21 vragen aan: Niklas Natt och Dag

Welk boek ligt naast uw bed? en andere vragen aan de Zweedse schrijver Niklas Natt och Dag, auteur van het enthousiast ontvangen debuut 1793.

© Gabriel Liljevall

Welk boek ligt er naast uw bed?
Robinson Crusoe. Het is een van die boeken waarvan iedereen het gevoel heeft dat ze het hebben gelezen, omdat ze de kinderversie ervan kennen. Ikzelf heb nog nooit het volledige boek gelezen, tot nu toe is het heel erg goed!

Welke klassieker heeft u, tot uw grote schaamte, nooit gelezen? / welke filmklassieker nooit gezien?
Er zijn boeken die ik begonnen ben te lezen, maar nooit verder in ben gekomen. Finnegans Wake bijvoorbeeld: het is niet te lezen. James Joyce verzon een taal voor zichzelf, vol met grappen en woorden die niet meer bestaan. Zelfs voor welsprekende Engelsen is het een erg moeilijk boek.

Heeft u verborgen talenten? Als u geen schrijver zou zijn, wat zou u dan zijn?
Een muzikant. Ik speel gitaar en een paar gerelateerde snaarinstrumenten: mandoline, ukelele, luit, wel een Zweedse luit en viool. En een Japanse bamboefluit, shakuhachi. Verrassend genoeg kun je geen geld verdienen met het bespelen van een Japanse bamboefluit.

Heeft een recensent ooit iets kritisch over u geschreven waarvan u dacht: hij heeft een punt?
Ik probeer te stoppen met het lezen van recensies. Ik weet niet of ik spreek voor iedereen, maar als schrijver word je zo needy, je wil dat iedereen je boek leest en het leuk vindt. De ergste kritiek komt van vrouwelijke lezers die vinden dat de weergave van vrouwen in het boek oppervlakkig is geschreven. Dat is een pijnlijk punt: ik weet niet hoe het is om een vrouw te zijn.

Als u iets zou kunnen veranderen aan wat u heeft geschreven door de jaren heen, wat zou dat zijn?
Ik heb ooit tienduizend woorden van een boek geschreven, een soort autobiografische roman over een man die veel feest in Stockholm. Toen realiseerde ik me: niet alleen is dit belabberd, ik vind niet eens de beste boeken van dit genre goed. Hopelijk verwijdert mijn computer dat ding ooit vanzelf.

Wat is het interessantste dat u onlangs van een boek heeft geleerd?
De magie van boeken is dat ze ons gevoelens laten beleven die moeilijk zijn in een veilige omgeving. Toen ik jong was, was ik bang voor veel dingen. Wanneer je de angst je eigen maakt door er veel over te lezen, helpt dat, ik begon met het lezen van horrorboeken. Boeken maakten dat ik me veilig voelde.

Als u een schrijver zou kunnen zijn waar of wanneer dan ook, waar en wanneer zou dat zijn?
Ik ben eigenlijk wel heel tevreden met het zijn van een schrijver nu en hier. Leven in Zweden in de 21ste eeuw is een prima en veilige plek om te leven.

Wat is qua lezen uw guilty pleasure? En wat is uw guilty pleasure daarbuiten?
Slechte sciencefiction uit de jaren zeventig. Daarbuiten sigaren, je kunt het alleen doen als niemand kijkt. Ik ben gestopt met alcohol drinken en ik denk dat ik een gebrek nodig had, dus ik koos sigaren. Mijn vrouw haat het.

Er staat een tafeltje langs de Seine klaar, met een roodgeblokt laken, twee wijnglazen, een kaars. Obers in jacquet staan paraat. Welk personage uit de wereldliteratuur zou u voor een diner uitnodigen?
Albus Perkamentus. Zijn wijsheid was zeer fijn.
b) Waar zouden jullie het over hebben?
Ik zou vragen of er een kans is om voor mij als dreuzel toch magie te leren, of er een mogelijkheid is om een plekje op Zweinstein veilig te stellen voor mijn kinderen en of hij een goed woordje zou kunnen doen bij de sorteerhoed zodat ze niet in Zwadderich terechtkomen. Een zakendiner dus.

Wie zijn uw favoriete dichters?
Ik vind het leuk als poëzie rijmt, wat niet echt modern is. Of modernistische poëzie die ik niet begrijp.

Wie van uw tijdgenoten wordt over honderd jaar nog steeds gelezen?
Fredrik Backman, zijn boeken zullen hun kracht behouden. Ze willen je bepaalde dingen laten voelen, wat lukt. Backman en ik zijn trouwens als een getrouwd stel, we delen al tien jaar lang een kantoor.

Welk boek zou iedereen op zijn achttiende gelezen moeten hebben?
Iedereen moet het boek vinden dat hem of haar de grote lezerservaring geeft. Voor mij was dat In de ban van de ring. Ik was op vakantie, had een zonnesteek dus was aan het rillen en had een hoge griep, maar was wel bijna aan het einde van het boek en moest doorlezen. Misschien gaf de koorts me wel speciale effecten waar Peter Jackson [regisseur van The Lord of the Rings – red.] alleen over kan dromen.

Ouders hebben natuurlijk geen lievelingskinderen, maar toch: met welke van uw boeken heeft u de diepste band?
Een deel van mijn boek [1793 – red.] gaat over een jongeman die naar Stockholm komt en zichzelf verliest in het Zweedse nachtleven. Zijn ervaringen liggen het dichtst bij mijn eigen ervaringen, dus met dat deel heb ik de diepste band.

Welke schrijver of welk boek is het meest overschat? En waarom?
Toen De Da Vinci Code uitkwam, het boek dat de boekenindustrie gered heeft, belde iedereen me op, ik moest het gaan lezen. Mijn moeder heeft de slechtste smaak in boeken en was lyrisch erover, voornamelijk over het taalgebruik. Ik las het en vond het zo slecht dat ik bijna iedereen terugbelde om ze te vragen: ‘What the hell?’

Welke schrijver of welk boek is naar uw idee het meest onderschat? En waarom?
Ik geef hetzelfde antwoord: voor de elite is De Da Vinci Code de clou van een slechte grap. Maar ze zouden dankbaar moeten zijn, dit boek zette mensen aan tot lezen. Het is een instapboek.

Hemingway of Fitzgerald? Hemingway.
Proust of Joyce? Joyce. Maar hij is wel onleesbaar. Het is jammer dat je in de gevangenis moet zitten om het uit te kunnen lezen.
Camus of Sartre? Camus.
Murakami of Ishiguro? Murakami.
Tolstoj of Dostojevski? Tolstoj.
Tsjechov of Alice Munro? Ze staan vanaf nu op mijn leeslijst.