdgratisOngewenste democratisering van de nieuwsgaringAART BROUWERKwaliteitsmedia verliezen hun autoriteit wanneer zij de vierentwintiguursjournalistiek van kabelnieuws en weblogs proberen bij te houden. Koninginnedag 2009 was wat dat betreft exemplarisch. BEHALVE EEN DRAMA en (voor sommigen) een trauma is Koninginnedag 2009 ook een journalistieke casus van de eerste orde geworden. De Apeldoornse dodenrit van Karst Tates was niet alleen een kennelijke aanslag op het staatshoofd, hij was ook een aanslag op het vermogen tot nieuwsgaring van de ‘oude’ en ‘nieuwe’ Nederlandse media.Welnu, de uitslag is 10-0. De blogosfeer wist op de dag zelf en ook in de daaropvolgende veertien dagen niets toe te voegen aan de nieuwsgaring van radio, tv en kranten. Vooruit, de blogosfeer had één primeurtje met de ontdekking dat het NOS Journaal het applaus voor Beatrix tijdens de dodenherdenking op de Dam kunstmatig met acht seconden had verlengd. Maar die ontdekking kwam tot stand doordat de webredacteuren van de videowebsite Dumpert.nl de journaalbeelden vergeleken26 reacties
    • 20-03-2009RoernalistiekgratisFeiten zijn nu eenmaal duurRUTGER VAN DER HOEVENWe weten dat er steeds meer voorlichters komen en dat een groot deel van het nieuws is voorverpakt. Maar er is meer. We glijden steeds verder af naar een journalistiek die zwak staat tegenover professionele manipulatie, commerciële druk en een almaar sneller draaiend meningencircus. Objectiviteit en waarheidsvinding bestaan niet meer.IN NOVEMBER AANSCHOUWDE minister Rouvoet van Jeugdzaken met afschuw de KRO-documentaire Sex Sells, over vrije seksuele moraal bij groepen jongeren. Naar aanleiding van zijn nare tv-ervaring hekelde de minister in het Algemeen Dagblad de ‘losgeslagen seksmoraal van de jeugd’ die dreigde een hele generatie op te zadelen met ‘verknipte ideeën’. Die uitspraken waren aanleiding voor een indrukwekkende meningencarrousel in praatprogramma’s, nieuwskolommen en op opiniepagina’s over de vraag of de minister gelijk had. Pas na tien dagen waarin allerlei usual suspects hun mening hadden mogen geven, doken in landelijke kranten wetenschappelijk onderzochte feiten op over de zaak in kwestie – ingestuurd naar
    • 20-03-2009Profiel van de Jonge LezergratisHij is jong en hij leest (niet)JOOST DE VRIESOoit was hij een steunpilaar van de krant: de Jonge Lezer. Inmiddels laat hij het in groten getale afweten. Nieuws haalt hij ergens anders vandaan. Hij is liever online, of hangt voor de tv. Waarom leest hij niet, en als hij leest, wat leest hij dan? En is hij werkelijk zo onverschillig als iedereen altijd zegt?DE MEEST GEHOORDE VERZUCHTING onder het verouderde docentenkorps van de Utrechtse School voor Journalistiek is: ‘Zaten we nog maar aan de Ravellaan.’ Dat was de goeie ouwe tijd. In een doorrookt gebouw dat op de benedenverdieping een eigen drukkerijtje had, verzamelden zich studenten die stuk voor stuk verslaggever wilden worden. Het was de tijd van het geschreven woord en bedrukt papier, van Marcuse en Marx. Vrij Nederland en De Groene Amsterdammer waren het hoogste dat je kon bereiken.Inmiddels zit de SvJ aan de Padualaan, op het altijd waaierige universiteitscentrum De Uithof. Op de website prijkt
    • 20-03-2009Journalistiek en democratiegratisKleedkamernieuwsAUKJE VAN ROESSELEr wordt geklaagd dat de Haagse journalistiek niet onafhankelijk is en alleen geïnteresseerd in incidenten en korte citaten. Kritiek hebben mag. Maar dat de journalistiek wordt bedreigd door bezuinigingen en tijdsdruk is ernstiger.IN DE BIBLIOTHEEK van de Tweede Kamer staat een proefschrift met de titel Haagse journalistiek. Al direct in de inleiding is het raak: parlementair journalisten houden zich vooral bezig met politiek-kleedkamernieuws, afgekeken van de voetbalverslaggeving, en parlementariërs spelen op hun beurt graag in op incidenten, omdat een flitsende interpellatie meer publiciteit trekt dan een doorwrochte redenering.Het is precies het verwijt dat journalisten en parlementariërs elkaar op het Binnenhof tegenwoordig vaak maken. Het proefschrift van Addy Kaiser is echter al 24 jaar oud. De constateringen in de inleiding dat er sprake is van kleedkamernieuws en incidentenpolitiek dateren zelfs uit midden jaren zeventig. Niks nieuws onder de zon, zou je dus kunnen zeggen; laat elke partij haar verwijt aan de
