In zijn zoektocht naar een elite die voor verlossing van populisme en verhuftering in aanmerking komt, is Koen Haegens’ conclusie (De Groene, 14 januari) ontnuchterend: ‘De elite redt ons niet.’ Niet: zij bestaat niet meer als duidelijk te onderscheiden groep, dus kán ons ook niet redden, maar gesteld dat zij bestaat, is zij ‘als klasse die het minst te vrezen heeft van de kenniseconomie’ ertoe veroordeeld haar eigen politieke ideeën ‘door te drukken’. Een dubbele agenda en de massa naar haar pijpen laten dansen; zo’n beetje het bekende beeld. Het is wel aan slijtage onderhevig. Actueel is een elite die zichzelf individualiseert, zozeer dat zij een bedreiging vormt voor het aanwenden van invloed, en in het verlengde daarvan voor de samenleving als geheel. Het eenzijdig uitdragen van intellectuele vrijheidsidealen, zoals het kosmopolitisme, het structuralisme en het postmodernisme, elk met zijn aanwijsbaar door het intellect gestuurde topdownvarianten in de politiek (‘democratisering’ van de vrije meningsuiting), in het onderwijs (‘het nieuwe leren’) en in de economie (consumentisme als vermaterialiseerde individualisering) aan toe, is bij uitstek elitair. Het ‘zelf’ tot ideologie verheffen is in het belang van intellectuelen. Ziedaar de ‘dubbele agenda’ van de huidige elite. ‘Het volk’ roept om groepsbinding maar krijgt ‘de linkse kerk’ tegenover zich die daartegen principiële/ideële drempels opwerpt. Zolang ‘de’ elite, die als groep of klasse niet bestaat omdat zij als zodanig niet bestaan kán, zich vast blijft klemmen aan haar foute, te ver doorgeschoten ideologieën, verklaart zij zichzelf onmachtig wegens zelfverkozen atomisme en draagt zij niet bij aan het lenigen van sociale en culturele nood waar de verhuftering de uitdrukking van is. Toch maar eens wat meer begrip zien op te brengen voor dat vermaledijde ‘wij-gevoel’?
GUIDO EVERTS