Bekijk ook het Historisch archief
In het historisch archief vindt u in facsimile de eerste 64 volledige jaargangen van De Groene, van 1877 tot en met 1940.
- 01-09-2010LuchtwoestijnFOTOGRAFIEAlexander Gronsky Elke bezoeker van het Arctisch gebied riskeert desoriëntatie, omdat alles er wit is, en er weinig accenten in het landschap zijn die houvast bieden. Dimensies vervagen dan; de timmerman Gerrit van der Veer, die met Willem Barents overwinterde op Nova Zembla, meldde in zijn dagboek dat de overwinterende bemanning soms het spoor volledig bijster was. 'Alst claer weder was, hebben wy ons dickwils laten duncken dat wij't landt saghen, ende wesent malcanderen int z[uiden] van ons huijs, als een berghachtich landt' - dat er dus helemaal niet was.De desoriëntatie van een besneeuwd landschap is een belangrijk middel in de foto's van de Estische Rus Alexander Gronsky, te zien in Foam, Amsterdam. Zijn landschappen zijn volledig besneeuwd; wat de kijker ziet zijn gebouwen, bomen, menselijke figuren in het landschap, en onmiddellijk is duidelijk hoezeer die zichtbare elementen dienen als houvast voor het oog. Gronsky laat - in de serie
- 01-09-2010Amuses van Johannes van DamEen portret van Johannes van Dam, de 'meest gevreesde man van Amsterdam', is niet gemakkelijk te maken. De culinair recensent laat zich niet opdienen als totaalgerecht. Dus moet het in een aantal gangen. OP WIKIPEDIA: 'Johannes van Dam (Amsterdam, 9 oktober 1946) is een Nederlands culinair journalist.'Op de achterflap van De Dikke Van Dam: 'Al dertig jaar geldt Johannes van Dam als de ultieme vraagbak voor alles wat op tafel komt en wat je moet doen om het daar te krijgen.'Uit een profiel door Sander Groene in De Journalist (2004): 'Nadat topkok Jon Sistermans met Joop Braakhekke in restaurant De Kersentuin een Michelin-ster bij elkaar had gekookt, begon hij voor zichzelf. In De Mariënhof scoorde hij opnieuw een ster, maar toch ging het restaurant failliet. Datzelfde lot leek Sistermans' nieuwe restaurant Wilhelminapark beschoren. Totdat Johannes van Dam op bezoek kwam. Onder de kop "Hemels eten zonder muzak" strooide Van Dam
- 01-09-2010'We missen het hoge streven naar iets groters'De geschiedenis is niet ten einde Twintig jaar na de overwinning van het liberalisme op het communisme zijn de westerse staten politiek in ontbinding, vindt Francis Fukuyama, schrijver van Het einde van de geschiedenis. Tijd dus voor een New Deal. Maar welke? JENA, 1806. Het einde van de geschiedenis. Op de golf van de Verlichtingsfilosofen en de kanonnen van de Franse Revolutie verslaan de armeeën van de kleine Franse keizer in een allesbeslissende slag de Pruisische heer. De Oude Wereld van adel en kerk heeft afgedaan, de nieuwe idealen van vrijheid en gelijkheid zullen zich over de wereld verspreiden en op die nieuwe fundamenten zal mondiaal de liberale rechtsstaat verrijzen.De triomf van het Westen, de eindoverwinning van de westerse idee van economisch en politiek liberalisme; met de val van de Muur, van de laatste ideologie die over was, is de geschiedenis voltooid. In Moskou eet men hamburgers, in Japanse warenhuizen klinkt Mozart en in Praag, Rangoon
- 31-08-2010DoktersjasAls coassistent zwerf ik nu al een jaar door het landschap van ziekenhuizen in Noord-Holland. Tijdens een kort kopje koffie valt mijn oog op het artikel Het scalpel snijdt aan twee kanten in de Groene Amsterdammer. "Je ziet de verandering. De jonge vrouwelijke artsen met paardenstaartjes en blauwe flesjes water in de zak van hun doktersjas trekken in groten getale groepsgewijs door het ziekenhuis. Ze zijn vaak nogal overgevoelig. Belt zo'n meisje je tijdens de dienst over haar toeren op, denk ik: doe een beetje relaxt. Zelden zit er een doortastend type tussen." (Quote van Annette de Vries, medisch specialist) De dampende vloeistof schiet me bijna in het verkeerde keelgat. Vlug vliegen mijn ogen door de rest van het artikel. Feminisering in de zorg en het toenemende aantal parttimers worden door verscheidene gevestigde specialisten afgeschilderd als dreigende monsters. De artsen lijken verzand in een heilloze zoektocht naar dé doortastende mannelijke
