TELEVISIE

38 katten

De bemoeizorgers

Het lijkt de opening van een absurdistische speelfilm: man beklimt trap, lege poezenreismand in de hand. Direct achter hem een jonge vrouw met twee manden. Dan nog een en nog een en nog een: cortège klimmende mandendragers. Maar het is documentaire: voorop loopt Martin Daamen, achter hem Rotterdamse GGD-collega’s en medewerkers van de Dierenbescherming. Ze komen voor Roy, wiens kattenhuishouden hem boven het hoofd is gegroeid. Daamen voert, in een teringzooi waarvan de stank uit de beeldbuis lijkt te walmen, een begripvol gesprek. Roy verklaart: vier jaar lang is hij ‘volgedouwd’ met methadon, net als veel van zijn verslaafde vrienden van wie de meesten nu dus dood zijn - dankzij de drugshulpverlening, die 'criminele organisatie’. Nu is hij gestopt en zijn er drie jaar achterstallige administratie en 38 katten. Daamens collega Jos Jongeleen legt Roy uit dat hij kan zorgen voor hulp bij het schoonmaken. Hij raadt het aan, dringt niet op.
Martin en Jos zijn samen met sociaal verpleegkundige Meta van der Schee hoofdpersonen in De bemoeizorgers van Hans Polak. Dat waren ze ook al in Polaks Vervuild, vereenzaamd en verwaarloosd uit 2000 (die de Vara voorafgaand herhaalt). Wat alles zegt over deze hulpverleners die hóuden van werk met en voor de zwaksten; en van die mensen zelf. De kijker denkt bij de zoveelste ruïne van huis en leven dat dat werk zowel smerig, deprimerend als eentonig moet zijn. Maar zij zien afwisseling omdat de vereenzaamde onaangepaste, verslaafd of niet, een persoonlijkheid met eigen geschiedenis is - zonderling misschien maar ook veel meer dan dat. Hun respect geeft ook ons het recht te kijken naar hun cliënten, de andere hoofdpersonen. Ook die zocht Polak opnieuw op - voorzover nog in leven want gezond zijn leefstijl en omstandigheden zelden.
Soms volgt op een schoonmaakoperatie nieuw verval, maar soms heeft het effect. De mevrouw die ooit leuke muisjes nam, die haar huis door snelle aanwas overnamen waarna er honderden uitgezet moesten worden in het stadsbos, beheert nu een verzameling speelgoedbeesten waarmee ze converseert als met de levende have van voorheen. Scherp maakt ze duidelijk dat ze in haar pluchen verzameling geen dieren ziet: het zijn poppen - ze is niet gek! Ze ziet er beter uit dan in 2000.
Net als Petra, destijds graatmagere agressieve verslaafde voor wier toekomst je geen cent gaf en die nu het zonnetje in een inrichting is, waar haar lieve man haar regelmatig bezoekt. Zo zijn er meer die hun hulpweigering uiteindelijk opgeven en er beter van worden. Al zie je de drankverslaafde man die eindelijk uit zijn vervuild hol is gehaald, schoon en verzorgd in de inrichting tobben met hetzelfde als voorheen: waartoe en hoe te leven? Vraag die zich niet alleen aan drop-outs voordoet. En die de bewonderenswaardige hulpverleners voor zichzelf beantwoorden door te helpen, waarvan cliënten, hun buren, familie en wij allemaal profiteren.
Mooie film over indrukwekkende mensen. Twee kanttekeningen. De bewogen muzikante die een lied zingt voor een werkloze Pool, 'wonend’ onder een brug in ijzige kou - het is meer gênant dan ontroerend. Belangrijker: het aantal gevallen is in tien jaar gelijk gebleven maar ze zijn heftiger geworden. Daar wordt een nogal gezochte Uitgesproken Vara-conclusie aan verbonden. Maar onder alle kleuren kabinetten en gemeentebesturen vereenzamen en vervuilen mensen en je kunt dat niet uitsluitend Rutte en zijn maten verwijten.

Hans Polak, Vervuild, vereenzaamd en verwaarloosd, Vara, 16 juni, Nederland 2, 22.55 uur, herhaling van 2000. Hans Polak, De bemoeizorgers, Vara, 23 juni, Nederland 2, 22.55 uur