Zoek_in_het_archief
Historisch_archief
Eerste_groene_1877

Bekijk ook het Historisch archief

In het historisch archief vindt u in facsimile de eerste 64 volledige jaargangen van De Groene, van 1877 tot en met 1940.

 
Zoekresultaat
  • 17-02-2010De neorealist van de DDREerbetoon aan Oost-Duitse-films op de BerlinaleANNEMIEKE HENDRIKSScenarioschrijvers worden zelden groots geëerd. Maar op de Berlinale van dit jaar, de zestigste, gebeurt het. Wolfgang Kohlhaase schreef de scenario's voor de beste DDR-films en na de val van de Muur voor de betere film in het herenigde Duitsland. Hij won de Gouden Erebeer.HET IS 16 APRIL 1945. Een verstild rivierenlandschap bij ochtendnevel. Een gammele Russische vrachtwagen zit vast in de blubber. In de wagen legt een jonge sovjetsoldaat een grammofoonplaat met een nostalgisch walsje op en pakt een microfoon. Dan schalt het over het water en door de polder: 'Achtung, Achtung, Duitse soldaten! De oorlog is verloren. Jullie situatie is hopeloos. Wacht niet, handel. Verder bloedvergieten is zinloos.' Het blijft doodstil: geen teken van menselijk leven. Maar in de verte drijft een vlot. Het blijkt een galg. Daaraan hangt een man met een bord om zijn nek: 'Deserteur - Ich bin ein Russenknecht.'Met deze beelden begint de DDR-film
  • 21-01-2009De vloek van olieOLIE EN OORLOGRUTGER VAN DER HOEVENDe wereld staat aan de vooravond van een structureel olietekort. Dat heeft grote gevolgen voor welvaart, machtsverhoudingen en democratie. Slot van een tweeluik: de binnenlandse gevolgen in olielanden.TOEN DIT VOORJAAR het upperclass-huwelijk werd voltrokken tussen Sir Mark Thatcher, zoon van de voormalige Britse premier, en zijn maîtresse werd rond dezelfde tijd huurling Simon Mann veroordeeld tot 34 jaar cel in de beruchte Black Beach-gevangenis in Equatoriaal Guinee. Mann en Thatcher waren vrienden en hadden samen deelgenomen aan een boud plan voor een staatsgreep in het kleine landje aan de Afrikaanse westkust. Een en ander was echter uitgelekt. In Malabo, de hoofdstad van Equatoriaal Guinee, werd de voorhoede opgepakt die het vliegveld had moeten bezetten, en werd een Duitse huurling in Black Beach doodgemarteld.Tijdens zijn proces vertelde Mann dat een Britse olietycoon alles met goedkeuring van Spanje en Zuid-Afrika had opgezet om de olie van Equatoriaal Guinee in handen te krijgen.
  • 31-10-2008Barack Obama wint de Amerikaanse verkiezingengratisDe Groene Amsterdammer verschijnt vanwege de Amerikaanse verkiezingen een dag later. Op vrijdag 7 november ligt het nieuwe nummer, met Barack Obama op de cover, in de kiosk.Hieronder kunt u alvast de column van H.J.A. Hofland lezen.PRESENT AT THE NEW CREATIONNew York – Na de overwinning van Barack Obama volgt de herontdekking van de wereld zoals die door George W. Bush is achtergelaten, om te beginnen. Zelden zal een nieuwe president met een zo gigantische hoeveelheid problemen zijn geconfronteerd. Present at the Creation heet de autobiografie van Dean Acheson, minister van Buitenlandse Zaken onder Truman. Het bewind waar hij deel van uitmaakte stond voor de opgave van de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog. Het Marshall Plan redde de Europese economie. De Koude Oorlog verdeelde de wereld in twee blokken. De Navo werd opgericht. Dat was het begin van de nieuwe schepping. Veertig jaar later, toen de Berlijnse Muur viel, was
  • 01-09-2008Doping is voor katholiekengratisDe digitale leestafelKoen Haegens