- 18-08-2010Snackbar in FezTELEVISIE Tante in Marokko Door zomergast Paulien Cornelisse werd weer duidelijk hoe vormend kindertelevisie is. Haar kijk op de wereld zou, opgegroeid met Swiebertje en Pipo, toch anders zijn dan nu ze gevormd is door Theo en Thea en Rembo & Rembo. Rembo zou tegenwoordig nooit meer gemaakt kunnen worden, zei Maxime Hartman laatst, Rembo zelf: door de samenwerking tussen omroepen onder kinderkoepel Z@pp is alles braver geworden. Ik vroeg me af of hij wel eens naar VPRO's The Popgroep had gekeken, want ook dat heeft een hoge weerbarstigheidsgraad, maar hij heeft gelijk. Zelf vervult hij tegenwoordig een andere rol: in Tante in Marokko voert hij vrolijke gesprekjes met medelanders die hun roots daar hebben en er nu met vakantie of naar onderweg zijn. Tante heeft de kracht van de eenvoud. Je hoeft de reiziger of toerist maar aan te spreken en de verhalen komen. Natuurlijk is dat schijn en zal
- 11-08-2010Tik tegen Maarten en hij looptTELEVISIEZomergasten Bij opening van Zomergasten bestempelde Jelle Brandt Corstius zichzelf tot ons 'doelwit'. Hij leek er niet mee te zitten gezien een lachje dat blijkens internet menig dameshart doet smelten. Zo op de bonnefooi als hij zijn Russisch avontuur begon en zo onbevangen als hij oude communisten, paaldanseressen, mensenrechtenactivisten en dronken treinreizigers tegemoet trad, zo leek ook dit gastheerschap te beginnen. Was het zijn eigen idee om de gesprekken 'prettig onvoorbereid' te beginnen, dus zonder de fragmenten van de gast vooraf te zien? Dat is geen vooruitgang. Uit dat materiaal kan vaak zo veel ter verdieping gehaald worden dat je bij spontane reactie meer verliest dan wint. Neem de begrafenis van bisschop Bekkers (Marijnissen): Jelle's reactie was die van een toerist die ongehinderd door cultuurrelativisme de rituelen van een zojuist ontdekte woestijnstam beziet. Dat zegt iets over zijn eigen achtergrond, maar weinig over die van zijn gast. Er sprak onwetendheid
- 11-08-2010Jezus? Jagger? Iets wilds?Die eeuwige religie Zuid-AfrikaDe beatmis herleeft in Zuid-Afrika. Er zijn vele charismatische kerken in het land, waar geestdrift en bezieling de snelste weg naar God vormen. Maar er zijn genootschappen die de gezinsstructuur ondermijnen. ZIJN MOND KRIJGT een verbeten trekje als de docent van de zondagsschool uit zijn jeugd ter sprake komt. 'Als je weet dat die kerel prostituees bezoekt en drinkt, dan vraag je je af: wat is die christelijkheid waar hij het over heeft...?' Francois van Vuuren (31) doorliep zoals de meeste Afrikaner jongeren braaf het traject van school, zondagsschool en kerkbezoek. En op 23 februari 1997 trad hij naar voren in de Riebeeckstadgemeente van het mijnplaatsje Welkom om zijn eed af te leggen, trouw te zweren en het certificaat 'die openbare belydenis van my geloof' in ontvangst te nemen. Een moment dat volledig langs hem heen ging: 'Ik had de avond ervoor nog een geweldig feest gehad. Kijk, als je
- 04-08-2010Aanpassen, niet omkijken
De Indische schrijver Tjalie Robinson, pseudoniem van Jan Boon (1911-1974), schreef in 1955 aan een collega: 'Ik ben, mevrouw Dermoût, een blootvoetig kind van de vrije zeeën en de vrije bergen. Ook al zou men mij mijn dood voorspellen, ik blijf vechten tegen een onrecht dat mij niet persoonlijk bedreigt, maar ons cultureel geweten (als er zoiets bestaat).' Eveline Stoel, Asta's ogen. De levenskracht van een Indische familie. € 19,90 Tjalie Robinson was nooit zwijgzaam of bescheiden over zijn afkomst, hij schikte zich niet in heersende vooroordelen over de gedweeë Indo als marginale mengbloed. Landdier noch waterdier, volgens een ooit gangbare analogie, Tjalie gruwde ervan. Voor hem was de Indo sui generis. De