Jaargang 127, Nr. 28

In deze editie

Macht volgens Mulder

De republiek is onstuitbaar. Konings huizen verkruimelen tot folklore of poetsen de plaat. De monarchie is een anachronisme, wordt gezegd. Maar klopt het ook? De feiten zijn niet eenduidig. In Bulgarije is Simeon glorieus teruggekeerd, zij het niet als koning maar als premier. In Liechtenstein is prins Hans-Adam II per referendum in vol ornaat hersteld. In Italië mocht een Savoia voor het eerst sinds 1946 voet op Napolitaanse bodem zetten. Ook in gestaalde republieken, van de Verenigde Staten tot Rusland, laten presidenten zich meer en meer een monarchale krans aanmeten. Allen hebben één ding gemeen: hun macht heeft een mythisch aureool maar neemt vaak een concrete gedaante aan. Al eeuwen is de macht van vorstelijke leiders hét thema van literatuur en wetenschap. De democratisering heeft weliswaar de inhoud ervan veranderd, maar niet de vorm. Sociaal-psycholoog dr. Mauk Mulder, emeritus hoogleraar aan de universiteiten van Utrecht en Rotterdam, onderscheidt vier typen macht. Soms is macht gebaseerd op deskundigheid. Vaker wordt macht ontleend aan een formele top positie, aan het recht om met sancties te strooien of aan een rolmodel waarmee ondergeschikten zich kunnen identifi ceren. Geen van deze machtsvormen is onomstreden. Maar in Nederland is er volgens Mulder één instituut waarin ze allemaal samenkomen: koningin Beatrix. Dankzij haar interventies staat het Huis van Oranje nu in zijn zenit. Wat is er aan de hand? Wil het volk zijn soevereiniteit toch uit handen geven aan een leider die, al dan niet gekroond, hoog boven het gepeupel uittorent? Of is de terugkeer van de vorst het gevolg van de media die tippelen op het unieke individu? Democratisch leven zonder mystiek is kennelijk geen sinecure. Dat heeft gevolgen voor het parlementaire bestel, de uitvoerende macht en de burgerlijke gemeenschap. In dit zomernummer onderzoekt De Groene Amsterdammer de miraculeuze opmars van de vorst in onze democratische maatschappij.

Mauk Mulder, 12 juli 2003