Bekijk ook het Historisch archief
In het historisch archief vindt u in facsimile de eerste 64 volledige jaargangen van De Groene, van 1877 tot en met 1940.
- 16-12-2009‘Een geslaagd gedicht maakt iets goed’Ramsey Nasr, Maria Barnas en Mustafa Stitou denken, ieder op eigen wijze, dat poëzie vastgeroeste ideeën kan loswrikken. Werkelijk iets in de samenleving teweegbrengen is een ander verhaal. Wat kan poëzie bewerkstelligen?Een Surinaamse vrouw sprak hem aan op straat. Ze organiseerde een congres over het Sranantongo. Hij móest daar komen spreken of tenminste zijn gedicht Mi have een droom voordragen, waarin hij die taal gebruikt. Dát is waarom Ramsey Nasr graag Dichter des Vaderlands wilde worden: om poëzie ook op dat soort onverwachte plekken te laten doordringen. Mi have een droom is een van Nasrs gedichten voor het vaderland. Het werd geschreven op verzoek van de Architectuur Biënnale te Rotterdam. Het gedicht is een smeltkroes van talen, het is ritmisch, muzikaal en het heeft een boodschap: het toont hoe de stad klinkt in 2059. ‘(…) dus poetry poet, kijk me ogen, luister me oren, want hier is mi torri/ hardcore
- 16-12-2009Tussen weten en begrijpen
- 25-11-2009Knokken tegen een waarheidPaul Bogaert, De Slalom soft. € 19,95 Wat hebben de Servische inzending voor het Eurovisie Songfestival in 2007 en de Vlaamse dichter Dirk van Bastelaere met elkaar te maken? Niets, zou je op het eerste gezicht zeggen. Van alles, weet Paul Bogaert in zijn essay Verwondingen (2008) duidelijk te maken. Beide fascineren hem en Bogaert wil onderzoeken waar die fascinatie vandaan komt. En of zijn lees- en kijkervaring trefwoorden opleveren voor het benaderen van poëzie. Het brengt hem uiteindelijk bij de stelling dat het in poëzie draait om contrastwerking in vorm, inhoud en muzikaliteit. Een gedicht wint aan spanning als het tegengestelden bijeenbrengt, al zijn die uitersten veelal niet eenvoudig te scheiden. Op de grens van begrijpen en niet-begrijpen, daar begint de fascinatie.Er gebeurt iets vergelijkbaars bij het lezen van Bogaerts nieuwste bundel, zijn vierde tot nu toe, De Slalom soft. Meteen bij die wonderlijke titel springen de wenkbrauwen omhoog.
- 04-11-2009De aanblik van omgehakte boomstammen
Elma van Haren, Flitsleemte. € 14,50 Rimpeling[fragment]Hoogstamboomgaard tegen de vlakteAl het hout keurig op grootte gestapeld en gesorteerd. De donkergele ronde zaagvlakken open en bloot.Iets pornografisch schaamteloos, dat zich ook verderop uitspreidt.in twee hoge bergen verwelkte prei. Slap groen om weg te gooien.Je denkt aan de oren van het lusteloze langoorkonijn in de kooi bij de buren. – Soms vloeit alles door elkaar vanwege het prijsgeven in het openbaar. De een doet gedachteloos wat een ander blozen laat van schaamte –Preistengels/langoren. Welke glans: rollende munt of ratelend kruis?Kijk naar die man!De mond is zonder tanden verschrompeld, maar zonder de benen hebben de armen zich versterkt.Het ruist in de poëzie van Elma van Haren. Bomen, kastanjes, populieren, struiken wiegen in de wind. Met volle bladerkruin of in uitgekleed herfsttenue. Er is volop levende en dode natuur in Van Harens nieuwste bundel en beide hebben hun verlokkingen. Een bladerpatroon is als ‘kanten lingerie’, de