Abbas valt aan

De Palestijnse president Abbas zoekt promotie. Hij is geen staatshoofd, maar voorzitter van ‘de Palestijnse Autoriteit’, het semi-autonome bestuur in de Palestijnse gebieden. Vrijdag vroeg hij de Verenigde Naties officieel om een volwaardig lidmaatschap.

Dat betekent: erkenning van een eenzijdig uit te roepen Palestijnse staat. Israël en de Verenigde Staten reageerden furieus. Abbas zou zo het vredesproces torpederen. Er wordt echter al gepraat sinds 1993, en ondanks mooie woorden van president Obama doen de VS bitter weinig voor de Palestijnen. Dan had Washington Israël maar moeten dwingen te stoppen met de bouw van nederzettingen in Palestijns gebied, redeneert Abbas.

Is Abbas’ actie terecht? Die vraag zweeft deze dagen boven de berichtgeving.

Er zijn verschillende manieren om te kijken naar het Israëlisch-Palestijnse conflict, dat al meer dan zestig jaar het Midden-Oosten destabiliseert. Er is het perspectief van recht en onrecht. Een visie die maar net afhangt van de bril waar je door kijkt. 1948 - joden, onder wie veel kersverse immigranten, verdrijven een groot deel van de autochtone moslimbevolking. Of: 1948 - het joodse volk dat de holocaust ternauwernood overleefde, laat zich niet door Arabische legers de zee in drijven. Palestijns geweld: terreur of rechtmatig verzet tegen onderdrukking? Israëlisch offensief in dichtbevolkt gebied: oorlogsmisdaden of gerechtvaardigde zelfverdediging? In het Israëlisch-Palestijnse conflict biedt het perspectief van recht en onrecht inzicht in noch uitweg uit de ellende. Het is een oneindige aaneenschakeling van ‘ja maar zij…’

Er is ook een rationeler visie. Het perspectief van de machthebbers, hun bondgenootschappen en het streven naar politieke winst. Vanuit die optiek is Abbas’ actie logisch verklaarbaar. Het is een aanvallende zet. De regio is op drift. Israël kan niet meer rekenen op Egypte, oud-bondgenoot Turkije is nu vijand en vindt de erkenning van een Palestijnse staat ‘een plicht’, de onrust in Syrië destabiliseert de Israëlische noordgrens en in het zuiden beschikt Hamas over meer en betere raketten dan ooit. Voeg daarbij de groeiende onmacht van de verzwakte VS en het wordt duidelijk hoe zwak Israëls positie momenteel is.

Abbas’ aanvraag is symbolisch. De VS hebben een veto in de Veiligheidsraad. Bovendien heeft de Palestijnse bevolking niets aan het eenzijdig uitroepen van een staat. Zonder Israëlische medewerking is die politiek niet levensvatbaar, en zonder geld van de EU en de VS, beide verarmd door crisis, zal hij ook economisch dood geboren worden. Het is vooral Abbas zelf die baat heeft bij zijn actie. Eindelijk kan de grijze muis zich eens strijdbaar tonen aan zijn achterban.

Zijn ramkoers is echter riskant. De bondgenootschappen zijn in beweging en dat is gevaarlijk in het explosieve Midden-Oosten. Zeker nu er geen grootmacht meer lijkt te zijn die bereid is de wolven terug te jagen tot achter de heuvels.