De Groene Live #26: Strijd om de ziel van Amerika. Kijk woensdag om 20.30 naar de live-uitzending. Meer informatie

21 vragen aan… Anne van Veen

Anne van Veen zou het liefst een goed gesprek willen voeren met Mrs Dalloway en ze zou haar ‘guilty pleasure’ Een schitterend gebrek van Arthur Japin graag zelf geschreven willen hebben. Van Veens tweede roman Iets te vieren verscheen in april.

Wat was het leukste moment tijdens het schrijven van uw nieuwste roman Iets te vieren?
Ik heb een moment gehad dat ik heel hard hardop moest lachen om wat ik geschreven had. Duco, een van de hoofdpersonages, reflecteert nogal eigenzinnig op alles en heeft een eigen vocabulaire. Bij zijn gedachtegangen ging ik helemaal los tijdens het schrijven, alsof ik hem werd. Zijn kijk op de wereld is nogal typisch en daarin ook komisch.

Welk boek ligt naast uw bed?
Het bolwerk van Matilda Gustavsson.

Welk boek, geschreven door iemand anders, zou u zelf geschreven willen hebben?
Een schitterend gebrek van Arthur Japin. Toen ik het las had ik zo’n leeftijd – ongeveer 21 jaar, toen ik op de kleinkunstacademie zat – waardoor alles samenviel. Mijn leeftijd, het verhaal, de sfeer; het boek greep me direct. Ik was er heel ontvankelijk voor. Dus ik blijf roepen dat dit boek een van de boeken is dat mij heeft geraakt.

Wie van uw tijdgenoten wordt over honderd jaar nog steeds gelezen?
Ik hoop en denk Marieke Lucas Rijneveld. Haar werk is tijdloos, universeel, authentiek en persoonlijk. Ik denk dat deze factoren ervoor zullen zorgen dat haar werk de tijd zal overleven. Ik vind haar als mens ook verfrissend en integer. Haar eerste boek De avond is ongemak is natuurlijk een enorm succes, maar ik hoop dat er meer werk van haar komt. Zij had het zelf over het ‘Flodder-effect’: één boek reist de hele wereld over, waardoor mensen haar alleen associëren met dat boek. Ik denk dat er veel meer in haar zit, want haar gedichten zijn ook prachtig.

Wat is de beste sterfscène in een roman?
Het sterven in het boek Agaat van Marlene van Niekerk. De aanloop met name was heel spannend omdat daardoor de verhoudingen in het boek verschoven. Het verhaal gaat over een dominante vrouw en een huishoudster die de vrouw, wanneer ze oud is, ook verzorgt. In het ziekbed is die vrouw al afhankelijk aan het worden, waardoor de relatie al verschuift. De naderende dood geeft daar een nog grotere draai aan.

Wie zijn uw favoriete dichters?
Jacques Prévert en Antjie Krog. Prévert valt samen met mijn romantische kant, met joie de vivre en grote gevoelens. Krog is juist heel aards, rauw, robuust en lekker van taal. Zij schuwt niets en schrijft over onderwerpen als ouderdom, vrouwelijkheid, woede; dat vind ik altijd heel bevrijdend. Dit vertegenwoordigt twee extremen van mij: het zogenaamde guilty pleasure en het rauwe.

Welke schrijver is naar uw idee het meest overschat?
Misschien meneer Mulisch. Ik weet bij hem niet zeker of we allemaal verblind zijn door zijn virtuoze pen of dat zijn werk ambachtelijk ook heel sterk is. Soms denk ik dat het een truc is. Zijn werk is heel rijk en ingenieus met heel veel lagen, waarvoor je al gauw op de knieën gaat. Hij kon natuurlijk enorm goed schrijven – hij wist heel goed hoe je de lezer het verhaal in moet trekken – maar soms is het ook veel franje. Het is een interessante vraag, eigenlijk: Is Mulisch overschat?

Als u een schrijver zou kunnen zijn waar of wanneer dan ook, waar en wanneer zou dat zijn?
Engeland, eind negentiende eeuw. Engeland is als eiland losgezongen is van Europa. Bovendien is Engeland aan de ene kant avant-gardistisch, maar aan de andere kant heeft het een behoudend, bijna stijf karakter. Maar Engeland is wat sommige onderwerpen betreft ook taboedoorbrekend. Aan het einde van de negentiende eeuw waren er bovengronds veel verboden en geboden op het gebied van identiteit en seksualiteit. Dat lijkt me een interessante periode om in te schrijven.