aanblik van omgehakte boomstammen - 26-08-2009De dichter van zijn volkMAHMOUD DARWISH WAAROM HEB JE HET PAARD ALLEEN GELATEN De Brouwerij, 112 blz., € 17,50Dichterlijke overpeinzingen (fragment)De poëzie is boven. Zij kanmij leren wat zij wileen venster openenen huishoudelijke dingen doentussen verhalen. Zij kanmij met zich laten trouwen… eventjesEen jaar geleden overleed de Palestijnse dichter Mahmoud Darwish. Zijn begrafenis in Ramallah, voorafgegaan door drie dagen van nationale rouw, werd bijgewoond door duizenden mensen. Met Mahmoud Darwish, geboren in 1948, ging een belangrijke stem in de Arabische literatuur verloren. De Palestijnen verloren daarbij een dichter die zich van meet af aan had verbonden aan het lot van zijn volk. Darwish, die op zesjarige leeftijd met zijn familie naar Libanon had moeten vluchten nadat zijn dorp tijdens de vestiging van de staat Israël in 1948 was vernietigd, raakte al snel politiek actief. Van de jaren zeventig tot aan de Oslo-akkoorden in 1993 was hij een vooraanstaand lid van de PLO, hij zat
- 12-08-2009OnnomineerbaarARJEN DUINKER BUURTKINDEREN Querido, 214 blz., € 21,95Ik giet verwarring over een stoel,Ik schop verwarring onder een auto.Hoera voor de verwarring, hoera voor de bloedvaten!Ik leg nieuwsgierigheid tussen de schaduwen,Ik drapeer nieuwsgierigheid over het zand.Hoera voor de nieuwsgierigheid, hoera voor de zenuwbanen!Ik zing verlangen voor de dagen van de jongens,Ik dans verlangen voor de nachten van de meisjes.Leve het verlangen, lang leve de zintuigen!Wie de poëzie van Arjen Duinker betreedt wordt geacht mee te doen. Even wennen is de binnenkomst dit keer wel, met regels die naar inhoud en in cadans doen denken aan het beroemde rouwgedicht van Nel Benschop: ‘Het is goed,/ Je hebt je werk gedaan, tuinman,/ En jij ook, honderdjarige kapitein,/ Ook jij, verzorger van zieken, deed je werk./ Wees er tevreden over, wees er blij om,/ Rust uit en begin opnieuw.’ Elders in het lange openingsvers van Duinkers nieuwste bundel Buurtkinderen is te lezen: ‘Elke seconde
- 08-07-2009Voor het vleesschapEen fractie van een kus
- 01-07-2009Gretig en gul vertalerHugo Claus Dichterbij. Vertaalde poëzie De Bezige Bij, 191 blz., € 19,90[Gedicht] Georges Perros (1923-1978) [fragment] Het leven is zo gemaakt Dat je moet telefoneren Met elkaar praten met het oor Elkaar horen met de neus Het leven is niet volmaakt Dat weet iedereen Maar de draad verbaast je Men vindt er woorden in. Ik verkies de zee Waarvan de golf en tegengolf Telefoneren naar onze Lieve Heer Die antwoordt met de maan Wij zullen er geraken op een dag Als wij vissen zullen zijn Onze vinnen schots en scheef Onze ziel in verval. Ik zeg dat Pichavant De vriend van vanavond is Dit is geen gelijkenis Want de draad, om het even dewelke, Laat het woord niet verliezen Door wie hem kan knopen In de zak van papier De zak van wijn, de zak van leven Die de mens is die hunkert Om in zijn geheel te sterven. Halverwege
