De stad van nu

Stad
    • 28-07-2010Loze kantorengratisBouwen voor leegstandJAAP HUISMANIn Nederland staat dertien procent van de kantoren leeg. In Amsterdam alleen al gaat het om twee miljoen vierkante meter. Moeten er champignonkwekerijen in? De enige oplossing is dat de overheid wat regels opzij zet. EEN BEKENTENIS DIE ik laatst van een ontwikkelaar hoorde: een grootschalig project als het Oosterdok in Amsterdam met de bibliotheek als belangrijke publiekstrekker, zou in 2010 nooit meer ter hand worden genomen. Te riskant, te weinig flexibel. Dan had Post CS er nog gestaan, in mijn ogen een van de interessantste experimenten op het gebied van tijdelijke huisvesting. Een broedplaats voor jonge bedrijven in de ware zin van het woord. Een vluchtheuvel voor het Stedelijk Museum in nood.   Maar de begeerlijke plek en de verwachte opbrengsten hebben dat experiment verdreven: het wachten is alleen op een kapitaalkrachtige onderneming die het complete voormalige hoofdpostkantoor in haar eentje wil betrekken. Zijn die ondernemingen er tegenwoordig nog?   Een
    • 16-06-2010Er zit geen muziek in het MahlerpleinKan de Zuidas nog tot leven gewekt worden?Jaap HuismanOp het hoogtepunt, of zo men wil het dieptepunt, van de vuilnismannenstaking, was er op de Zuidas in Amsterdam geen zak, laat staan een afvalberg te bekennen. Waar een financieel/juridisch district al niet goed voor kan zijn. HET ZOU DE REPUTATIE van het duurste stuk grond van Nederland met de vermoedelijk hoogste dichtheid aan advocaten ook geen goed gedaan hebben. Een gestroomlijnd blauw pak wil nu eenmaal niet graag geconfronteerd worden met de onverzorgde achterkant van de samenleving in de vorm van mislukte cao-onderhandelingen en de wanorde die dat meebrengt.Terwijl per 1 januari de derde supervisor is aangetreden in de figuur van stedenbouwkundige Malcolm Smith (van het Londense bureau Arup), lijkt het centrale gedeelte Mahler grotendeels gereed. Nog twee torens te gaan en dan moet Mahler als voltooid worden beschouwd, staat er op de website. Mahler is de kern met (internationale) advocatenkantoren, het Holland Financial Center (voor startende financiële bedrijven)
    • 28-04-2010Langzaam is snellerDe opwaardering van de snelwegTijs van den BoomenWat heb je aan een snelweg waar je tachtig mag rijden als je vervolgens op cruciale momenten zo goed als stilstaat? Stichting Langzame Stad wil het asfalt in de Randstad beter benutten. 'Het is onzin dat Ikea buiten de stad moet liggen.' 'Maar wat vindt stichting Langzame Stad dan van de ondertunneling van de Zuidas?' De vraag van Zef Hemel, adjunct-directeur dienst Ruimtelijke Ordening van de gemeente Amsterdam, heeft bijna iets smekends. Het grand projet van de hoofdstad, het paradepaardje van de stedenbouwkundigen en het symbool voor de synthese van stad en snelweg: daar kun je toch niet op tegen zijn? Maar stedenbouwkundige Wouter Veldhuis van must is onverbiddelijk: 'Wij zijn uiterst sceptisch om zoveel geld te steken in het beteugelen van een mobiliteitsysteem uit de twintigste eeuw. En bovendien kun je dan vanuit de auto de hele Zuidas niet meer zien. Maak er liever een stadsboulevard van, dat is
    • 20-01-2010'Hoor, hier bonkt het nieuwe hart van Rotterdam'gratisLeve de hinderTIJS VAN DEN BOOMENIn Rotterdam woedt een gevecht om de inrichting van het stationsgebied. Moet het een hindernisloze hightech-ruimte worden, of biedt de gegroeide rommelzone kansen? ONDERGRONDS is de verbouwing van Rotterdam Centraal klaar. Roltrappen brengen je naar het nieuwe metrostation, ontworpen door Maarten Struijs. Het is een hightech-paleis met veel glas en licht. Witte kolommen dragen de hoge ruimte, op de achterwand licht een subtiel kleurenpalet op. Hellingbanen zijn aan de onderkant met spiegels bekleed zodat je reizigers ondersteboven door de hal ziet lopen. Heel verantwoord modern allemaal, zo zien luchthavens over de hele wereld eruit.Bovengronds hebben de bouwkranen en graafmachines nog vrij spel. Met gele hekken zijn noodroutes tussen de bouwputten uitgezet om de dagelijkse stroom van meer dan honderdduizend reizigers te verwerken. De centrale hal is gesloopt en het station bestaat alleen nog uit een tunnel onder de sporen van waaruit trappen naar de perrons lopen, kaartjes koop je in