  • 27-08-2008Verantwoording? Ja, daag!gratisDE JAREN TACHTIGNATASHA GERSONAnders dan Wijnand Duyvendak heeft Natasha Gerson, die in 1996 de krakersroman Plaatstaal publiceerde, geen spijt van haar leven als actievoerster. In het huidige debat wordt de context waarbinnen de acties plaatsvonden over het hoofd gezien.Discussie: verantwoording afleggen over de jaren tachtig?WOENSDAGMIDDAG 20 augustus 2008, voorafgaand aan wat de roerigste boekpresentatie sinds decennia zal worden. Het restaurant op de zevende etage van de nieuwe bibliotheek van Amsterdam verschaft een weids uitzicht over de opgepoetste, bedrijvige hoofdstad. In de verte, net niet zichtbaar, herdenken op de Dam enkele honderden mensen onder de vlag van Vrienden van Kerwin het 25ste jubileum van ‘de eerste naoorlogse racistische moord’. Beneden voor de deur, tussen politie en rokende actieveteranen, vraagt een in 1977 geboren journalist van Trouw aan mij, de ouwe kraakster die hij voor wat opoe-vertelt-verhalen had opgeduikeld in het kader van een serie over idealen: ‘Hadden jullie nou het idee dat je eigenlijk
  • 15-08-2008Bevroren kwestiesgratisHoofdcommentaarCASPER THOMAS & KOEN KLEIJNReageer onlineHet eerste slachtoffer van de Georgische crisis is de geloofwaardigheid van de president, Mikhail Saakasjvili. In de ernstig overspannen situatie in de Kaukasus waande hij zich sterk genoeg om – terwijl Poetin en Bush gebroederlijk in Peking op de olympische tribune zaten – een drieste zet te doen en gewapenderhand de controle over Zuid-Ossetië naar zich toe te trekken. Saakasjvili heeft wellicht gedacht dat een Russische respons zijn positie als aspirant-Navo-lid alleen maar kon verbeteren. Tegenover de BBC meldde hij fier dat op onontplofte Russische bommen ‘Deze is voor de Navo!’ geschreven stond. De Russische agressie was, kennelijk, een zaak die ons allemaal betrof. Dat was een stap te ver.Het is duidelijk dat Rusland de laatste jaren niet terugschrikt voor ouderwets wapengekletter. Het is ook duidelijk dat het huidige bewind de uitbreiding van westerse invloed in de voormalige sovjet-invloedssfeer met groeiende onrust aanziet, zeker als die de vorm krijgt
  • 06-06-2008Comfort zonegratisHoofdcommentaarKOEN KLEIJN Reageer onlineDe vorige minister van Emancipatiezaken, De Geus, verklaarde dat de emancipatie van de vrouw wel zo ongeveer was voltooid – althans, de emancipatie van de autochtone vrouw. Kinderopvang was ‘heel vanzelfsprekend’ geworden, het emancipatieproces was ‘niet te stoppen’, ‘vrouwen zullen meer gaan werken en ze zullen aan de top komen’, aldus De Geus. Het departement kon wel worden opgeheven.Quod non. Zijn opvolger, minister Plasterk van OCW, verklaarde vorige week ernaar te streven dat in 2011 een kwart van alle topambtenaren vrouw is.Een kwart. Dat is vast heel ambitieus, en toch klinkt het mager. Plasterk verbond zich daarbij aan de missie van de Taskforce Vrouwen naar de Top, aangevoerd door oud-minister Sybilla Dekker, die zich gaat inzetten voor ‘beeldvorming, infrastructurele maatregelen en informatievoorziening’. Een vijftigtal werkgevers tekende een contract, waarmee ze zichzelf verplichten een bepaald percentage vrouw tot het topmanagment toe te laten. Zij hoefden niet te zeggen welk percentage.Je
  • 07-05-2008StagnatiegratisHoofdcommentaarKoen KleijnReageer onlineWeinig dingen maken zo moedeloos als een persconferentie van Condoleezza Rice over het Israëlisch-Palestijnse conflict. Jaren van verwaarlozing en een vrijwel volledig gebrek aan commitment moet zij doen vergeten met halfslachtig optimistische statements: ‘The President thinks: the time for a Palestinian State is now’. Dat dacht The President in 2001 ook al. Rice merkt daarbij ferm op dat de uitbreiding van Israëlische nederzettingen op de Westoever ‘problematisch’ genoemd moet worden. De Israëlische minister zegt vervolgens dat er geen nieuwe nederzettingen worden gebouwd, en dat de Israëlische regering ‘geen verborgen agenda heeft’. En dan reist Rice door naar Ramallah, om hetzelfde riedeltje af te steken, en dan ontmoeten de heren Abbas en Olmert mekaar nog eens apart aan de lunch, en dan vertrekt Rice. Vervolgens gebeurt er niets. Of bijna niets. Neem zoiets overzichtelijks als de checkpoints, de controleposten van het Israëlische leger die het dagelijkse leven op de Westoever