- 10-06-2009Wie zet Treblinka rechtERIK JAN HARMENS (SAMENST.) IK BEN EEN BIJL: NIEUWE DICHTERS UIT DE JAREN NUL Nijgh & Van Ditmar, 144 blz., € 17,50De hitte is haast ondraaglijkWe schakelen over naar de jongen die moegestredenin een greppel ligt. Zal het hem lukken op te staanals hij ons aan ziet komen met slechts één brandende vraagop onze lippen, zal het zo makkelijk gaan?Tot nu toe aten wij aldoor gebalanceerd, gezond zelfs,gingen op tijd naar bed. Stel je voor dat wij hemzover krijgen een laatste heldendaad te verrichten –het geluid wordt opgeschroefd als wij hem naderenen hij het meisje eindelijk zoent, zijn ogen gesloten,in de verlaten kruidenierszaak van haar vader.Hij liep de school uit door een lange laan met bomen,langs het veld waar wij hem vonden en wachten op een vervolg.Alfred SchafferAan de discussie over straatrumoer in de hedendaagse literatuur heeft nu ook dichter Erik Jan Harmens een bijdrage geleverd. Hij publiceerde in Trouw
- 03-06-2009Van erotiek tot harde pornoJACOB GROOT LOFZANG De Harmonie, 88 blz., € 14,90Art brutHet begin heb ik opgevraagdIk heb het einde nog niet in zichtof het begin is begonnenDe vrucht is gegeten maar valtDe tijd komt die ik vervaagd heb door middel van deomgang en iemand blijftm’n hand maar schuddenDe tijd vergaat die scherper is dan ooitomdat ze in beeld wordt gebracht als een meesterwerkdat men veilt terwijl het nog nat isvan de tranen om het resultaatwaarover ik zegHet is een weldaadom van verf te zijnHet is alsof je aan het zappen bent. Je schiet heen en weer van de Evangelische Omroep naar een laat-op-de-avond-pornokanaal, van een programma over Italiaanse kunst naar Studio Sport, van een reisprogramma naar een actualiteitenrubriek. Je wilt soms even blijven hangen, maar dan begint de reclame en je belandt weer in een andere sfeer. Je wordt meegezogen enerzijds, afgestoten anderzijds. Ik althans, bij het lezen van Lofzang, de recent
- 20-05-2009Pijnlijk, ontroerend
- 29-04-2009‘We gaan weer verder’Over Rein BloemRein Bloem was bekend als exegeet van moeilijke dichters als Faverey en Ten Berge. Zijn enthousiasme voor andermans werk overschaduwt misschien zijn eigen oeuvre als dichter en filmer. Dat zou jammer zijn, want Bloem was een bijzondere auteur. Gelukkig wordt er binnenkort op verschillende manieren aandacht aan hem besteed.‘HIER, MOET JE KIJKEN, doorzeefd met vraagtekens.’ Marijke Bloem haalt Springvossen uit de boekenkast, een bundel nagelaten gedichten van Hans Faverey en legt hem open bij het nawoord van Gerrit Krol. De vraagtekens zijn gezet door Rein Bloem, haar man, die overleed in juli 2008.Rein Bloem was een van de eerste critici die de bijzondere kwaliteit van de poëzie van Hans Faverey onderkenden. Nog voor diens Gedichten I (1968) verscheen – door velen als ‘berucht moeilijk’ en ‘onbegrijpelijk’ beschouwd – schreef Bloem al in Vrij Nederland: ‘De mooiste poëzie van dit jaar verscheen in Raster, en is van Hans Faverey.’ Bloem bleef
- 22-04-2009Doorzichtige complexiteitEd Leeflang Gaandeweg. Nagelaten gedichten De Arbeiderspers, 70 blz., € 18,95Vorig jaar overleed, 78 jaar oud, de dichter Ed Leeflang. Hij debuteerde pas op latere leeftijd, hij werkte in de journalistiek en vervolgens in het onderwijs, voordat in 1979 zijn debuut De hazen en andere gedichten verscheen. De bundel werd lovend ontvangen en bekroond met de Jan Campertprijs voor poëzie.Hoewel Leeflang pas op late leeftijd met zijn gedichten naar buiten kwam, schreef hij al veel langer. Scherp en geestig vertelde hij daarover aan de Vlaamse journalist Piet Piryns: ‘Een tijd geleden was ik op de tentoonstelling van Breitner in het Stedelijk. Ik zei toen tegen mijn compagnon dat ik de begintijd van Breitner niet zo bewonderde. ‘Niemands begintijd is goed’, zei zij. ‘Behalve de mijne’, antwoordde ik. Dat is het voordeel als je zo laat debuteert.’Leeflang trad niet graag op de voorgrond. Dat zijn poëzie desalniettemin vele lezers vond, was
