Aandeelhouderszorg

ALS MINISTER Schippers (vws) groen licht krijgt voor het investeren van privaat kapitaal in niet-academische ziekenhuizen kan meteen een datum worden geprikt voor een parlementair onderzoek. In pak ‘m beet 2017 zal een commissie aan de betrokkenen vragen hoe het mogelijk is geweest dat ons wereldwijd beste zorgstelsel door aandeelhouderskapitalisme om zeep is geholpen.

Medium groene comm. marktwerking zorg

Schippers zal dan bepleiten dat ze niet anders kón. De zorgkosten stegen - door de vergrijzing, de acht miljoen obesitaslijders, rokers en drinkers - en in die vreselijke crisistijd moest de overheid bezuinigen. Ze had getracht alle risico’s te vermijden: door een kwaliteitstoets van de Inspectie voor de Gezondheidszorg voorafgaand aan de winstuitkering en de eis van een positieve beoordeling van de financiële reserves. Er mocht bovendien geen winst worden uitgekeerd in de eerste drie jaar na het moment van investeren. Ze had het écht goed afgetimmerd: in de spreekkamer moest de dokter de baas blijven, terwijl investeerders kritisch keken naar de doelmatigheid van het bedrijf. Maar ja, geeft ze toe, de resultaten zijn tegengevallen.
De aandeelhouders mompelen iets over rendementen die van de normale twee procent voor een ziekenhuis naar minimaal tien procent opgejaagd dienden te worden. Dus wilden ze het volume vergroten door meer omzet (meer behandelingen) te draaien. Schaalvergroting, fusies, krachtenbundeling, maar ook handelen in vierkante kilometers gebouw, goochelen met financiële modellen, investeren in onroerende goederen - ach, het heeft zo zijn eigen dynamiek.
Ziekenhuisdirecteuren en managers stellen op hun beurt dat marktconforme salarissen en bonussen doodnormaal waren, want anders kreeg je niemand voor zo'n loodzware klus: efficiënter zorg inkopen, met minder artsen en verpleegkundigen hogere productie bereiken, onderhandelen over meer lucratieve behandelingen en het uitbesteden van ingewikkelde zorg. En de Nederlandse Zorgautoriteit, die toezicht kreeg op zorgaanbieders die winst uitkeren op basis van deze wet, geeft toe te hebben gefaald. De conclusie van de commissie is dan ook: het toezicht moet beter worden geregeld!
Met de kennis van nu over een terugtrekkende overheid in maatschappelijke sectoren is het voorspelbaar wat de gevolgen zijn van liberalisatie in een van de meest complexe en belangrijke sectoren in de samenleving. Ondanks de mantra over innovatie en hogere kwaliteit voor de patiënt. Voor alle duidelijkheid, er is op zichzelf niks mis met marktwerking in de zorg. De concurrentie tussen specialisten in kleine bv’s is een prikkel voor, inderdaad, snellere en vriendelijkere (verzekerde) zorg, juist ook doordat in deze zelfstandige behandelcentra (zbc’s) een directe relatie bestaat tussen artsen en patiënten. Zij hebben ook een kwaliteitsaanjagend effect op de ziekenhuizen. Als daarentegen grote investeerders op een commerciële markt met het ziekenbedrijf aan de slag gaan, komt de band tussen artsen en patiënten onvermijdelijk onder druk te staan. Aandeelhouders hebben geen geduld (slechts drie jaar) en willen snel vette winst. Die wordt straks duur betaald, door de ‘zorgverlener’ en de 'zorgconsument’.