Patricia Highsmith

Dossier_308
Een schrijver die zich weinig aantrok van plot of gebod en wél zo’n beetje de meest spannende boeken op aarde schreef, is Patricia Highsmith (1921-1995). ‘Een gewoon mens wordt voor mij interessant zodra hij zich van zijn instincten bewust wordt’, zei ze. Het lijfboek van haar jeugd, The Human Mind van Karl Menninger, vol casestudies over kleptomanen, sadisten, pyromanen, pederasten, lustmoordenaars en psychopaten, beïnvloedde haar denken voorgoed. Iedereen die je op straat tegenkomt, kan een dief, sadist of moordenaar zijn. De wereld die Highsmith in haar boeken oproept, is van een onovertroffen maar vanzelfsprekende benauwenis en gruwelijkheid.
    • 31-05-2007Creatief verontrustend schrijvengratisOver Ripley's GameHerman KochPATRICIA HIGHSMITH RIPLEY’S GAME Penguin 1960. In het Nederlands verschenen als Ripley’s game, Sirene 2003, vertaald door Aris J. van Braam (herdruk van Ripley’s methode, Bert Bakker 1979)Onlangs schoot in Blacksburg, Virginia, een student 33 medestudenten dood. In de dagen daarna kwamen er steeds meer details naar buiten, achtergronden over het karakter van de moordenaar vooral. We zagen hem op foto’s en op een zelfgemaakte video: de student was boos, en ook eenzaam.Er zat iets voorspelbaars in die beelden, of we het allemaal al eerder hadden gezien. Verlegen jongen met pukkels kan geen meisje krijgen. Verlegen jongen schrijft zich in op de sportschool, koopt een motorfiets of een pistool. Maar de meisjes zien hem nog steeds niet staan. Ze vinden hem ‘raar’, en zelfs een beetje eng.Echt nieuw was dit keer alleen de docente creatief schrijven. De verhalen die de student bij haar had ingeleverd waren ‘verontrustend’, verklaarde ze. Moeten
    • 31-05-2007Hoe schrijf je een Patricia Highsmith?gratisHighsmith en het schrijvenKees 't HartPATRICIA HIGHSMITH PLOTTING AND WRITING SUSPENSE FICTION St. Martin’s Press (oorspr. 1966) In het Nederlands verschenen als Hoe schrijf ik een spannend boek (De Arbeiderspers, 1985), vertaald door Anneke BrassingaHet begin van dit boek is vooral ontmoedigend, de tweede zin gaat als volgt: ‘Het is immers onmogelijk aan te geven hoe een geslaagd – dat wil zeggen, leesbaar – boek moet worden geschreven.’ Schrijven is geen kunstje, ook niet van thrillers, vindt Patricia Highsmith, daar laat ze geen enkele twijfel over bestaan in haar vermakelijke en instructieve Plotting and Writing Suspense Fiction (1966, later herzien en uitgebreid) dat in 1985 in een fraaie vertaling van Anneke Brassinga onder de titel Hoe schrijf ik een spannend boek in de Synopsis-reeks van De Arbeiderspers verscheen. Ze vindt dat schrijven vooral een spannend en avontuurlijk beroep is, omdat er altijd een kans bestaat op mislukking. Ware woorden natuurlijk, maar wel van iemand bij
    • 31-05-2007Elementaire kwellingengratisOver Edith's DiaryMarja PruisPATRICIA HIGHSMITH EDITH’S DIARY Heinemann (1977). In het Nederlands verschenen als Edith’s dagboek, vertaald door Aris van Braam (Bert Bakker, 1978)Afgezien van het verhaal over de kersverse weduwe die met haar vierjarige zoontje een nieuw huis betrekt met in de tuin een vijver waar onmiddellijk een zuigende kracht vanuit gaat, en afgezien van het verhaal over het asociale en dronken echtpaar dat zijn vier kinderen mishandelt, waarvan vooral baby Frances het slachtoffer is, en dan ook nog maar afgezien van het verhaal over een uit de hand gelopen slakkenhobby met tot gevolg dat de vloer van een woonkamer transformeert in één stinkend zompig glibberig slakkentapijt, overal naaktslakken hangen tot in de kroonluchter aan toe en iemands keel wordt toegeknepen door een colonne slakken (daar aanbeland voelt de lezer ook langzaam maar zeker iets van de bladzijden kruipen), even afgezien van dit alles dus, schreef Patricia Highsmith niks engers dan de
