130 mensen verdrinken onder de ogen van Europa

In de ochtend van 21 april krijgt Alarm Phone – een hotline voor bootmensen in nood, ‘No rescue, but alarm’ – van een lokale visser bericht dat er voor de kust van Libië een boot in de problemen is. Ze krijgen een nummer van een satelliettelefoon, er zouden zo’n 120 mensen aan boord zijn. De boot is de avond ervoor vanuit Al Khums vertrokken, samen met een tweede boot die later door de Libische kustwacht is onderschept.

Vanwege het slechte weer waarschuwt Alarm Phone direct verschillende autoriteiten, het is dan 9.51 uur. ‘Dat betekent dat vanaf dat moment de volgende actoren op de hoogte waren van het feit dat deze boot in de problemen zat: mrcc Italië, rcc Malta, de zogenaamde Libische kustwacht, unhcr, evenals ngo-reddingsboten.’ Daarna voltrekt zich de ramp in slow motion, blijkt uit de reconstructie op hun website. ‘De mensen hadden gered kunnen worden, maar alle autoriteiten lieten hen willens en wetens sterven op zee’, schrijft Alarm Phone achteraf.

Om 11 uur krijgt de hotline direct contact met de opvarenden. Ze vertellen dat ze met zo’n 130 mensen in een rubberboot zitten, inclusief zeven vrouwen van wie er één zwanger is, en dat de zee wild is. Ze sturen hun gps-coördinaten door. Alarm Phone geeft dit direct aan alle autoriteiten door en plaatst een sos-bericht op Twitter. Een vrachtschip is in de buurt, maar vaart door. De Italiaanse kustwacht verwijst hen naar de Libische. De Libische kustwacht is de eerste uren niet bereikbaar en ook daarna ondernemen ze geen actie. ‘Het laat weer zien dat de zogenaamde Libische kustwacht incompetent is’, stelt Alarm Phone achteraf. Maar ook de EU valt volgens hen inertie te verwijten. Frontex stuurt pas zeven uur na de eerste melding een surveillancevliegtuig. Het ngo-reddingsschip Ocean Viking besluit van koers te veranderen en op zoek te gaan.

Alarm Phone blijft contact houden met de mensen op de boot. Ze vertellen hoe groot hun paniek is, hoe hoog de golven, hoe zeewater de boot instroomt. Ze geven telkens de nieuwe coördinaten aan de autoriteiten door. Om 19.15 uur zien ze het vliegtuig van Frontex overvliegen. Een uur later, om 20.15 uur, wordt de verbinding plots verbroken, hun batterij is leeg. Het is het laatste contact. De volgende dag om 17.08 uur meldt de Ocean Viking dat ze ter plekke zijn, samen met drie vrachtschepen, dat ze resten van een rubberboot zien en ten minste tien lichamen in zee. Geen teken van overlevenden.

Het aantal in 2021 getelde doden en vermisten op de Middellandse Zee volgens het Missing Migrants Project (IOM): 453 (bij dit aantal zijn de 130 doden van bovenstaande ramp nog niet meegeteld)