    • 18-11-2009‘De mensen hier zijn murw gebeukt’gratisVertrutting van New YorkMARS VAN GRUNSVENClayton Patterson documenteert al dertig jaar de Lower East Side in New York. Nu zijn daar de yuppies neergestreken. Zonder dat hij het wist registreerde de foto-/videograaf ‘de laatste stuiptrekkingen’ van een ‘wilde, vrije, wetteloze, utopische en visionaire geest’. TOEN TEGEN HET einde van de nacht van 6 op 7 augustus 1988 de dageraad zich voorzichtig begon aan te dienen en de politie de strijd om Tompkins Square Park eindelijk had opgegeven, trok een groepje van een man of 25, aangevoerd door de kraker annex anarchist Jerry ‘The Peddler’ Wade, in de richting van het luxueuze appartementengebouw The Christodora. Dit enorme hoekpand op Avenue B in de Lower East Side was in 1988 het symbool van ‘gentrification’ – de moeilijk vertaalbare term voor de transformatie van een arme volksbuurt tot een wijk voor de bemiddelde bovenlaag.The Peddler en zijn volgelingen, een woeste coalitie van latino’s, daklozen, krakers, skinheads en op
    • 26-03-2008‘We krijgen de schapen die we verdienen’gratisJAMES C. SCOTT OVER MAAKBAARHEIDARTHUR HUIZINGA EN JOOST JANMAATOnlangs bracht Yale-professor James C. Scott een bezoek aan Amsterdam. Daar sprak de anarchist-antropoloog-schaapherder over de grenzen van de maakbare samenleving. ‘Geen enkele stedenbouwkundige heeft ooit een goede buurt gemaakt.’ EIGENLIJK DEED JAMES SCOTT onderzoek naar kleine dorpsgemeenschappen in de bossen van Maleisië. Hij verliet het regenwoud met een aantal wezenlijke observaties over hoe natiestaten hun samenleving organiseren. Zijn monumentale boek Seeing Like a State (1998) zou de basis worden van een fundamentele visie op hoe overheidsplanning ter verheffing van de maatschappij kan falen. De gedwongen de-urbanisatie in Tanzania, de wetenschappelijke bosbouw in Pruisen, het hoog-modernistische Brasilia, de ontwikkeling van de sovjetlandbouwindustrie en moderne varianten daarop als de Millenni-um Development Goals: het zijn staaltjes rationeel-utopisch blauwdrukdenken die fataal bleken.Hoe kwam u tot uw conclusie dat de samenleving niet maakbaar is?James Scott: ‘Ik werd tijdens mijn onderzoek in Zuidoost-Azië geconfronteerd met de dramatische mis-lukkingen van ontwikkelingsprojecten. Het viel me op dat
    • 28-02-2007Meer dan bakstenengratisDE CREATIEVE STAD (3)ALEX DE JONG EN MARC SCHUILENBURGWie een stad niet alleen beoordeelt als ‘bebouwde omgeving’ ziet dat de stadsontwikkeling zich via de elektronische globalisering ook langs andere paden voltrekt. De stad pulseert onder invloed van populaire media, veel meer dan onder het gezag van opeenvolgende stadsbesturen. Zie de Hikikomori van Japan. In Japanse steden trekken steeds meer jongeren zich terug uit de openbare ruimte. Misschien is dat niet verwonderlijk voor een land met 127 miljoen inwoners, maar het maakt de trend niet minder spectaculair. Meer dan één miljoen Japanners tussen de twintig en dertig jaar komen hun slaapkamer niet meer uit. Hikikomori wordt dit verschijnsel genoemd, hetgeen zoveel betekent als ‘sociale terugtrekking’. De jongeren hebben zich afgekeerd van de straten, de pleinen en de markten van Tokio, Kyoto en Osaka. De openbare ruimte is voor hen een plek geworden waar niets meer gebeurt. Ze hebben zich opgesloten in hun kamers en alleen via computers en internetaansluitingen
