Orhan Pamuk

Dossier_314
Orhan Pamuk is een van de allergrootste auteurs van deze tijd. Zijn romans, van de eerste tot zijn recente Museum van de onschuld, zijn meesterstukken van scherpzinnig vertellersvernuft. Special over een on-Turkse schrijver uit Turkije.
    • 02-09-2009Duister IstanbulgratisDe verzoenende romankunst van Orhan Pamuk.CYRILLE OFFERMANS
    • 02-09-2009Alleen maar echte mensengratisJOOST DE VRIESIn het sprookjesachtige witte landschap van Pamuks Sneeuw versmelten politiek en werkelijkheid.Sneeuw begint met onder meer een citaat van Stendhal, uit De chartreuse van Parma (1839): ‘Politiek in een literair werk is als een pistoolschot tijdens een concert; ongepast maar niet te negeren. We gaan het nu hebben over hele kwalijke zaken…’ Het is zelfplagiaat van Stendhal, dat wil zeggen, in Het rood en het zwart (1830) laat Stendhal zijn jonge held Julien Sorel iets soortgelijks noteren. Sorel wordt door zijn mecenas in de betere salons van Parijs ingezet als notulist bij een van de bijeenkomsten van een groepje bobo’s. Sorel schrijft op wat een verder naamloos blijvende auteur zegt: ‘Politiek’, reageert de auteur, ‘is een steen om de hals van de literatuur en brengt haar binnen een half jaar tot zinken. Politiek is voor de verbeelding als een pistoolschot tijdens een concert. Het is een verscheurend geluid dat geen
    • 21-10-2005Europa en Turkije komen samengratisOrhan Pamuk; De literaire hoop van Turkije én EuropaGer GrootHet oeuvre van Orhan Pamuk laat zien dat de spannendste en tegelijk meest relevante literatuur momenteel wordt geschreven aan de rafelranden van het westerse cultuurgebied – een oeuvre waarin «Europa en het moslimse Turkije samenkomen». En de Nobelprijs, dat kan altijd nog.De Nobelprijs is het dit jaar niet geworden, maar de Vredesprijs van de Duitse Boekhandel mag de Turkse schrijver Orhan Pamuk in ieder geval komende zondag tijdens de Frankfurter Buchmesse in ontvangst komen nemen. Een schrale troost kun je dat niet noemen, een overbodige luxe nog minder, op een moment waarop Pamuk in eigen land een rechtszaak boven het hoofd hangt wegens «belastering van de Turkse identiteit». Die kan hem op maximaal vier jaar gevangenisstraf komen te staan. Het is niet de eerste keer dat Pamuk in botsing komt met de Turkse staat wegens zijn openlijke uitlatingen over de genocide op de Armeniërs tijdens de Eerste Wereldoorlog en het
    • 02-02-2000Lezen doet levengratisOrhan PamukSander PleijOnlangs vertaald: ‘Het nieuwe leven’ van Orhan Pamuk. Een reis door Turkije, een reis door ‘een soort dood’. Bij een beetje serieuze docent verschijnen al snel witte spuugvlokjes op de lippen wanneer hij de laatste regel van Rainer Maria Rilke’s Archaischer Torso Apollos aan de leerlingen voordraagt. Met de wijsvinger in de lucht spreekt hij: ‘Du mußt dein Leben ändern.’ Dát zeggen en niets minder, is de kracht van echte literatuur en echte kunst. ‘Verander je bestaan’, vertaalde Anton Korteweg de regel van Rilke. ‘Zo doorgáán kun je niet’, maakte Peter Verstegen er op zijn beurt van. Je voelt je gelijk zo’n boerenlul als de enige substantiële verandering in je eigen leven uit het Cursusboek Rijbewijs 1 voortkwam. Kortom, de schrik slaat om het hart bij het lezen van de eerste zin van Het nieuwe leven, de onlangs uit het Turks vertaalde, in 1994 verschenen roman van Orhan Pamuk. Want
