Deze week

# 4

Klokkenluider

Deze week moet Katharine Gun voor de Engelse rechter verschijnen. Begin vorig jaar stuitte de jonge medewerkster op het Engelse communicatiehoofdkwartier (Government Communications Headquarters) op de geheime Amerikaanse operatie om leden van de VN-Veiligheidsraad te bespioneren. In de poging een resolutie voor oorlog tegen Irak te behalen, moest zo veel mogelijk informatie worden verzameld en werd Engeland om hulp gevraagd bij het bespioneren van de delegaties. Gun lekte dat nieuws naar zondagskrant The Observer, waarop een groot schandaal ontstond en Gun werd aangehouden. Ze ontkende niet maar zei: ik heb mijn geweten gevolgd. Deze week verschijnt de inmiddels ontslagen Gun voor de rechter. Haar verdediging zal stellen dat Gun meemaakte hoe haar regering werd gevraagd mee te werken aan illegale activiteiten die uiteindelijk de levens van Britse soldaten en Iraakse burgers in gevaar brachten. Het was daarom noodzakelijk dat ze haar informatie niet geheim hield. In Amerika groeit de aandacht voor het geval van klokkenluider Gun, die overigens 29 en blond is. Een campagne voor haar wordt gesteund door onder anderen Jesse Jackson en Sean Penn.

Oud-Hollandse grandeur

Girl with a Pearl Earring, zo heet de romantische verfilming van het schilderij Meisje met de parel van Johannes Vermeer, die in Engeland in première ging. Persfoto’s en eerste reacties geven alvast een beeld. De recensent van The Observer zag Frans Hals, Rembrandt, Pieter de Hooch en al wat als prachtig Hollandse schilderkunst bekend staat samenkomen. The Daily Telegraph: «Het ziet er zo mooi uit en het verhaal is zo bekoorlijk dat je het gevaar loopt deze fictionele Vermeer te gaan verwarren met het echte schilderij.» De recensent van The Financial Times daarentegen: «Af en toe moet je je in de ogen wrijven om je ervan te verzekeren dat het geen sketch van Monthy Python is.»

Niko Tinbergen

Emeritus Hoogleraar Hans Kruuk schreef de biografie van zijn oud-collega Niko Tinbergen (1907-1988). De Nederlandse etholoog was Nobelprijswinnaar en het jongere broertje van een Nobelprijswinnaar, namelijk Jan Tinbergen (1903-1994). Biografie en Niko Tinbergen zelf worden geprezen door onder anderen Tinbergens oud-student Richard Dawkins. Wonderlijk genoeg verscheen Niko’s Nature niet in Nederland maar in Engeland.

Vermiste journalist

Marc Epstein en Jean-Paul Guilloteau, Franse journalisten van het weekblad L’Express, werden in december opgepakt in Pakistan maar zijn na grote diplomatieke druk vrijgekomen. Hun Paki staanse collega Khawar Mehdi, die als correspondent werkte voor Chicago Tribune, The New York Times, Le Monde, Libération, French Television en Asia Times Online zit nog vast. Niet zeker is waar hij zich bevindt, maar gevreesd wordt dat hij in handen is gevallen van de geheime dienst. Eerst werd het drietal wegens visa-overtreding gearresteerd, vervolgens beschuldigde de staatstelevisie hen ervan dat ze bezig waren geweest met een nepreportage over een niet-bestaand Taliban-trainingskamp. De arrestatie en verdwijning van Mehdi wordt door sommigen gezien als een waarschuwing aan het adres van journalisten die zoeken naar links tussen de Taliban en de geheime dienst.

Dario Fo aangeklaagd

Het is gebeurd. Dario Fo, Nobelprijswinnaar voor de literatuur, wordt aangeklaagd vanwege zijn satire over Silvio Berlusconi. Fo speelt zelf Berlusconi als een raaskallende dwerg, zijn vrouw speelt Berlusconi’s Veronica, en ook Poetin heeft een rol: met hem verwisselt Berlusconi na een Tsjetsjeense aanslag per abuis van hersenen. De aanklacht komt niet van de president zelf maar van Forza Italia-politicus Marcello Dell’Utri. Hij eist een miljoen euro wegens smaad. Dario Fo zou hem ten onrechte noemen als een persoon die banden onderhoudt met maffiosi, aldus de partijgenoot van Berlusconi.

Literair shownieuws

Salman Rushdie bewerkt zijn verhaal The Firebird’s Nest (1997) tot speelfilm. Regisseur van de film wordt de Indiase Apoorva Lakhia. Hoofdrolspeelster wordt Rushdies partner Padma Lakshmi, de jongere, glamoureuze actrice en ex-fotomodel met wie Rushdie al enkele jaren veel opzien baart. Onderwerp: de verhouding tussen een oudere man en een jongere vrouw.

Morgenbesser

Tot besluit twee anekdotes over Sidney Morgenbesser. Gevraagd naar zijn opvatting over pragmatisme antwoordde deze New Yorkse hoogleraar wetenschapsfilosofie en pragmatiek: «In theorie ziet het er allemaal goed uit, maar het werkt niet in de praktijk.» Even scherp is Morgenbessers optreden tijdens een conferentie van taalfilosofen. De bekende filosoof Austin (1911-1960) legde uit dat dubbele ontkenningen in de regel iets positiefs uitdrukken — zoals in «niet onsympathiek» — maar dat er in het Engels geen voorbeeld bestaat van een dubbele positief die iets negatiefs uitdrukt. Daarop achtte Morgenbesser de tijd gekomen om te interrumperen. Hij deed dat in twee woorden: «Yeah, yeah.»