kinderen van blank en bruin uit de voormalige kolonie moesten zich juist emanciperen, zich roeren en zich uitspreken om hun unieke geschiedenis niet verloren te laten gaan. Maar zelfs een verbale straatvechter als Tjalie was nooit1 reactie - 04-08-2010De moslim van nu is de homo van vroegerEssay Het homofundamentVan sommige moslims mogen homo's van een hoog gebouw worden gegooid, met het hoofd naar beneden. De nationale verontwaardiging die dergelijke ideeën losmaken bewijst dat homoseksualiteit een bevoorrechte positie heeft verworven. Op de Gay Pride Canal Parade, 7 augustus, zullen er weer veel politici meevaren, wellicht met een roze bril op. CRITICI VAN DE multiculturele samenleving en de islam hebben niet altijd van homo's gehouden. Volkskrant-columnist Gerry van der List gold al als tegenstander van het multiculturalisme toen hij in 1998 een column aan de Gay Games wijdde. Hij had zich tijdens de Spelen gestoord aan het seksuele exhibitionisme in het 'homopretpark' Amsterdam. Uit naam van 'de beschaving' hoopte hij dat 'de homo's, na hun Amsterdamse orgie van sperma, het publieke domein weer overlaten aan de burgerij en zich terugtrekken in hun darkrooms. (...) Opgeruimd staat netjes.'Dit was het pad dat de geschiedenis niet insloeg. De antimulticulticonsensus vormde zich rond
- 04-08-2010Ik blijf altijd verongelijktMultatuli representeert het probleem van het schrijversengagement. Nu het eeuwigdurende debat over autonomie en engagement weer oplaait, doen we er goed aan terug te keren naar de eerste Nederlandse autonome auteur. Multatuli, Gijsbert van Es (hertaling), Max Havelaar. Of de koffieveilingen van de Nederlandse Handelmaatschappij. € 10,00 Dik van der Meulen, Cees Fasseur, Hans van den Bergh (red.), Multatuli. Een zelfportret. Het leven van Eduard Douwes Dekker door Multatuli verteld. € 24,95 Bestaan er nog multatulianen? Atte Jongstra liet een parade van soms vermakelijke, dan weer gestoorde Multatuli-liefhebbers, -epigonen en -bewonderaars passeren in De multatulianen (1985). Hij schrijft: 'De volgende zin had ik bedacht om een inleiding voor dit boek mee te besluiten: "De laatste der multatulianen zal binnenkort zijn overleden." Ik schrijf het niet zonder spijt.'Tegenwoordig wordt er niet meer gedweept en al helemaal niet met Multatuli. Dat betekent niet dat hij vergeten is geraakt. Dit jaar is het
- 28-07-2010De hysterische gemeenschapGastcolumnDe geborgenheid van de kleine Caribische gemeenschap, zoals ook geschetst door V.S. Naipaul, is niet meerdan een mythe. DE EERSTE ZIN van de Caribische literatuur was niet bepaald spectaculair: 'What happening there, Bogart?' Eigenlijk was dit niet echt de eerste zin, want Miguel Street (1959) van V.S. Naipaul opent met hoe Hat, de vriend van Bogart, elke ochtend op zijn veranda gaat zitten en dan het bewuste zinnetje uitroept. Maar Naipaul vertelde zelf in een interview dat dit de eerste zin was die hij tikte op zijn typemachine. De bondigheid ervan, het licht Caribische slang, dat beviel hem. Er zijn scherpslijpers die beweren dat niet Miguel Street maar het twintig jaar eerder verschenen Creole Chips van Edgar Mittelholzer uit Brits Guyana het eerste literaire werk van West-Indië was. Maar niemand weet meer waar dit in eigen beheer uitgegeven boekje van de excentrieke Mittelholzer over ging, laat staan of de eerste
- 21-07-2010'Laat Holland stikken in zijn centen'Het oeuvre van Willem Elsschot is klein, de actualiteit is groot. Vijftig jaar na zijn dood kan de schrijver nog heel goed mee, niet alleen in Vlaanderen, ook in Nederland. Antwerpen staat deze zomer in het teken van Willem Elsschot, de auteur die daar in 1882 als Alfons de Ridder werd geboren en er op 31 mei 1960, vijftig jaar geleden, overleed. Zoals gebruikelijk had hij net 'zijn brieven gepost' - Vic van de Reijt zal in zijn voor komend najaar aangekondigde biografie uit de doeken doen wat onder die onschuldige formulering zoal schuilgaat - toen hij op straat in elkaar zakte. Voorbijgangers brachten hem naar huis en legden hem op een sofa. 'Dank u, heren', waren zijn laatste woorden.'De stad van Elsschot' is deze dagen onder verwijzing naar Elsschot omgetoverd tot een gigantisch reclame-evenement voor zichzelf - de listige en buitengewoon succesvolle reclameman De Ridder, oprichter en directeur van
