Hoofdcommentaar

Ach Europa (13) Politieke prijzenslag

De machiavellistische diplomatie draait dezer dagen in Europa op volle toeren. De namen van kandidaten voor de voorzitter van de Raad van Europa en voor de 27 nieuwe Europese commissarissen worden nauwelijks nog gefluisterd. Er wordt gebeld, gelobbyd, geduwd, getrokken, gedeald en geroepen. Wie o wie worden de nieuwe gezichten van de Europese Unie? De verhitte carrièrestrijd tussen de politici heeft inmiddels veel weg van een mediale mensenveiling. En dat sluit naadloos aan bij deze tijd. Idols, Popstars, So you think you can dance, Boer zoekt vrouw, Next Top Model: de talentenjachten en matchprogramma’s kunnen niet op.
Over een dergelijke mensenmarkt bestaat geen wroeging of schaamte, integendeel. Het adagium luidt dat je jezelf moet ‘verkopen’, en als dat niet in de etalage kan, dan maar achter de schermen. De mensenhandel is daarom geen slavernij, maar juist de kern van ons hyperkapitalistische systeem. Daarin zijn er verschillende prijsklassen. Voor het gros van de mensen geldt dat ze zichzelf aanbieden of worden ingekocht op een markt: de arbeidsmarkt. Ze moeten solliciteren of auditie doen. Op die markt geldt: de mens is human capital, zijn kennis is cultural capital, zijn kennissenkring is social capital en personeelsbeleid heet human resource management. Maar voor de posities met werkelijke macht en de hoogste prijzen zijn er de head hunters. Dat is een spel zonder kandidaten, want de kandidaten zijn geen kandidaat. Althans niet openlijk. Naar die functies kan een gewone sterveling geen gooi doen. Head hunting en transparantie zijn gezworen vijanden.
Tenslotte hebben de maatpakken die handelen in bonussen voor even zelf een prijs op het hoofd. Het hoofd van Dirk Scheringa, ooit een overmoedige premiejager, wordt inmiddels geëist. Nijpels, Zalm en Wellink zijn het volgende doelwit. Een enkeling vraagt zich af wat de koningin ons eigenlijk kost. En of AOW’ers straks nog wel te betalen zijn. Dit alles werd zoals gewoonlijk overtroffen door de Partij Voor Verongelijkten (PVV) van Wilders, die de heerschappij van de afrekencultuur hatelijk uitbuitte door aan de regering te vragen wat een migrant eigenlijk kost.
In het crisisjaar 2009 is de mens onverbloemd een prijsbaar product geworden, geordend van kostbaar naar overschot. De mens als streepjescode. Het aan- en afprijzen van Europese politici voor de nieuwe posten in Brussel past geheel in deze lijn. De antidemocratische baantjesmachine in de hoofdsteden van Europa maakt overuren. Middeleeuwse machiavellistische amigocratie dus, maar dan uitgevoerd in ons hyperkapitalistische mediatijdperk. Het gevolg is dat Europa sinds enige weken in de ban is van de schimmige carrièreshow van landelijk bekende politici. Hun hoofden vullen dagelijks de tv en hun uitspraken maken de vette koppen in de kranten. Het politieke strijdtoneel is een performance waarbij het eigen parlement niet als einddoel, maar als middel wordt gebruikt om te ‘scoren’ in het theater van de macht: de publieke opinie. Het parlement als voertuig voor de eigen etaleerdrang. De politiek als De gouden kooi. Europa smult ervan. Eindelijk is Europa in de ban van Europa.
Maar het geeft te denken dat voor de aanleiding, het Verdrag van Lissabon, geen aandacht meer is. Terwijl daar in 2005, toen datzelfde Verdrag nog Grondwet heette, nog zoveel stampij over werd gemaakt. Als politici producten worden in een Europese prijzenslag worden de kleine lettertjes blijkbaar vergeten.