12 september, Spui25 Amsterdam

AAA-lezing: De wetenschap van wet en wanorde

Net als de kunst beweegt ook de wetenschap zich regelmatig op het grensvlak tussen wet en wanorde. Sander Bais zal op een toegankelijke manier drie tot de verbeelding sprekend voorbeelden hiervan de revue laten passeren.

Ten eerste het in de 19de eeuw ingevoerde begrip entropie dat in wezen een kwantitatieve maat voor wanorde is en dat later begrepen werd als een fundamentele maat voor informatie inhoud. De gelauwerde tweede hoofdwet der thermodynamica zegt dan dat een gesloten systeem naar een toestand van maximale entropie streeft. De wet van het natuurlijk streven naar wanorde.

Ten tweede kijken we naar enkele eenvoudige niet-lineaire dynamische systemen die chaotisch gedrag vertonen dat gekarakteriseerd wordt door vreemde attractoren en fractale ruimten die een bijzondere schoonheid tentoonspreiden maar ook duidelijk maken waarom het voorspellen van het weer zo moeilijk is.

Tenslotte besteedt Bais aandacht aan de theorie van fase-overganen, en de studie van al of niet verborgen symmetrieen en hun spontane breking die leidt tot de spectaculaire diversiteit die we in de ons omringende natuur ontwaren.

De spanning tussen orde en chaos die in de kunst zo voelbaar is heeft dus diepe parallellen in de wetenschap.

Sander Bais

Prof. dr. ir. Sander Bais (1945) is hoogleraar Theoretische Fysica aan de Universiteit van Amsterdam (UvA). Hij behaalde zijn ingenieursexamen in de technische natuurkunde aan de TH Delft in 1973 en is gepromoveerd op het gebied van de theoretische elementaire deeltjesfysica aan de Universiteit van California. In de jaren daarna is hij in verschillende functies verbonden geweest aan de universiteiten van Pennsylvania, Leuven, Utrecht en Leiden en aan het CERN in Geneve.

AAA: Actueel, Avontuurlijk, Aangrijpend

Deze lezing maakt deel uit van de nieuwe multidisciplinaire programmareeks_Actueel, Avontuurlijk, Aangrijpend _van het Koninklijk Concertgebouworkest. In een breed samenwerkingsverband met andere Amsterdamse culturele instellingen worden zes thema’s van diverse kanten belicht. Deze lezing vindt plaats rondom het thema Verwachtingen.

Toegang is gratis, aanmelden verplicht, zie de site van SPUI25