  • 02-05-2008De optimistgratisHoofdcommentaarKoen KleijnReageer onlineNa 1968 is alles slechter geworden. Amerikaanse presidenten bleken leugenaars en schoften. Popmuziek werd commerciële troep. Wielrenners bleken doping te slikken. Arbeiders werden lid van de Tros en wilden een eigen huis, op een woonerf, niet in een commune. De Bijlmer verpauperde, Joop den Uyl stierf. En niemand geloofde meer in iets. Dat kon ook niet, natuurlijk. Zelfs de allergrootste enthousiasteling met het allerminimaalste verstand begreep dat het onmogelijk was geworden jezelf nog maoïst te noemen. Dat kon in de Parijse euforie, misschien, maar daarna niet meer. Bij bosjes hebben de communisten en andere idealisten zich later verontschuldigd voor hun grote mond. Zij waren tot inkeer gekomen. Niet zij waren fout, natuurlijk – ze waren misleid, door de foute ideologie, de foute ideologen en door hun jeugdig enthousiasme. Wat restte was de grote matheid van het midden, of de radicale franje van het extreme. Wat er aan geloof had
  • 14-03-2008Alle problemen zijn wereldproblemenInterview met Max Kohnstamm   Casper ThomasIn 1939 reisde de jonge Max Kohnstamm (1914) door Amerika. In De Groene schreef hij een fel pleidooi voor ‘een vrij gemeenebest van de vrije democratieën’. Het pleidooi is nog pijnlijk actueel.Max Kohnstamm groeide op in het intellectuele burgermilieu van het interbellum, een klimaat van religieus geïnspireerd sociaal engagement. Zijn vader, Philip Kohnstamm, was lid van de Vrijzinnig Democratische Bond en betrokken bij de oprichting van de Wereldraad voor Kerken. Max Kohnstamm studeerde geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam, was rector van het Amsterdamse Corps en ook actief in de Nederlandse Christen-Studenten Vereniging. Zijn doctoraalscriptie, over Alexis de Tocqueville, wekte zijn interesse voor Amerika. Hij kreeg een beurs voor een studiejaar in Washington DC. Omdat de studie daar weinig uitdagend was, kocht Kohnstamm voor 150 dollar een auto en maakte daarmee een reis door de zuidelijke staten van Amerika. Tijdens die reis zag hij de kracht van federalisme in de
  • 12-03-2008Weg met de maximumsnelheidgratisHoofdcommentaarH.J.A. Hofland, gasthoofdredacteur reageer onlineTot de zegeningen die we het Afghaanse volk brengen hoort ongetwijfeld ook het recht op vrijheid van meningsuiting. Waarvoor zou je daar anders scholen bouwen? En nu dreigt er een gruwelijk dilemma. Afghanen in Kaboel hebben gehoord dat in Nederland een film zal worden uitgezonden waarin korte metten met de Koran wordt gemaakt. Met een paar honderd gingen ze de straat op, riepen Dood aan Nederland! en maakten alvast korte metten met de Nederlandse vlag. Zullen die twee acties helpen? Zal er één Nederlander, om een bescheiden optie te noemen, kou vatten doordat verderop in de wereld een exemplaar van de driekleur is verbrand? En mutatis mutandis, zal één Afghaan de dageraad van de Verlichting zien nadat hij deze film op zich heeft laten inwerken? In beide gevallen: niet waarschijnlijk. Deze niet vertoonde film heeft één verdienste: hij laat zien in welke overgekookte graad van zotheid Nederland terecht kan
  • 31-07-2007De dood van de art-housefilmgratisIngmar Bergman 1918-2007
    (Michelangelo Antonioni 1912-2007)    KOEN KLEIJN