- 08-04-2009Er is pijnKREEK DAEY OUWENS DE ACHTERKANT Querido, 112 blz., € 17,95Er is nog een foto.Een jonge grootvader, die ik niet herken, draagt een klein meisjeop zijn arm.Het meisje houdt haar handje omhoog, met daarin eenspeelgoedbeest.Achter hen de witbloeiende bomen, helemaal bovenaan detorens van de mijn, onscherp, zoals de rook uit de schoorstenen.Het kleine meisje is de dode tante.We weten hoe ze heet, maar niemand zegt haar naam.Als je nooit wordt uitgesproken, hoor je nergens bij.Wanneer is iets poëzie? Het antwoord van Gerrit Komrij op die vraag luidde ooit: ‘Als je een gedicht ziet zie je meteen dat het een gedicht is – zo lachwekkend simpel is het.’ Vaak is inderdaad in een oogopslag aan regellengte, het gebruik van strofen en paginawit te zien dat een tekst een gedicht is. Er zijn gevallen waarin een tekst zich niet meteen door zijn uiterlijk kenbaar maakt, dan verraden rijm, beeldspraak of een op z’n
- 25-03-2009Zo moe hingen haar armenEVA COX EEN TWEE DRIE TEN DANS De Bezige Bij, 56 blz., € 16,50Alles hier bederft, pruimenspuwen vlees uitin het gras, wespenbijten appels leegen ook haar huid,die blote tuinjurk,wordt een doodsrok,een borst krimpt, zolderfruit,en wespen, een handslaat om een oor naar wespen,niemand niemand weet datzoemend iets haar hoofd zwart vreet.Een twee drie ten dans, de tweede bundel van de Vlaamse Eva Cox, telt 6571 pagina’s. Een reusachtige bundel, dus? Nee, dat valt mee. Veel dikker dan een halve centimeter is het boekje met ‘poëzie, (ultra)kort proza, vertalingen, pastiches en een duet voor een stem’ niet. Maar er is wel iets vreemds met de paginanummering aan de hand, die begint met nummer 137, springt dan naar 273, via 277 naar 327, 439 en zo verder. Hoewel, de systematiek is er niet met het blote hoofd in te ontdekken. Ook de online encyclopedie voor gehele getallenrijen herkent Cox’ reeksen niet.Hoe belangrijk zijn
- 11-03-2009Katja heet zeK. SCHIPPERS DE HOEDENWINKEL Querido, 216 blz., € 18,95Vaak gebeurt er iets wonderlijks als je een verhaal of een roman van K. Schippers leest. Je meent de wereld die hij beschrijft te kennen, maar over die bekende omgeving hangt een grofkorrelig waas dat ervoor zorgt dat het beeld net niet scherp wordt. Alsof er een glinsterend web gespannen is, dat je in een soort droomwereld doet belanden waar van alles mogelijk is.Zo ook in Schippers’ nieuwste roman, De hoedenwinkel. Een roman met de sfeer van de jaren vijftig, die zich afspeelt in het nu. Over Sonja Driebeecke, verkoopster in de Vana – een warenhuis dat overeenkomsten vertoont met de Hema – die een hoedenwinkel gaat beginnen. Nog voor de zaak geopend is, wordt ze door een stedenbouwkundige gevraagd om namen te bedenken voor de straten in Landerije, een nieuw dorp gelegen aan het water. Sonja vat haar bijbaantje ernstig op.