    • 31-05-2007Het geheim van Patricia HighsmithgratisPatricia Highsmith (intro)Marja PruisInleiding van de Patricia Highsmith-specialAls er niet zoiets zou bestaan als de maand van het spannende boek zou je denken dat we ons al enige tijd bevinden in het decennium van het spannende boek. Je kunt er niet omheen, noch in de boekhandel noch in het aanbod van de literaire uitgeverijen: onafzienbare stapels boeken over verdwenen kinderen, spoorloze echtelieden, ontwrichtende familiegeheimen, wraakzuchtige buren, geheimzinnige codes… Het is de vraag wanneer de markt verzadigd raakt, maar voorlopig viert de thrilleritis hoogtij. Spannende boeken zijn er natuurlijk altijd geweest, en liefhebbers daarvan ook, maar het is alsof ook de ‘gewone’ literatuur een tik van de molen meekrijgt. Flapteksten van de meest onverdachte boeken benadrukken de geheimzinnige intrige en de broeierige spanning en argeloze schrijvers worden door hun uitgevers gedrild om in een ‘elevator pitch’ te vertellen waarover hun boek gaat. Het is niet alleen niet langer ordinair om alle nadruk op ‘het
    • 31-05-2007Ze dansen en drinkengratisOver spanning en suspenseRené AppelPATRICIA HIGHSMITH DEEP WATER Bloomsbury, 304 blz., € 13,99 (oorspr. 1957) In het Nederlands verschenen als Stille waters (De Arbeiderspers, 1975), vertaald door Stella BrometVictor Van Allen komt op een van de vele feestjes in het stadje Little Wesley in gesprek met Joel Nash, die hij verdenkt van een affaire met zijn vrouw Melinda. Nash, die zich kennelijk toch wat ongemakkelijk voelt, zegt tegen Victor dat hij het waardeert dat die altijd zo aardig tegen hem gebleven is. Natuurlijk heeft hij niet echt iets gehad met Melinda, maar een andere jaloerse echtgenoot zou hem mogelijk in el-kaar geslagen hebben. Daarop antwoordt Victor glimlachend dat hij zijn tijd niet verdoet met het in el-kaar slaan van mensen: ‘Als ik iemand echt niet mag, dan vermoord ik hem.’ Nash beschouwt dat voor-lopig als een wat cynische grap. Dan komt het gesprek op Malcolm McRae, een vroegere minnaar van Melinda, die in zijn
    • 31-05-2007'Was hij dit?'Over Strangers on a TrainArie StormPATRICIA HIGHSMITH STRANGERS ON A TRAIN W.W. Norton & Company (oorspr. 1950) In het Nederlands verschenen als Vreemden in de trein (derde druk 1991), vertaald door Jan en Tineke DonkersTwee mannen ontmoeten elkaar in de trein: Guy Haines en Charles Bruno. Guy wordt vrijwel voortdurend gewoon Guy genoemd, waar Charles hoofdzakelijk wordt opgevoerd onder zijn achternaam: Bruno. Want Guy is goed en Bruno is slecht. Die laatste komt met hét plan voor de perfecte moord aanzetten: ‘We moorden voor elkaar! Begrijp je? Ik vermoord jouw vrouw en jij vermoordt mijn vader! We ontmoeten elkaar in de trein en niemand weet dat we elkaar kennen! Perfecte alibi’s! Snap je?’ Guy wil er, zo lijkt het, niet aan, maar eigenlijk is hij al meteen verloren: ‘Hij wilde bij Bruno vandaan, de coupé uit, maar een nachtmerrie-achtige druk hield hem tegen. Hij trachtte tot zichzelf te komen door te proberen de muur in
    • 31-05-2007Slakken sluimerend onder haar borstengratisDe biografieMaarten 't HartOver leven en werk van de aan gene zijde van de moraal opererende lesbienne, slakkensmokkelaar en thrillerauteur Patricia Highsmith.Patricia Highsmith werd op 19 januari 1921 in Forth Worth (Texas) geboren. Negen dagen eerder was haar moeder gescheiden van haar vader, Bernhard Plangman. Deze vader adviseerde de moeder van Patricia, toen zij in de zomer van 1920 ontdekte dat zij zwanger was, het kind te laten aborteren. Vijf maanden voor de geboorte van Pat, zoals zij genoemd zou worden, dronk de moeder een flinke hoeveelheid terpentijn om een abortus op te wekken. Maar de terpentijn deed z’n werk niet en de moeder zou later vaak tegen Patricia zeggen: ‘Het is grappig dat je de geur van terpentijn zo adoreert.’Moeder Mary trouwde in 1924 met Stanley Highsmith. Later zou Patricia deze verbintenis karakteriseren als een ‘kleine hel’.In 1925 werd Patricia ernstig ziek: Spaanse griep. Over de hele wereld stierven veertig miljoen mensen
Meest_gelezen