Heeft een recensent ooit iets kritisch over u geschreven waarvan u dacht: hij heeft een punt?
In het begin van mijn carrière werd er door een recensent gezegd dat ik qua vorm binnen de lijntjes bleef in een theatervoorstelling. Ondanks dat ik als performer behoorlijk energiek en dynamisch ben, vloog het niet écht uit de bocht. Er werd geschreven dat men kon voelen dat de voorstelling ‘op de tekentafel’ was ontstaan. Dat is met mijn boeken gelukkig niet aan de orde. Daarbij krijg ik juist wel te horen dat ik de grenzen durf op te zoeken. Dat probeerde ik met mijn voorstellingen ook, maar in het eindresultaat mocht het toch wat meer losschieten. Zeker in het begin durfde ik nog niet helemaal het uiterste op te zoeken.

Wat is qua lezen uw ‘guilty pleasure’?
Wat is een guilty pleasure? Ja, Een schitterend gebrek van Japin?! Dat is toch een klef boek door die romantiek en jus. Nachttrein naar Lissabon van Pascal Mercier is misschien ook wel een guilty pleasure van mij, omdat het overal vooraan lag en het een ‘fijn’ vakantieboek heet te zijn.

Met welk van uw boeken heeft u de diepste band?
Dat zijn boeken die qua thematiek dicht bij mijzelf liggen. Toen ik mijn coming-out had, had ik het boek Spoednikliefde van Haruki Murakami gelezen. Het verhaal gaat over een liefde van een jong meisje voor een oudere vrouw, een liefde die niet bestaan kan. Dat kwam erg dichtbij.

Er staat een tafeltje langs de Seine klaar, met een roodgeblokt laken, twee wijnglazen, een kaars. Obers in jacquet staan paraat.
a) Welk personage uit de wereldliteratuur zou u voor een diner uitnodigen?
Mrs. Dalloway uit de roman Mrs Dalloway van Virigina Woolf. Die vrouw zit vast in haar tijdsbeeld en sociale structuren, het huwelijk. Hoe breek je daaruit?
b) Waar zouden jullie het over hebben?
Over Mrs Dalloway’s onuitgesproken gevoelens en alles wat onder het tapijt geschoven wordt.

Welk boek zou iedereen op zijn achttiende gelezen moeten hebben?
Kennismaken met Connie Palmen op je achttiende is sowieso belangrijk. Zij heeft een bijzondere eigen schrijfhand en schrijft heel rijk en tóch raak. Het werk van Anna Enquist heeft ook veel indruk op mij gemaakt toen ik achttien was. Dat klinkt wel zoetsappig, maar op die leeftijd komt alles zo dubbelhard binnen, omdat je dan net kennismaakt met liefde, het verlies ervan, et cetera.

Wat is het interessantste dat u onlangs van een boek geleerd heeft?
Daan Borrel heeft dit jaar haar boek Jaar van het nieuwe verhaal uitgebracht. Dat heb ik nog niet gelezen, maar alleen al door het achterblad en een interview met Borrel te lezen was het leerzaam omdat het boek onder andere gaat over haar menstruatiecyclus. Ik was meteen geboeid. Het gaat over een relatiebreuk, maar haar gevoelens legt zij dan tegen haar menstruatiecyclus aan. Ik vind dat meteen interessant en vernieuwend.

Welke klassieker heeft u, tot uw grote schaamte, nooit gelezen?
Omdat iedereen nu naar De pest van Albert Camus grijpt, denk ik dat ik niet kan achterblijven. Eerst wilde ik er niet aan beginnen omdat ik dacht dat het een hype is, maar nu halen mensen ook prachtige citaten uit het boek en wordt er een stuk over gemaakt door het muziektheatergezelschap Orkater. Dus nu moet ik eraan geloven. Ik moet ook de werken van Simone De Beauvoir meer gaan lezen om te begrijpen hoe de feministische vork in de steel steekt.

Camus of Houellebecq?
Camus

Paolo Sorrentino of Wes Anderson?
Twee van mijn favoriete filmregisseurs! Toch Sorrentino.

Zadie Smith of Joan Didion?
Joan Didion

Jane Austen of Charlotte Brontë?
Charlotte Brontë

Maartje Wortel of Esther Gerritsen?
Esther Gerritsen. Ik heb verschillende audioboeken van haar ingesproken en elke keer heeft ze me beet.

Margaret Atwood of Jeanette Winterson?
Margaret Atwood