24 oktober
20:00

De Groene Live #22: Islam in Europa; ruimte voor vrijdenkers?

Debat / Pakhuis de Zwijger, Piet Heinkade 179

Twee nieuwe boeken over de islam, een debat over geopolitieke invloeden en het spanningsveld tussen kritiek en stigmatisering.

Over de islam en extremisme wordt al decennia een turbulent politiek-maatschappelijk debat gevoerd. Dat debat kreeg onlangs een nieuwe impuls door de publicatie van een onderzoeksrapport over een aantal islamitische scholen met salafistische signatuur – een type onderwijs dat ongewenste denkbeelden verspreidt, maar door het merendeel van moslims in Nederland volledig wordt afgewezen.

Het rapport werkt als een rode lap op de gepolariseerde samenleving; enerzijds werkt het discriminatie van de moslimgemeenschap in de hand, anderzijds blijft zelfkritiek binnen de moslimgemeenschap gevoelig: je hangt je vuile was niet buiten. Ter gelegenheid van het recent verschijnen van twee boeken over de Islam in Europa, werpt deze avond nieuw licht op de discussie. We bespreken zowel de boeken, als hun positie binnen een bredere maatschappelijke tendens.

In ‘Het vervallen huis van de islam’ concludeert Ruud Koopmans dat de groeiende invloed van het fundamentalisme uit het Midden-Oosten de islamitische wereld – in Europa en daarbuiten – in een wurggreep houdt. Waar blijft de politiek om dit tegen te gaan? Jan Leyers sprak in ‘Allah in Europa. Een reisverslag van een ongelovige’ moslims met verschillende achtergronden; van traditionele gelovigen en bekeerlingen, tot imams, liberalen en ‘afvalligen’. Hij toont hoe divers ‘de moslimgemeenschap’ is. Richt de politiek zich niet te veel op het extremisme?

Tijdens De Groene Live #22 gaan we in gesprek met beide auteurs over hun boeken. Ook hebben we Gentse imam Khalid Benhaddou en hoogleraar Sami Zemni, eveneens afkomstig uit Gent, uitgenodigd om verder te praten over deze thematiek en de positie van de boeken in een grotere discussie. Dragen deze publicaties bij aan een realistische – en dus zorgwekkende – weergave van een geopolitieke tendens of spelen zij rechts-populisme en stigmatisering in de hand? Wat is het verschil tussen islamkritiek en islamofobie? Kun je als buitenstaander überhaupt een ‘interne’ discussie bevorderen? Is het wel mogelijk om ‘objectief’ onderzoek te doen naar de islam als dit geloof dermate onder vuur ligt? En wie zijn dan de vrijdenkers binnen de islam die het debat van binnenuit kunnen voeren?

Over de sprekers:

Ruud Koopmans is hoogleraar sociologie en migratie aan de Humboldt Universiteit en onderzoeksdirecteur aan het Wissenschaftszentrum (WZB) in Berlijn. Hij is auteur van boeken en opiniestukken in binnen- en buitenland over migratie, sociale bewegingen en Europese integratie.

Fatima El Mourabit is voorzitter van Platform Nieuwe Vrijdenkers, een plek voor mensen met een moslim-achtergrond die niet meer geloven. El Mourabit organiseert onder andere ontmoetingen, lezingen en thema-avonden om (toekomstige) ex-moslims het gevoel te geven niet alleen te zijn. Ook is ze één van de twaalf personages die gevolgd wordt in het boek Nieuwe Vrijdenkers van Boris van der Ham en Rachid Benhammou.

Jan Leyers is tv-maker, muzikant en filosoof. Eerder verschenen van hem De schaduw van het kruis, De weg naar Mekka en De weg naar het avondland. De reisserie Allah in Europa werd in het najaar van 2017 op Canvas en VPRO uitgezonden. Zijn boek Allah in Europa won de E. Du Perronprijs.

Khalid Benhaddou is imam van de grootste moskee in Gent. Hij is bovendien deradicaliseringsexpert voor de Vlaamse overheid, maar ook islamdenker, islamtheoloog en voorzitter van het Platform Vlaamse Imams. In 2017 kreeg hij de Belgische Prijs voor de Mensenrechten. Hij schreef de boeken Is dit nu de islam?, Halal of niet? en Mag God nog (geschreven met Rik Torfs en Paul Cliteur). Over een maand verschijnt zijn boek, Verdwaald in Verlichting, geschreven met filosoof Patrick Loobuyck.

Sami Zemni is hoogleraar aan de Universiteit Gent en verbonden aan de vakgroep Conflict- en Ontwikkelingsstudies. Zemni is gespecialiseerd in het Midden-Oosten en Noord-Afrika, in het bijzonder Tunesië, Marokko en Egypte. Hij is auteur van onder meer het boek Het Islamdebat.

Mounir Samuel is politicoloog, journalist, auteur van o.a. het boek “God is groot: eten, bidden en beminnen met moslims” (2018).

Aanmelden