"Je ziet de verandering. De jonge vrouwelijke artsen met paardenstaartjes en blauwe flesjes water in de zak van hun doktersjas trekken in groten getale groepsgewijs door het ziekenhuis. Ze zijn vaak nogal overgevoelig. Belt zo'n meisje je tijdens de dienst over haar toeren op, denk ik: doe een beetje relaxt. Zelden zit er een doortastend type tussen." (Quote van Annette de Vries, medisch specialist)

De dampende vloeistof schiet me bijna in het verkeerde keelgat. Vlug vliegen mijn ogen door de rest van het artikel. Feminisering in de zorg en het toenemende aantal parttimers worden door verscheidene gevestigde specialisten afgeschilderd als dreigende monsters. De artsen lijken verzand in een heilloze zoektocht naar dé doortastende mannelijke arts-assistent die onvoorwaardelijk getrouwd is met de woorden van Hippocrates. De toekomst van de zorg zou aan een zijden draadje hangen. Is dat mijn toekomst? Tijd voor repliek van een hoopvolle coassistent, met paardenstaartje.

Goede zorg draait om professionaliteit, continuïteit en communicatie. In de toekomst zal het steeds moeilijker worden de huidige kwaliteit van zorg te handhaven. De zorgvraag neemt toe en het profiel van de zorgverlener is veranderd.

De traditionele oplossing voor de toenemende zorgvraag bestaat grotendeels uit het verlangen naar de terugkeer van de ouderwetse artsenmentaliteit (micro­niveau). Het is nog onduidelijk hoe we dat oude gedachtegoed opnieuw gaan integreren in de opleiding. Maar het lijkt een moeilijk te verwezenlijken ideaal.

Op medioniveau (systeem) zijn communicatie en technologie de kernbegrippen. Beter gestructureerde informatieoverdracht tussen verschillende diensten en verschillende hiërarchische lagen kan veel tijd en fouten schelen. Iedere patiënt is beter af met twee heldere artsen die elkaar afwisselen dan eentje die na 36 uur dienst de alertheid heeft van een dode mus.

In het kader van effectievere verslag­legging (bijvoorbeeld met behulp van het elektronisch patiëntendossier) zijn ziekenhuizen nog veel te individualistisch; in een klein land als Nederland moet kennis en ervaring gedeeld worden om optimaal ingezet te kunnen worden. Er zijn nog tal van nieuwe mogelijkheden die zich aanbieden en onderbelicht worden.

Tot slot zijn er nog verschillende maatregelen die de zorgomgeving overstijgen en zich richten op de maatschappij als geheel (macroniveau). Meer flexibele kinderopvang, warme maaltijden op scholen en betere mobiliteit zouden werknemers (ook in andere sectoren buiten de zorg) meer professionele rust kunnen bieden. Want waarom willen artsen zo graag parttime werken? Geneeskunde is een zeer veeleisende studie en als je na tien jaar opleiding eindelijk bepaalde verant­woordelijkheden krijgt, is het buitengewoon interessant deze in de praktijk te brengen. Daar moet een maatschappij ook de faciliteiten toe bieden.

Het verlenen van goede zorg is cruciaal voor een gezonde en vitale samenleving. De geneeskunde is geen sector waar je zonder uitzondering iedere dag om vijf uur de deur achter je dicht trekt. Patiënten zijn niet ziek tijdens kantooruren, ze worden ook niet even beter met kerst. Hoe efficiënt we de zorg ook maken, het blijft een beroep met grote verantwoordelijkheden en onvoorspelbare gebeurtenissen. Zorg draait om de zieke maar geen enkele patiënt heeft baat bij een arts met een burn-out.

Emma Bruns