    • 03-06-2009EnzomegavoortgratisDe methode-Van ThilloAART BROUWERPersgroep-baas Christian Van Thillo houdt van kranten, maar als een krant niet van Van Thillo houdt, is het met de liefde snel gedaan.ZOALS HIJ eerder deed bij Het Parool, De Tijd en De Morgen eiste Christian Van Thillo op 19 mei zijn ‘kwart’ bij het Algemeen Dagblad, de krant die hij eind vorig jaar van uitgever PCM kocht. Samen met hoofdredacteur Jan Bonjer en directeur Bernhard van der Heijden stelde hij in het Rotterdamse Groothandelsgebouw het verzamelde personeel op de hoogte: 124 van de 421 journalisten moeten vanaf september naar ander werk omkijken. De stemming was ‘beduusd’, heette het in een verklaring van de redactieraad.De overige PCM-bladen deden er het redactionele zwijgen toe onder het motto dat journalistenleed geen nieuws is. Klopt, maar de kwaliteit van de geschreven pers is wel degelijk een thema. Nog op 10 januari zei Volkskrant-hoofdredacteur Pieter Broertjes in Van Thillo’s ‘eigen’ De Morgen: ‘Als ik
    • 20-03-2009De toekomst van bedrukt papiergratisDe Openbare MeningH.J.A. HOFLANDGasthoofdredacteur H.J.A. Hofland maakt zich zorgen over de toekomst van bedrukt papier: kranten hebben ernstige problemen. In deze Groene Amsterdammer laat hij de huidige stand van zaken in de geschreven journalistiek onderzoeken en vraagt hij aandacht voor de belangrijke rol van de krant voor het publieke debat en het functioneren van de democratie.   DE DEMOCRATIE KAN ALLEEN GOED functioneren als ze steunt op een goed geïnformeerde openbare mening. Dankzij de serieuze media kan het publiek zich dagelijks op de hoogte stellen van wat zijn vertegenwoordigers, de politici en de bestuurders uitvoeren en nalaten, of ze hun beloften houden, welke fouten ze maken, in welke doolhoven van corruptie ze terecht zijn gekomen. Ze worden dag in, dag uit gecontroleerd door deskundige journalisten die, onafhankelijk als ze zijn, alles in de media openbaar maken. Zo ontstaat de publieke opinie. En dan, op de dag van de verkiezingen, kan de terzake kundige25 reacties
    • 20-03-2009Over de toekomst van de serieuze journalistiekgratisHet Concertgebouw van het nieuwsXANDRA SCHUTTEH.J.A. Hofland toetst zijn opvattingen over de krant aan twee hooggeleerde mediadeskundigen, tevens publicisten: Warna Oosterbaan en Frank van Vree, middels zeven stellingen. ‘Voordeel van de krant is dat je die gewoon kunt kopen voor één of twee euro, en later kun je er nog kleren van vouwen of vis in verpakken.’‘IK BEN NIET ZO SNEL IN MINEUR’, bijt H.J.A. Hofland het spits af, ‘maar het ziet er niet vrolijk uit voor de gedrukte pers op de lange termijn.’ Hij vervolgt: ‘Er kan een regeneratie komen, of een nieuwe generatie komen die het licht ziet, maar zoals het er nu voorstaat – ik wil niet zeggen dat we een stervende bedrijfstak zijn, maar wel een flink krimpende – zoals het er nu voorstaat, ziet het er somber uit.’Hofland is, als gelauwerd commentator en ‘journalist van de eeuw’, de verzinnebeelding van de kwaliteitsjournalistiek. Om zijn optimisme te behouden wil hij zijn
    • 20-03-2009Essay Media en machtgratisDe media heeft het gedaanAART BROUWERPers en politiek vormen in Nederland een closed club, een gesloten bestel dat eenzelfde taal spreekt, de taal van de macht. Wie het bestel bedreigt, wordt hard aangepakt.‘GEERT WILDERS is een politieke kwakzalver’, sprak partijleider Femke Halsema onder luid gejuich op het congres van GroenLinks op 7 maart jongstleden: ‘En de media geeft hem alle ruimte.’ Jan Blokker, die haar uitspraak twee dagen later in zijn column in nrc.next vermanend aanhaalde, heeft dit gebruik van het woord ‘media’ als enkelvoud al eens eerder geconstateerd. Dat was in de zomer van 2002, op het hoogtepunt van de tragikomische verwikkelingen in de fractie van de Lijst Pim Fortuyn.Destijds was de enkelvoudvorm, althans volgens Blokker, nog geheel voorbehouden aan de fortuynisten: ‘Je hoort het woord media in hun kring typerend genoeg bijna altijd als een enkelvoud gebruikt worden: “de media moet z’n plaats kennen”. Het idee van pluriformiteit is niet aan ze besteed.
    • 04-03-2009De methode-Van ThillogratisKrantenman van de toekomstAART BROUWERWat betekent de komst van Christian Van Thillo voor de PCM-bladen? Zijn bemoeienis met de Belgische krant De Morgen belooft weinig goeds. ‘We hebben in Vlaanderen geen kwaliteitsmedia meer.’ BINNENSKAMERS gold de nieuwe eigenaar van PCM (uitgever van NRC Handelsblad, de Volkskrant en Trouw) al geruime tijd als het ‘enige werkbare alternatief’. Ook de redacties leken zich daarbij te hebben neergelegd. Dat is hun goed recht, maar de bijna geruisloze wijze waarop Van Thillo nu de hand legt op 51 procent van de PCM-aandelen wekt verbazing. Toen de Britse durfkapitalist Apax de uitgeverij in 2004 overnam, ging dat ook geruisloos. Pas toen het veel te laat was, dat wil zeggen nadat Apax eruit was gestapt en PCM bijna failliet had achtergelaten, kwamen in de kolommen de verhalen los over de ‘roofridder’ die ‘maar wat met het bedrijf gespeeld had’. Ditmaal hadden we toch een stevig debat mogen verwachten over de15 reacties
Meest_gelezen