  • 06-06-2007Freud definitief in NederlandgratisSigmund FreudHans DriessenTer gelegenheid van de verschijning van Freud Werken zal De Groene Amsterdammer deze zomer veel aandacht besteden aan Sigmund Freud. Hieronder de aftrap: de drukgeschiedenis van de uiterst ambitieuze uitgave. Sigmund FreudWerkenBezorgd door Wilfred Oranje, Boom, € 999,95 Elsbeth GrevenFreud uitgevenHet is nu bijna een eeuw geleden dat voor het eerst een vertaling van Sigmund Freud in Nederland verscheen. In 1912 publiceerde de medisch-wetenschappelijke uitgeverij S.C. van Doesburgh te Leiden Over psychoanalyse, een vijftal voordrachten die Freud ter inleiding in zijn theorie aan een Amerikaanse universiteit in 1910 had gehouden. Sindsdien hebben verschillende Nederlandse uitgeverijen zich met meer of minder succes aan het werk van Freud gewaagd. Aanvankelijk werd er voornamelijk uitgegeven met het oog op de beroepsgroep van psychiaters en psychologen. Maar al gauw richtte men zich ook op een breder publiek. Het is vooral te danken aan de inspanningen van de Maatschappij voor Goede en Goedkoope Lectuur (beter
  • 16-02-2007Terug naar de toekomstgratisHoofdcommentaarHubert Smeets
  • 07-12-2006De droom lonktgratisKOERDISTAN: GEBOORTEWEEËN VAN EEN NATIESTAAT (2) Eefje Blankevoort, Arnold van Bruggen en Tomas Kaan en foto's van Anoek Steketee In deel II van het tweeluik over Koerdistan reist De Groene Amsterdammer door de Koerdische gebieden van Iran en Turkije. De regeringen in deze landen kijken angstig naar het Iraakse Koerdistan, dat de facto onafhankelijk is. De Koerden zelf zijn opgetogen: ‘Hopelijk heeft Amerika nog meer voor onze regio in petto.’IRAANS KOERDISTAN - In Iraans Koerdistan zijn alle ogen gericht op de Koerdische autonomie in Irak. Mansour en Siamand zijn de twee jonge eigenaars van een internetcafé in Mahabad. Ze praten geestdriftig over een recent bezoek aan Irak. ‘Iraaks Koerdistan is zo goed als onafhankelijk’, zegt Mansour. ‘Onze vlag wappert overal, iedereen spreekt Koerdisch en er is geen repressie. Dat is hier een utopie. Maar er is hoop. Nu het Iraakse deel vrij is, kunnen de Iraakse Koerden ons helpen in de strijd.’ Mansour schat dat de ‘bevrijding’ niet lang meer op zich zal laten wachten. ‘Over tien jaar is
  • 06-01-2006Wereldbrein of wanorde gratisTien jaar internetTed de Hoog We hebben nu tien jaar toegang tot het world wide web. De meest radicale voorspellingen over internetgebruik kwamen niet uit. Emoties en lichamelijkheid bepaalden de grenzen. Ruim tien jaar geleden ging Netscape Communications naar de beurs. Het Amerikaanse bedrijf was nauwelijks een jaar oud, opgericht door de briljante 22-jarige Marc Andreessen en high tech veteraan Jim Clark. Marc had de ideeën en beschikte over een groep slimme vrienden uit Illinois die 48 uur non-stop konden programmeren voor ze over hun toetsenborden zakten. Jim had het geld en de connecties. Aan het eind van de eerste beursdag was de aandelenkoers met 167 procent gestegen. Netscape zou een totale waarde van 2,6 miljard dollar bereiken. De Netscape-browser veroverde in hoog tempo de Amerikaanse en Europese markt. De professionals beschikten al sinds 1969 over het Arpa-net en zijn nazaten, maar nu was eindelijk het gewone volk aan de beurt. Pas met Netscape begon
  • 13-10-2001«Een regeerakkoord timmert alles vast»Interview Jeltje van NieuwenhovenRosan Hollak«Democratie kan slecht voor u zijn», schreef Eric Hobsbawm eerder dit jaar in De Groene. Kamervoorzitter Jeltje van Nieuwenhoven vindt de Britse historicus een pessimist. Toch kan de democratie, ook de Nederlandse, wel wat verbeteringen gebruiken. «We moeten ons niet laten sturen door een regeerakkoord, maar door de dingen die zich voordoen in de samenleving.» Het is maandagochtend. Buiten schijnt een bleek herfstzonnetje. Het is doodstil op het Binnenhof. Alleen enkele verloren toeristen dwarrelen rond. Binnen in het parlements gebouw zit Tweede-Kamervoorzitter Jeltje van Nieuwenhoven in haar kamer. Een sigaret in de hand, een wakkere blik. Ze heeft het essay Democratie kan slecht voor u zijn van Eric Hobsbawm uitvoerig gelezen, vertelt ze, en ze vindt de stellingen van de man over het algemeen maar niks. Hobsbawm vroeg zich af in hoeverre de «wil van het volk» nog een oplossing biedt voor de huidige liberale democratische regeringen. Terwijl de publieke