    • 30-06-2010Een achterhaalde grabbeltonDe Wereldtentoonstelling in Shanghaijaap huismanAutoloos, groen en healthy, zo ziet de stad van morgen er volgens de Wereldtentoonstelling in Shanghai uit. Maar Shanghai 2010 is niets meer dan een exposé van nieuw commercieel opportunisme. MOGEN WE VOOROPSTELLEN dat het Nederlandse paviljoen op de Wereldtentoonstelling in Shanghai een succes is? De kermisattractie van John Körmeling, want dat is het, is precies datgene waar Chinezen dol op zijn - en die komen dan ook in groten getale af op zijn Happy Street, waar 'zijn' kamertjeszonde onder meer is ingevuld met Dutch Design, de tiara van Máxima, een draaiorgel en de zwevende kei van Wim T. Schippers. Hoewel die helaas voor de korter bemeten Chinezen wat te hoog zweeft, is de steen verleidelijk genoeg om de miniatuurcamera's in beweging te brengen. Körmeling heeft, zoals bekend, de Dutch greatest hits als het gaat om architectuur aan elkaar gelast aan een achtvormige hellingbaan. Achtbaan! Acht! Dat is het geluksgetal
    • 04-05-2010'Het landschap wordt verramsjt'gratisAdriaan Geuze zoekt ordening van de ruimteKatrien Otten en Joost de VriesNederland verrommelt door Vinex-wijkjes en industrieterreintjes, zegt landschapsarchitect Adriaan Geuze. Een overkoepelende visie ontbreekt. 'Wat mij betreft maken we een nieuwe horizon.' Adriaan Geuze, oprichter van het gerenommeerde landschapsarchitectenbureau West 8, is een drukbezet mens. Bij ons eerste gesprek, in het Rotterdamse kantoor van West 8, met uizicht over de Schiehaven, moeten we drie kwartier wachten. In de open kantoortuin is Geuze's wat nasale stem goed te horen. Het is een internationaal zakentelefoontje, waarin hij toch wel graag bepaalde bezwaren kenbaar wil maken. Het lijkt hem te lukken.Bij het tweede gesprek, in het lommerrijke gedeelte van Rotterdam in huize Geuze, moeten we veertig minuten wachten; de oudste dochter moet nog overhoord worden, morgen is er een toets aardrijkskunde. Als Geuze eenmaal zit, glas wijn in de hand, praat hij makkelijk en graag. Veel is hij niet thuis: West 8 telt inmiddels zo'n zeventig werknemers en heeft voor langlopende projecten filialen
    • 17-03-2010Op=op!Essay De stad als verlangenmachineHenk van HoutumDe publieke ruimte van de stad is in handen gekomen van winkelketens en projectontwikkelaars. Het centrum is verworden tot een schaamteloze prostitutie van commerciële koopwaren. Aan deze terreur van het Niets doet de stedelijke mens verlekkerd mee. Wellicht het meest opvallende aan de debatten en het gekissebis rondom de gemeenteraadsverkiezingen was dat het onderwerp van de economische crisis zo weinig aan bod kwam. En dat terwijl juist in de crisis de grootste opgave ligt. De economie maakt een van de zwaarste depressies van de afgelopen eeuw mee. En in die diepe val kregen we gaandeweg de ware kern te zien van waar het in de economie om draait: egoïstische hebzucht. Vrijwel direct werd er met de beschuldigende vinger gewezen naar bankiers en hun excessieve bonuscultuur. Maar dat is een te beperkt blikveld. De hebzucht is geen slechte eigenschap van graaiende bankiers alleen, het is veel omvattender. Hoe diep de hebzucht