    • 02-09-2009De roman als bouwwerkgratisERDAL BALCIOrhan Pamuk is iemand die niet leeft en misschien ook niet geniet naar Turkse maatstaven. Zijn manier van leven en keuzes maken komt terug in zijn boeken.Afgelopen winter ben ik naar mijn geboortestad Kars gegaan. De stad waar de roman Sneeuw van Orhan Pamuk zich afspeelt. Het was inmiddels acht jaar geleden dat deze roman uitkwam. Ook acht jaar na het verschijnen van Sneeuw waren de mensen mistroostig in Kars, nog steeds was de dunne rook uit de schoorstenen van de primitieve huizen bij het fort als een handtekening van de armoede die in die huizen heerste, de sneeuw was nog altijd de witte metafoor die alle vuiligheid met de liefde van een moeder bedekte, en ook na acht jaar wachtte alles en iedereen op de lentezon die maar niet wilde komen. Acht jaar geleden haatten de mensen Orhan Pamuk en nog steeds haten ze hem. Kars trekt door de
    • 20-10-2006De hokjesgeest voorbijgratisNobelprijswinnaar Orhan PamukGer GrootIn zijn beste werk toont Nobelprijswinnaar Orhan Pamuk aan dat hij niet alleen een postmoderne literator maar ook een fabelachtige verteller is: van oosterse of westerse snit, dat is om het even.In het begin van zijn roman Ik heet Karmozijn brengt Orhan Pamuk een boom tot spreken. Dat is in deze fabelachtige roman geen bijzondere krachttoer. In andere hoofdstukjes voert Pamuk ook een muntstuk, een hond, de Satan en zelfs de Dood sprekend ten tonele. Dat de lezer hem daarbij willig volgt, bewijst eens te meer hoe groot het schrijverschap is van de eerste Turkse Nobelprijswinnaar voor literatuur. Wat zegt de boom in Pamuks Karmozijn? Hij beklaagt zich, want hij is ‘erg alleen’. Hij is dan ook geen echte boom, maar een getekende. Hij had de achtergrond moeten vormen bij een verhaal, als illuminatie in een Perzisch manuscript waarin hij nooit terechtgekomen is. Sindsdien is hij een boom die rusteloos
    • 24-01-2004Kafka in TurkijegratisOrhan Pamuk, SneeuwGraa BoomsmaOrhan Pamuk Sneeuw Vertaald door Margreet Dorleijn en Hanneke van der Heijden De Arbeiderspers, 471 blz., € 26,50What’s in a name? Heel veel. Wie, zoals Orham Pamuk in Sneeuw, zijn poëtische hoofdpersoon Kerim Alakusoglu tot zijn initialen Ka reduceert, stuurt willens en wetens het associatievermogen van de lezer. Deze Ka, tijdelijk naar Turkije teruggekeerd uit zijn ballingsoord Frankfurt omdat zijn moeder is overleden, raakt als doortrapte dichter in het Anatolische grensstadje Kars verstrikt in een hopeloze liefdesaffaire én in een theatraal terrorisme, zowel gevoed door de seculiere staat Turkije als door politieke islamavonturiers. Wie Sneeuw per se als een politieke roman wil lezen die eenduidige meningen verkondigt over chador, sluier of hoofddoekje komt bedrogen uit. Pamuks roman is in de eerste plaats een psychologische thriller over het opgaan in het schrijven én over de onkenbaarheid van de ander. Daarnaast is het een liefdesverhaal met verraderlijke afloop. En als politiek in
    • 26-08-1998Beter echt dan namaakgratisJacq VogelaarIN KORTE TIJD is dit het derde boek dat van de Turkse schrijver Orhan Pamuk (1952) in het Nederlands wordt vertaald. Het is al van 1990 en het zou interessant zijn te weten hoe zo'n roman in de Turkse literatuur past. Istanbul speelt een grote rol in de roman, maar dan vooral als uitgewoonde stad, een stortplaats waar iemand die er oog voor heeft uit het afval iets over het verleden te weten kan komen. Wat dat betreft, lijken de historische verhalen in deze roman soms een Osmaanse tegenhanger van die van de Albanees Kadare. Maar terwijl Kadare het heden in oude verhalen lijkt te vertalen, kan bij Pamuk in elk verhaal iets anders gelezen worden - daar gaat het boek zelfs voor een belangrijk deel over: 'Het was alsof de zinnen die hij las tegelijkertijd zichzelf betekenden en iets anders.' Daar slaat de titel ook op. Een lokale bandiet
Meest_gelezen