televisie: Zomergasten

Aangelijnd

Radio 4 vraagt luisteraars om hun favoriete uitvoering van de treurzang When I’m Laid in Earth uit Dido and Aeneas van Purcell. Nelleke Noordervliet had in Zomergasten een uitvoering door Jessye Norman laten zien die haar ooit tot tranen bracht. Niet echt de mooiste, vond de klassieke zender kennelijk en nu laten andere zangeressen Jessye en Nelleke dagelijks horen hoe het beter kan. Aardig programma-idee dat niets afdoet aan de oprechte emotie van Noordervliet. De invloed van Zomergasten reikt wel ver.

Medium schermafbeelding 2013 08 20 om 12.56.38

Maar wat vond Wilfried de Jong eigenlijk van haar keuze? Het fragment zorgde in elk geval voor de merkwaardigste reactie van een gastheer in 26 jaar. Afgewend van Noordervliet staarde hij eindeloos naar het grote scherm waar Norman, geluidloos, nog te zien was. Noordervliet probeerde ‘wie daar onbewogen onder blijft..’. Maar bewogen leek Wilfried, vast geen Barokmannetje, totaal niet. Hij deed meer denken aan een presentator die afwacht of de tranen opnieuw zullen komen (volgens mijn vrouw) of op een arts die zich afvroeg hoe het slechte nieuws te brengen (volgens mij). En zweeg voort. Waarop Noordervliet uiteindelijk maar uitlegde waar de aria eigenlijk over ging. ‘Dat zijn de feiten’, doorbrak hij zijn zelf opgelegde zwijgplicht, ‘maar waarom roerde dat je zo?’ Het begin van eindeloos doorvragen over wat in muziek haar (iemand) roert, en waarom ze niet wilde weten wat daar chemisch en biologisch achter zat. Zwijgen kan fraais opleveren maar dit werd een weinig inspirerende en behoorlijk gevoelloze passage ten aanzien van zijn gast. Makkelijk heeft De Jong het niet. Noordervliet was gedegen maar ook wat braaf en voorspelbaar. Met Hans Teeuwen heb je een onberekenbaar roofdier voor je en De Jong probeerde hem dan ook bar strak aan de lijn te houden. Schools, streng, zonder lachje de lijst afwerkend. Die dril bleek overbodig want Teeuwen was in zijn onvoorspelbaarheid (tot veler teleurstelling – niet de mijne) braaf deze keer. Al moet het onophoudelijk fixeren van zijn interviewer behoorlijk zenuw­slopend hebben gewerkt. Braaf in gedrag, niet in fragmentkeuzes, gelukkig. Tot een zekere ontspanning kwam het pas in het laatste half uur, dat het beste was qua interactie, en waarin het soms over beider werk ging.

Zo gedetailleerd als De Jong met Noordervliet haar persoonlijke geschiedenis door­exerceerde, zo weinig ging het over Teeuwens roots. Jammer, want voor begrip van zijn oeuvre zou dat onderwerp best nuttig kunnen zijn. Had Teeuwen dit andere zwijgen bedongen? Het siert De Jong trouwens dat hij er geen jongens-onder-elkaar van wilde maken; geen vertoon van lolligheid, de kijker buitensluitend. Trouwens, de man kan heel wat. IJzersterk in Holland Sport, wat ander genre en thema is; wisselend in 24 uur met…, waar hij het voordeel van de thuiswedstrijd heeft en van de montage. Maar de ontspannen manier waarop hij een etmaal doorbracht met de complexe kunstenaarstweeling Raeven, en de wijze waarop hij Fleur Agema zichzelf deed ontvouwen in weinigzeggendheid, juist door haar niet aan te vallen – het was klasse. Maar kennelijk is zo een marathon toch een andere tak van sport. Al zette een _Volkskrant-_columnist verhelderend op een rij hoe uiteenlopend de reacties op de eerste twee afleveringen waren. En ben ik het met de man eens dat al het klagen en muggenziften niet wegneemt dat het steevast, ook bij De Jong die er absoluut geen egotrip van maakt, bovenmodale televisie oplevert.


Zomergasten, VPRO, zondags, Nederland 2, 20.20 uur. Om 23.35 uur gevolgd door een bijna altijd boeiende keuzefilm van de gast