Aanleiding tot zorgen

De Tweede Kamer heeft deze week een belangrijke stap gezet richting een onderzoek naar de vuurwerkramp in Enschede. Een meerderheid steunde een motie van de SP, SGP en 50-plus om de Stichting Maatschappij en Veiligheid een onderzoeksvoorstel uit te laten werken.

Enschede - Park Lasonderbleek, op deze plek vond op 13 mei 2000 de vuurwerkramp plaats. Namen van overledenen. © Rob Voss

De directe aanleiding voor de motie was de dikke rapportage van Paul van Buitenen over de ramp in Enschede, die in 2000 aan 23 mensen het leven kostte. Volgens Van Buitenen is er door verschillende instanties gelogen over de ware toedracht van de ramp en zou een dergelijke grote ramp opnieuw kunnen gebeuren.

Volgens Van Buitenens uitgebreide analyse had het bedrijf S.E. Fireworks niet te veel en te zwaar vuurwerk liggen en is de directie ten onrechte bestraft. Als Van Buitenen, en de experts die hij opvoert, gelijk hebben, kan ook licht vuurwerk tot een zware ontploffing leiden.

Volgens de Stichting Maatschappij en Veiligheid (SMV), een stichting die is opgezet door Pieter van Vollenhoven om onafhankelijk onderzoek te doen naar veiligheid in Nederland, biedt het rapport van Van Buitenen ‘aanleiding tot zorgen over de veiligheid van opslag van vuurwerk’. Daarom wil de stichting onderzoek doen naar lessen die uit Enschede en uit andere vuurwerkrampen kunnen worden getrokken.

Ronald van Raak (SP) pleit samen met Cees van der Staaij (SGP) en Henk Krol (50 Plus) al langer voor een nader onderzoek naar dit complexe dossier. Zij willen graag dat er een onafhankelijk onderzoek komt. Het is geen geheim dat er binnen de Kamer ook scepsis is over het rapport van Van Buitenen. Om de hele Kamer de kans te geven zich hierover uit te spreken, legde Van Raak het dinsdag voor per motie, waar een meerderheid zich achter schaarde.

‘We vragen de SMV niet om een beoordeling van het hele rapport van Van Buitenen’, laat Ronald van Raak telefonisch weten. ‘We vragen de SMV wel om advies te geven over nadere lessen die uit de ramp moeten worden getrokken. We willen ook weten of eerdere lessen in de praktijk zijn doorgevoerd.’

Het conceptvoorstel is geschreven in de laatste week dat Van Vollenhove nog voorzitter was van de stichting. Zijn taak is overgenomen door Tjibbe Joustra. In het conceptvoorstel schrijft SMV dat het niet de bedoeling is om de strafrechtelijke kant van de zaak te onderzoeken, maar vooral te kijken naar de aspecten die te maken hebben met de regels omtrent vuurwerkopslag.

Volgens Van Buitenen zelf zijn de zaken echter niet los van elkaar te zien. Hij verwijt de officiële instanties dat zij de waarheid onder de pet houden, niet alleen over de onjuiste opslagregels, maar ook over de onjuiste blusregels bij vuurwerkbranden, en over de ware toedracht van de ramp in Enschede. Volgens hem hebben verschillende ministeries, de gemeente Enschede en vooral het Openbaar Ministerie zich schuldig gemaakt aan misleiding, om te voorkomen dat hun fouten openbaar worden.

‘Bovendien werkt de Nederlandse overheid op systematische wijze tegen dat aanwijzingen of bewijzen een heropening van het strafrechtelijk onderzoek kunnen betekenen’, aldus Van Buitenen. ‘Ik vind dat heel verontrustend. Daarom heb ik op 28 oktober aangifte gedaan van onder meer misleiding van de rechterlijke macht, dood door schuld en ondermijning van de rechtsstaat. Ik heb dat gedaan samen met Rudi Bakker, oud-Fireworks-directeur, Jan Paalman, voormalig rechercheur, en Mathilde van der Molen, weduwe van een omgekomen brandweerman.’

Tot hun verbazing kregen de aangevers recentelijk een brief thuis met een geautomatiseerd antwoord, waarin stond dat de aangifte wegens gebrek aan informatie helaas niet verder onderzocht kan worden. ‘Geen informatie? Ik heb 1400 pagina’s informatie bijgevoegd’, aldus Van Buitenen.

Volgens de politie is de brief een foutje, de aangifte ligt nu bij het Openbaar Ministerie.

Omdat Van Buitenen ervoor beducht is dat het OM de aangifte zal seponeren, brengt hij zelf steeds meer details uit zijn aangifte naar buiten, met naam en toenaam, via zijn LinkedIn-account.

Het onderzoek door SMV ziet hij als mogelijke opening. ‘Dat moet laten zien dat de regering alleen al als het gaat om blusvoorschriften de Kamer verkeerde informatie geeft. Ik hoop dat dit onderzoek de Kamer zal helpen om zijn kritische rol weer op zich te nemen.’


Lees ook: