23 maart 1997: de slag bij beverwijk

Dat er donkere wolken boven het Nederlandse voetbal hingen, werd drie weken geleden al duidelijk. Alle kranten besteedden toen aandacht aan een voorval op de snelweg even buiten Den Haag. Na afloop van de wedstrijd ADO Den Haag-SC Cambuur beleefde een keurig Fries gezin angstige momenten nadat aanhangers van de Haagse club in de Opel van de Friezen een Cambuur-vlaggetje hadden ontwaard. Het bleek een treffende illustratie voor de twilight zone waarin het folkloristische randgebeuren van het voetbal inmiddels ook in Nederland is beland.

Goed, dat de gemoederen zo af en toe verhit raken in een treffen tussen Ajax en Feyenoord was tot daar aan toe, maar voor ADO-Cambuur? Hoe kon er ook maar één adrenalinedruppeltje vrijkomen door de toch vooral tot vrome deemoed over de onvolkomenheden der schepping stemmende verzameling afgekeurde brekebenen die wij sinds jaar en dag kennen als de eerste divisie? Tot dan toe had ook het hooliganism rondom het voetbalveld nog een zeker respect aan de dag gelegd voor de logica der proportionaliteit. Hier leek de eerder aangekondigde ‘Ruandisering van het voetbal’ dan echt gestalte te hebben gekregen. Het gebeuren voorspelde een totale fragmentarisering van de Nederlandse natie in de kleinst mogelijke eenheden, uitgevochten via zo hevig mogelijke geweldexplosies. Met deze blauwdruk in de hand koerst het Nederlandse voetbal naar een toekomst waarin ook een treffen tussen het vijfde veteranenelftal van de FC Bolnes en SC De Zwervers kan escaleren tot een nieuwe Tachtigjarige Oorlog.
Duidelijk is dat dit proces niets meer met de klassieke voetbalemoties uitstaande heeft. Hier zijn krachten vrijgekomen die wij tot voor kort beschouwden als het primaat van de Balkan en andere verre oorden waar men nog niet toe was aan het einde der geschiedenis. Dwars tegen de evolutie der westerse beschaving in ontstaat er midden in het meest verstedelijkte gebied ter wereld een circuit van regionaal geïnspireerde bendes die geen groter genoegen kennen dan het onderschoffelen van een ieder die het spraakgebrek dat zij hun accent noemen niet deelt. Het heeft er alle schijn van dat de banieren van de voetbalploeg nog slechts een flinterdun excuus vormen voor deze heroplevende bloed-en-bodemhartstochten. Het kan dan ook niet lang meer duren voordat de op drift geraakte aanhang het voetbal laat voor wat het is en zich met behulp van draadloze telefonie en Internet aan de logistiek van de wekelijkse veldslag op een afgelegen weiland zet. De meest geharde supportersfacties zijn zich aan het autonomiseren binnen een zelfstandig opererende competitie alwaar de score wordt bijgehouden aan de hand van de aantallen ingeslagen hersens.
De Slag bij Beverwijk van afgelopen zondag luidde dit seizoen in de hel in. Het eerste dodelijke slachtoffer was een 35-jarige hôtelier die werd omschreven als 'leider van de Ajax-gang’. Waarmee meteen duidelijk is dat het geen exclusief tijdverdrijf voor randgroepjongeren betreft. De voorlopige stand bij Feyenoord-Ajax: 1-0.