Menno Hurenkamp

Aan enige spindoctors

Heren opiniemakelaars, let op uw MP. Zijn optreden, onlangs weer te bewonderen in Buitenhof, blijft vragen oproepen. Uw man doet langzamerhand sterk aan het gedicht If van Rudyard Kipling denken, een vers dat in Engeland ongeveer de status heeft van Marsmans Herinnering aan Holland hier: «If you can keep your head when all about you/ are loosing theirs and blaming it on you/ if you can trust yourself when all men doubt you/ but make allowance for their doubting too…» — een robuust-ritmische ode aan de degelijke mannelijkheid, een lofzang op de good sport die altijd hoog inzet maar tegelijkertijd bescheiden is, die vecht voor wat hij waard is maar die niet met zijn ogen knippert als hij verliest. Een man voor wie kalmte boven alles gaat en van wie je dus nooit zult weten wat hij meent en wat niet. Zo ook de minister-president. Is hij overtuigd van wat hij wil en daarom onverschillig tegenover alle commentaar op zijn persoon? Of maakt hij van zijn hoge positie een pantser dat hem afschermt voor elke kritiek? Tussen de regels door erkent hij dat het niet goed gaat, als hij zegt dat zijn voorgangers ook tijd nodig hadden om te groeien. Maar binnen anderhalf jaar zetten die voor vriend en vijand een duidelijk beeld neer — Van Agt de antipoliticus, Lubbers de macher, Kok de bruggenbouwer. Van uw cliënt weten we het nog steeds niet.

Dat hij zich groot houdt en daardoor vaag blijft is niet per se erg. Een machtspoliticus kan daar baat bij hebben. Maar de burger die misschien wel het slachtoffer is van bezuinigingen of van vervelende migrantenburen overtuig je er niet mee. Die burger zoekt naar aanknopingspunten: heeft die politicus dezelfde problemen als ik? Door zijn stoïcijnse opstelling verhindert uw man zo’n band. Plat gezegd: waar Kok met elke tien minuten op tv een zetel in de peilingen won, levert Balkenende er elke tien minuten een in. Daarom is het ronduit verbazingwekkend dat hij nu meer «het land in gaat», om alsnog de harten van de mensen te winnen.

Wie van u dat idee verzon moet het welhaast met boze opzet gedaan hebben. Rondtoerend buiten Den Haag streven zijn ministers hem straks nog meer voorbij, terwijl hij tevergeefs probeert zijn beperkte boodschap uit te leggen. (U kunt beter zeggen dat uw man dit plan zelf verzonnen heeft.) De kwestie is: uw cliënt was empathieloos en is dat helaas gebleven. Dus de werkbare strategie om hem aanzien te geven is hem te laten kennen als de grijze eminentie die achter de schermen de touwtjes in handen heeft, de baas die zelden op de voorgrond treedt maar op onverwachte momenten zijn ministers de mooie dossiers afpakt. Balkenende als bikkel: je ziet hem nooit op tv, maar vaak op de stoel van Zalm. Want echte autoriteit vinden de mensen even mooi als meelevendheid. Deze terughoudende opstelling is vermoedelijk niet te rijmen met zijn drang een nationale waarden-en-normendiscussie aan te jagen. Maar die ambitie moet u hem ook uit zijn hoofd praten, want daar snapt men in het land na al die tijd nog even weinig van.