United States of Trump #21: De zaak-Flynn

‘A presumption of Flynnocence’

Groene-redacteur Casper Thomas schrijft vanuit Washington over het Amerika van Donald Trump. In aflevering 21: hoe Trump het rechtsapparaat politiseert.

Michael Flynn, december 2018 © Tom Brenner / The New York Times Syndication

Ondertussen in rechtsstaat Amerika. De coronacrisis zuigt de meeste politieke aandacht op, zeker nu de Verenigde Staten op hoop van zegen steeds meer het economische leven hervatten. Corona heeft een nieuwe fase ingeluid in de Trumpsaga, maar sommige thema’s zijn onveranderd. Dat geldt in ieder geval voor de steeds verdere politisering van het Amerikaanse rechtsapparaat.

Het nieuwste voorbeeld is de aanklacht tegen de gepensioneerde generaal Michael Flynn, die aan het begin van Trumps termijn korte tijd diende als veiligheidsadviseur in het Witte Huis. Voordat Trump was beëdigd en Flynn in zijn dienst trad, voerde hij gesprekken met de toenmalige Russische ambassadeur Sergei Kisljak over de sancties die golden vanwege de Russische pogingen om de Amerikaanse verkiezingen te hacken. De scheidende regering-Obama had een aantal Russische diplomaten het land uitgezet en sloot de ‘datsja’, een sjiek buitenverblijf even buiten Washington waar de vertegenwoordigers van de Russische inlichtingendiensten verbleven.

Flynn speelde tussenpersoon. Hij vroeg de Russen geen verdere tegenmaatregelen te nemen. Waarom, dat werd duidelijk toen hij, zittend op de eerste rij terwijl Trump zijn presidentiële eed aflegde, naar zijn Russische zakelijke contacten sms’te dat de sancties gauw voorbij zouden zijn.

De FBI vroeg Flynn in januari 2016 naar zijn Russische contacten. Flynn ontkende dat hij met Kisjlak gesproken had. Aantredend vice-president Mike Pence hield in een televisie-interview vol dat de afgezwaaide generaal nooit iets met Rusland had afgestemd. Dit maakte Flynn in de ogen van de FBI chantabel, omdat de Russen iets wisten wat hij voor het Witte Huis verborgen hield. Trump voelde zich er ongemakkelijk bij en ontsloeg Flynn al snel. De reden die Trump later gaf, was dat zijn veiligheidsadviseur ‘had gelogen tegen de vice-president en de FBI’.

Want liegen was precies wat Flynn had gedaan. Hij had wel degelijk met vertegenwoordigers van de Russische regering gesproken over de sancties, nog voordat Trump president was, en nog voordat hijzelf een officiële politieke functie bekleedde. Formeel is dat een vergrijp, omdat burgers niet met buitenlandse overheden mogen overleggen over Amerikaans beleid. Het wordt gezien als een poging tot samenzwering. 

Tegenover de rechter gaf Flynn zijn leugens toe, op aanraden van zijn advocaten. Vervolging voor de overtreding die hij probeerde verborgen te houden werd hem daarmee bespaard. Waarschijnlijk sloot Flynn op deze manier een deal om informatie voor de Rusland-onderzoeken te ruilen voor een minder zware aanklacht.

In een normale rechtsstaat zou het verhaal eindigen met de rechter die vaststelt welke straf Flynn krijgt. De verdachte heeft immers schuld bekend. Maar in de huidige tijd gaan zaken die op een of andere manier met Trump te maken hebben almaar door, als een televisieserie waaraan de scriptschrijvers maar afleveringen aan blijven toevoegen.

Het begon ermee dat de rechter die de zaak overzag, Emmet Sullivan, het vonnis uitstelde. De reden was dat Flynn plotseling zijn schuldbekentenis wilde intrekken. Deze week werd duidelijk waarom. William Barr heeft de rechter gevraagd om de aanklacht tegen Flynn in te trekken. Barr is als Attorney General – vergelijkbaar met onze minister van Justitie – de hoogste toezichthouder op het rechtsapparaat. Van de Attorney General wordt verwacht dat hij zich onafhankelijk opstelt. In plaats daarvan gedraagt Barr zich als verlengstuk van de zittende president.

Trump voerde de afgelopen maanden campagne om de zaak tegen Flynn te ondergraven. Volgens Trump werd Flynn ‘oneerlijk behandeld’, en was het onderzoek naar hem een poging van de Obama-regering om Trumps eigen presidentschap te dwarsbomen. Trump noemt dit inmiddels ‘Obamagate’, de zoveelste opgeklopte complottheorie die zijn voorganger in een kwaad daglicht moet stellen en zo het imago van Trump zelf moet opvijzelen. Er komen immers verkiezingen aan.

Juridisch Amerika is in rep en roer. Meer dan 1900 (oud-)medewerkers van het ministerie van Justitie hebben een brief ondertekend waarin ze oproepen tot het aftreden van Barr omdat hij ‘eens te meer de rechtstaat geweld aan doet’. Eens te meer, omdat Barr ook al ingreep in de zaak tegen Roger Stone, nog een naaste van Trump die tegen de lamp is gelopen in het kader van de Rusland-onderzoeken. Barr probeerde voor elkaar te krijgen dat Stone een lagere straf kreeg. Ook toen werd zijn aftreden geëist door vertegenwoordigers van het Amerikaanse rechtsapparaat die vrezen voor vermenging van politiek en recht.

Barr zelf houdt zijn gelijk vol. Hij zegt dat de zaak tegen Flynn ongegrond was. De FBI had volgens hem geen reden om Flynn te onderzoeken omdat er uiteindelijk geen samenzwering tussen team-Trump en de Russen is aangetoond – precies hetzelfde argument als wordt gehanteerd door de president zelf. Barr spant hiermee op ingenieuze wijze het paard achter de wagen. Omdat het onderzoek niets doorslaggevends heeft opgeleverd, had het achteraf bezien niet mogen plaatsvinden, zo redeneert hij. Om zijn oproep kracht bij te zetten toonde Barr een brief van een andere rechter die hem gelijk gaf. Het probleem: deze rechter is onlangs door Barr zelf benoemd.

De zaak-Flynn gaat daarmee inmiddels al lang niet meer over de vraag of de Trump-campagne een duwtje in de rug kreeg vanuit Rusland. Inmiddels staat de Amerikaanse scheiding der machten op het spel. Het tijdschrift The New Republic noemde het ‘a presumption of Flynnocence’. Je bent onschuldig omdat het de president en de zijnen politiek goed uitkomt.

Dit hele schimmenspel komt nu op de schouders van Emmet Sullivan, de rechter die de zaak-Flynn onder zich heeft. Hij kan Barr de deur wijzen en zeggen dat hij een grens overschrijdt. Het gebeurt vaker dat het redden van de rechtsstaat neerkomt op één man of vrouw die de rug recht houdt. Amerika staat nu voor zo’n moment.