- 21-07-2010Vorm + herhaling + trauma: pure dans DANSTHEATERKontakthof mit Teenagern... Dat hebben ze 'm toch maar mooi geflikt bij Julidans: de laatste choreografie die de vorig jaar overleden Pina Bausch maakte voor haar Tanztheater Wuppertal naar Amsterdam halen. Een oude titel, dat wel, Kontakthof is een choreografie uit 1978, rond 2000 opnieuw ingestudeerd met Damen und Herren ab '65', in 2009 dus met pubers vanaf '14'. Die aanhalingstekens betekenen: ze waren 14 (of 65) toen het werk begon, nu zijn ze ouder, gerijpter. De titel is een mooi raadselachtig woord, vooral door dat 'Hof', wat hofhouding kan betekenen, maar ook binnenplaats, hoeve, erf of kring. De handeling, de vertelling, heeft alles van doen met ballroom, de onhandigheid van de dansschool, de eerste vertrappelde tenen in de eerste versplinterde foxtrot, getekende voetstappen op de vloer (stafkaart voor de veldslag die 'tango' heet), zweet in de oksels, de superieure lach van de lui die 'het' al goed kunnen. Trauma's
- 21-07-2010Zompig polderlandschap
- 07-07-2010‘Een aso, dat ben ík toch niet?’Hangen in DuindorpHet Haagse Duindorp was jarenlang in de greep van werkloze jongeren. Door woningsloop en een krachtig sociaal beleid is het tij gekeerd. De hardwerkende bewoners hebben hun dorp weer terug. ‘Ze hadden ons merk gestolen.’ DE HAAGSE BAND Klein Orkest lanceerde in 1983 met de hit Koos Werkeloos het type van de lethargische werkloze. Koos ging liever vissen aan de waterkant dan werken achter de lopende band. In de periode van massaontslagen groeide hij uit tot een begrip, net als twee andere helden uit de lage klasse: het duo Jacobse en Van Es. Zij waren altijd bezig met vage handeltjes en de boel oplichten. Met de Tegenpartij keerden zij zich in plat Haagse oneliners tegen het politieke establishment. Hun populariteit in rechts-extremistische kringen deed Van Kooten en De Bie ertoe besluiten hun creatie bij een mislukte couppoging op het Binnenhof te laten omkomen. Maar in heel Nederland leefden de vrije
- 07-07-2010'Tot nog toe'EconomieGeen aangrijpender lectuur dan de brief uit het hiernamaals. Geen veelzeggender tijdstip dan het moment voor de inslag, wanneer je de controle over het stuur bent kwijtgeraakt maar de boom nog niet hebt geraakt, wanneer de tijd stilstaat en je je leven als een film aan je voorbij ziet trekken. Geluidloos glij je door tijd en ruimte tot het zachte knetteren van verbrijzelend autoglas begint. Zo bestaan er ook geen prangender documenten dan de toespraken van bestuurders die de crisis misten. Colijn is er de verzinnebeelding van: Nederland kon rustig gaan slapen, want hij waakte over ons. Terwijl een paar maanden later Duitse paratroopers de Hollandse waterlinie doodleuk tot zwerfvuil van de geschiedenis degradeerden. Elke crisis met een beetje pretentie kent wel zo’n hoogwaardigheidsbekleder die zich onsterfelijk belachelijk maakt door aan de vooravond van de ramp het eigen heil te prediken. De financiële crisis van 2007 grossierde erin: de achteraf-helden
- 07-07-2010Des ochtends jagen, des middags vissenFilosofie van de luiheidLedigheid heeft vele profeten, maar geen inspirerend evangelie. Voor dat gemis bestaat een eenvoudige en logisch sluitende verklaring. De ware theoretici van de luiheid komen namelijk niet voorbij hun eigen eerste gebod: laat maar zitten. AUTEURS DIE ZICH AAN EEN APOLOGIE van de luiheid waagden, waren meestal niet recht in de leer. Hun werken zijn utilitaristische pamfletten, soms moeizaam bevochten op hun eigen onwillige lichamen, op de geest van hun tijd of op het budget van hun uitgever. Ze bezingen nut of winst van de luiheid terwijl luiheid in het geheel geen rechtvaardiging behoeft. Het zijn juist de noeste werkers die altijd een rechtvaardiging voor hun werklust nodig hebben gehad in de vorm van winst, godsvrucht of persoonlijke groei. Zelfs Michel de Montaigne, toch geen toonbeeld van werklust, had geen goed woord over voor de luiheid: ‘Geen droom of dwaasheid wordt ons bespaard als we niet doelbewust met iets bezig