- 04-03-2009Bloedserieus en geestigRODAAN AL GALIDI DE LAATSTE SLAAF Meulenhoff/Manteau, 96 blz., € 19,95De maan opent het raam van de kelder nietGrote speakerssmijten angst in de kelder.Koptelefoonssmokkelen de solovioolnaar het hart.Bijnaken ik het verschiltussen de baarmoeder van Mariaen de baarmoeder van Sabha*,tussen Andrea Boccellien André Hazes.Mijn lichaamis nog steeds één geheel,maar in deze kelderverloor ikmeer dan de helft van mijn ziel.Als een verlaten kerkben ik.Geen dominee,geen beeld.Kaarsen en aanstekers,donkerte en vijftig eurocent,maar geen tedere hand.In deze kelderis er geen open raamen de vlinders, de vlinders,ach, de vlinders.* Moeder van Saddam HoesseinZijn vorige bundel, De herfst van Zorro, werd in 2007 genomineerd voor de VSB Poëzieprijs. Toen heette hij nog kortweg Al Galidi. Onlangs verscheen De laatste slaaf onder de schrijversnaam Rodaan Al Galidi. Een naamsverandering die al werd aangekondigd in een interview: ‘Al Galidi de asielzoeker is er niet meer, vermoord door de IND. Vanaf nu is zijn schrijversnaam Rodaan, de toekomstige winnaar
- 20-02-2009Kleddernaakt WILLEM JAN OTTEN WELKOM G.A. van Oorschot, 72 blz., € 14,90StenenrapergeloofElke klinker neemt hij als een boek ter handen tikt hem met zijn hamer aan en duwt hemop zijn plaats en klinkt hem strak, zo klinkt het,klenk. Soms kijkt hij op en om zich heen,er zijn er in de hitte meer als hij,vastberaden weigeraars van horizon,hangers aan het geloof dat alleswat wij weten van waarheen de wegalleen gekend kan zijn door het te rapenvan lukrake stapels langs het rulle zand.Waarheid, leven, klenk, en knie voor knielegt hij de weg af die hij eigenhandig legt.Wie ergens ‘welkom’ wordt geheten, treedt een andere wereld binnen, stapt van buiten naar binnen, gaat een drempel over, een grens. Eind vorig jaar verscheen een nieuwe dichtbundel van Willem Jan Otten, met als titel Welkom, een uitnodiging om binnen te gaan in zijn poëzie. Meteen het voorportaal van de bundel biedt een glimp van de wereld
- 04-02-2009Het huppelen voorbijRUTGER KOPLAND TOEN IK DIT ZAG Van Oorschot, 56 blz., € 13,50Toen ik de bundel voor de eerste keer doorlas, had ik het niet zo in de gaten. Pas bij herlezing werd de verstilling ten volle voelbaar. Ik heb het over Toen ik dit zag van Rutger Kopland.De wereld in deze gedichten staat nagenoeg stil. Op een enkele wandeling na is er nauwelijks beweging; er klinkt vrijwel geen geluid, een voorbijrazende trein verstomt in het wit. In deze kleine wereld, dicht bij huis, wordt hoofdzakelijk nog gekeken. In Park, bijvoorbeeld:We wandelden tot aan de oevervan een vijver – daar stonden wete luisteren en te kijken.We hoorden de geluiden van de stadmaar het was alsof we daarachtereen grote stilte hoorden.We keken in het water en zagenver voorbij de kruinen van de bomende lege hemel in de diepte.We liepen terug en wisten waarwe voor gekomen waren.Rutger Kopland heeft een dichtersleven lang gekeken,
- 21-01-2009Gevraagd: dikke huid en goede poëzieNederland is op zoek naar een nieuwe Dichter des Vaderlands. Er schijnen nu al meer dan elfduizend stemmen te zijn uitgebracht, en naar verluidt wordt er ‘gevarieerd’ gestemd. Wat moeten we van wie verwachten? Het mag geen slappe dichter zijn, dat is duidelijk.‘Geen groter ongeluk voor een dichter dan poet laureate worden.’ Met die omineuze woorden kondigde de BBC in 1999 de beoogde opvolger aan van de overleden Ted Hughes: Andrew Motion werd Groot-Brittannië’s nieuwe hofdichter, een functie die sinds begin zeventiende eeuw werd vervuld door dichters als John Dryden, Alfred Tennyson en John Betjeman. Motions aanstelling – de prime minister draagt een kandidaat-dichter voor, de koningin benoemt – was met nogal wat ruis omgeven. Vooral een vrouwelijke tegenkandidaat maakte zich kwaad: zou een establishment-dichter wel voldoende oog hebben voor de veranderende behoeften van vrouwen, kinderen en van de multiculturele samenleving? Of Motion een goede dichter was, met een zekere
- Er zijn grenzen 25-08-2010
- Rutte blijft stil 01-09-2010
- Het machtige orgaan van de vrouw 08-07-2009
- Onthoofding 18-08-2010
- Niet door mijn schuld 18-08-2010
- Anderhalve minuut 25-08-2010
- Wreker van zijn Indische grootouders 02-09-2009
- Niet meer bedelen om excuses 11-08-2010
- Gedomineerd door snorren 18-08-2010
- Het democratisch tekort 18-08-2010