    • 06-01-2010Eerst de krakers, dan de cocktailbarsgratisKraken als onlosmakelijk onderdeel van de neoliberale stadBART VAN DER STEENAmsterdam heeft zich stevig verzet tegen het nieuwe kraakverbod. Logisch. Krakers zorgen niet alleen voor een bruisende cultuur en een cool imago, maar ook voor extra inkomsten. En een gevaar voor de openbare orde zijn ze al lang niet meer. OP DONDERDAG 15 OKTOBER kwamen zo'n vierhonderd krakers samen voor het Binnenhof in Den Haag, compleet met vlaggen, leren jassen en andere krakerparafernalia. Doel: een krachtige protestactie tegen het nieuwe kraakverbod. Maar wat een teken van kracht had moeten worden, sloeg al snel om in het tegendeel. De paar tenten die symbolisch waren opgezet - de krakers spraken van een tentenkamp, dat moest verwijzen naar de nog altijd bestaande woningnood - verbeeldden niet zozeer de slagkracht, omvang en inventiviteit van de kraakbeweging, maar juist het tegenovergestelde. Het gaf in feite een droevig beeld van de huidige kraakbeweging: klein, versplinterd en slecht georganiseerd.Aan het einde van de avond - de antikraakwet
    • 18-11-2009De stad wordt aangeharkt, maar het onkruid kruipt…gratisEssay Vertrutting van AmsterdamRENÉ BOOMKENSIn het denken over stedelijke ontwikkeling ligt de nadruk tegenwoordig op openbare veiligheid en controle, zoals blijkt uit het 1012-beleid in Amsterdam. Zo’n beleid is begrijpelijk voor een stad die het opneemt tegen steden als Londen, New York en Berlijn. Maar de grootstedelijke allure heeft een keerzijde. DEZE MAAND VERSCHEEN een van de meest invloedrijke boeken over de moderne stad voor het eerst in Nederlandse vertaling, Death and Life of Great American Cities van selfmade econome en critica Jane Jacobs. Jacobs schreef haar aanklacht tegen de naoorlogse stadsplanning in 1961, bijna een halve eeuw geleden dus, wat de vraag rechtvaardigt waarom er juist nu een vertaling op de markt wordt gebracht. Uitgeverij SUN Trancity beantwoordde die vraag zelf al door de publicatie te begeleiden met een bundeling van artikelen over de hedendaagse betekenis van Jane Jacobs, De levende stad, onder redactie van Simon Franke en Gert-Jan Hospers. Jacobs waarschuwde voor
    • 02-11-2007Meer dan een tuinhekjegratisDe nieuwe wijkaanpakKoen HaegensNa jaren slopen en stenen stapelen gaat het grotestedenbeleid zelf op de schop. Dat biedt kansen om voortaan problemen te bestrijden in plaats van mensen. Maar een beschavingsoffensief is niet de oplossing. Het kon een voorbeeld zijn van de door pvda-minister Vogelaar (Wonen, Wijken en Integratie) gedroomde sociale samenhang in haar ‘prachtwijken’: buurvrouwen die, uit het raam hangend, een praatje met elkaar en met voorbijgangers aanknopen. Dat zagen haar collega’s een eeuw geleden anders. De volkse gewoonte om vanuit huis met Jan en alleman in de straat te kletsen was verderfelijk. Dus bouwde een architect als Berlage ter verheffing van de arbeidersklasse woningen met hoge, kleine ramen. Uit huis hangen moest ontmoedigd worden. Het voorbeeld wordt aangehaald in een studie van het Sociaal en Cultureel Planbureau (scp) van vorig jaar over herstructurering van buurten, De tekentafel neemt de wijk. Daarin maakt Jeanet Kullberg de balans op van decennia van herstructurering.
    • 09-06-2006De leugen is ingeburgerdgratisEssay: Angst, argwaan en leugen in de publieke ruimteChris KeulemansIn de publieke ruimte heeft zorgeloosheid plaatsgemaakt voor angst en argwaan. Winkelcentra, pleinen, stations en vliegvelden hangen vol camera’s. Sinds kort heeft zich bij de angst en de argwaan een nieuw kenmerk van de openbare ruimte gevoegd: de leugen. Op de dag dat Ayaan Hirsi Ali haar persconferentie hield en het Van Abbemuseum een half miljoen kreeg voor zijn plan om kunst en nieuwe Nederlanders dichter bij elkaar te brengen, stond ik twintig minuten op de trein te wachten. Lang genoeg om een nog diepere hekel te krijgen aan de nieuwe architectuur van de openheid. Station Bijlmer is een kruispunt. Zakenmannen en junks, illegale schoonmaaksters en bioscoopbezoekers verdwalen in het doolhof van bouwhekken en vuilgele schotten. De schichtige, overmatig beleefde of juist ruzie zoekende stationgangers, op zoek naar perron of uitgang, zijn al jaren een lust voor het oog. Maar nu is de nieuwbouw bijna klaar. Straks is Nederland weer
Meest_gelezen