- 30-06-2010Alziend oog in de nachtspiegelW.F. Hermans is springlevend: kort na elkaar verschenen drie boeken over zijn leven en werk. Sommige auteurs proberen de Grote Meester te verbeteren, soms met gênante resultaten. Vijftien jaar na de dood van W.F. Hermans zijn er, kort na elkaar, drie boeken over zijn werk en leven verschenen. Hermans, wiens verzameld werk vanaf 2005 zeer verzorgd wordt uitgegeven, is springlevend. Het Grote Willem Frederik Hermans Boek (red. Dirk Baartse en Bob Polak) concentreert zich op het leven van de schrijver en gebruikt de verhalen en romans als decor, WFH-biograaf in spe Willem Otterspeer hanteert in Hermans in hout een mengvorm (hoe verhoudt leven en schrijven zich tot elkaar) en Sonja Pos concentreert zich in haar proefschrift Dorbeck is alles! louter op het literaire: zij analyseert vanuit het gedachtegoed van de Franse historicus en cultuurfilosoof René Girard het fenomeen 'navolging' in romans als De donkere kamer van Damokles (1958) en Nooit
- 30-06-2010'Ik ben het zelfbeklag te boven'Francesca von Habsburg, Keizerin van de kunstMet een boot vol kunst voer ze de Donau af. Ze is wellicht de grootste mecenas van haar tijd. Francesca von Habsburg heeft een missie. 'Kunst helpt ons om mensen uit andere culturen te begrijpen. Allemaal willen we worden gerespecteerd en liefgehad.' 'I AM SO SORRY!' Drie kwartier te laat komt ze binnenrennen. 'Zóveel te doen. De hele middag vergaderingen over de volgende Venetiaanse Biënnale, over een nieuw kunstproject dat we komend jaar in India gaan starten. Je bent boos? Don't lecture me! Jij hebt hier één ding te doen, ik tien. So sorry... Too much to do in one day.' Istanbul. Op het plein tussen de magnifieke moskeeën aan de voet van de Galatabrug fotograferen Turkse vrouwen met hoofddoekjes elkaar in een twintig meter groot, zeventien ton zwaar kunstpaviljoen van zwart gemoffeld aluminium van de Britse avant-garde kunstenaar Matthew Ritchie dat ze heeft laten neerpoten op, zoals de burgemeester
- 23-06-2010Tsjechov on the rocksHOLLAND FESTIVALShukshin Nee, laten we het niet hebben over de Russische ziel. Dat waanbeeld van het exotisch gegroefde gelaat met de branderige wodkablik over eindeloze toendravlakten. Of de irritante neiging om Russische kunstenaars niet te beoordelen op wie ze zijn en wat ze laten zien, maar op de mate waarin zij zich conformeren aan de stereotypische mix van uivormige torenspitsen, eindeloze natuurbeschrijvingen en diepzinnige a-capella-klanken. De voorstelling Shukshin's Stories (door het Moskous State Theater of Nations gespeeld op het Holland Festival) biedt bovenstaande overigens in overvloed, maar zonder de minste pretentie iets van een alomvattende, melancholieke identiteit prijs te geven. Het is juist de intimiteit van de acht gespeelde miniaturen die overtuigend werkt, liefdevolle portretten van plattelandslui die dag-in-dag-uit naar een brede horizon kijken, maar zichzelf er niet overheen kunnen denken. Zelfs boos worden over gemiste kansen hoort niet tot hun repertoire. De dagsluiting is een berustend 'ach ja'.Daarna: een stevige
- Er zijn grenzen 25-08-2010
- Het machtige orgaan van de vrouw 08-07-2009
- Niet meer bedelen om excuses 11-08-2010
- Onthoofding 18-08-2010
- Niet door mijn schuld 18-08-2010
- Wreker van zijn Indische grootouders 02-09-2009
- Anderhalve minuut 25-08-2010
- Rutte blijft stil 01-09-2010
- Nederland gegijzeld 11-08-2010
- Gedomineerd door snorren 18-08-2010