MENNO HURENKAMP

Actie

Hysterie regeerde in reactie op de onthulling van GroenLinkser Wijnand Duyvendak dat hij heeft ingebroken in een ministerie. Hij bracht het ‘nieuwtje’ dom. Hij maakte het er erger op door opportunistisch van zijn daden afstand te nemen. Maar de reacties vanuit de media en van collega-Tweede-Kamerleden leverden het giftige mengsel van agressie en truttigheid op waarvoor het Nederlands een tamelijk superieur woord heeft: kleinburgerlijkheid. Volkskrant, Telegraaf/Geenstijl, VVD en GroenLinks – alles loeit een diepgemeend ‘schande!’ Linkse en rechtse journalisten en politici raken van woede verstrikt tussen de geraniums en de vitrage voor hun vensterbankjes. Witheet bij het idee dat een activist in 1985 op een laddertje is geklommen om in papieren van de overheid te gaan lezen. In 1985.
Duyvendak is als Gerry Adams van de IRA, stelt Hans Wansink van de Volkskrant. Hij is eigenlijk een terrorist, stelt politicoloog Meindert Fennema in diezelfde krant. Ook NRC Handelsblad en Trouw leverden commentaren waar de wijsneuzerigheid van afdroop. Wat via De Telegraaf/Geenstijl aan opvattingen wordt verspreid, is de bekende variatie op het thema ‘Hitler-fascisme-doodschieten’. De VVD dringt aan op vertrek van het Kamerlid, ook GroenLinks zegt dat elke actie binnen de grenzen van de wet moet blijven. De eenstemmigheid doet geruststellend aan in het licht van zorgen over gebrek aan sociale cohesie en dergelijke. De boosheid over zulke ‘acties’ past ook mooi bij de partij-overstijgende nationale aanharkbeweging die roken, snackbars en opblijven na twaalf uur wil verbieden.
Maar ik wens het de meest chagrijnige Geenstijl-lezer nog niet toe om het aantal Volkskrant-redacteuren te eten te krijgen dat ofwel in 1985 heeft gezeurd om inzage in de documenten waar de inbrekers de hand op hadden gelegd, ofwel rond 1985 zélf bezig was om de wet te overtreden vanwege milieu-, studenten- of anti-apartheidsactivisme, ofwel in 1985 niet het lef had om op te schrijven dat de ‘linkse beweging’ zo verderfelijk was als ze nu wordt afgeschilderd.
De collectieve verontwaardiging over onwettelijke actie is niet alleen vanuit historisch perspectief sneu. Inbreken bij de overheid mag nog altijd best van de publieke opinie. Computernerds die de OV-chipcard kraken om te laten zien dat het systeem niet deugt, krijgen applaus. Staatssecretaris Huizinga kwam in de problemen, maar ze riep de onderzoekers slechts op ‘hun maatschappelijke verantwoordelijkheid in de gaten te houden’. Je mag van de fatsoenlijke Nederlander ook de wet wel overtreden. In het kader van de vrijheid van meningsuiting kan het zelfs niet ver genoeg gaan. Testen hoe vaak je ‘geitenneuker’ kunt roepen tegen een minderheid zonder een veroordeling aan je broek te krijgen vindt de gemiddelde webactivist altijd de moeite waard.
Dankzij onwettige actie hebben we een achturige werkdag en wist Hirsi Ali in Nederland te blijven. Democratische politiek terugbrengen tot de keurige regels van het parlement is een absurde ontkenning van succesvolle emancipatie door uitdaging van de wet. Elke vorm van geweld afwijzen is logisch, net als het betreuren van gepleegd geweld. Wat dat betreft is het dom dat het ‘axiewezen’ en een daarmee verweven partij als GroenLinks niet meer aandacht heeft besteed aan het opmaken van de post-Volkert van der Graaf-balans. Maar kraak toch vooral de OV-chipkaart, de website van de Belastingdienst en Paleis Noordeinde. Het helpt, soms. Woel als het echt niet anders kan de voortuin van uw wethouder om – daarna wel even voorkomen graag.