Actie tomaat in Moskou

Sint-Petersburg – De enige smet op het koninklijke bezoek aan Moskou afgelopen weekend was de tomaat die twee nationaal-bolsjewisten voor het conservatorium naar het Nederlandse koningspaar gooiden.

De daders stonden te ver weg om hun doel te raken en ook hun kreet ‘Het bloed van Dolmatov kleeft aan jullie handen!’ heeft de monarch, die vermoedelijk geen Russisch verstaat, niet bereikt. De twee hangt een gevangenisstraf van vijftien dagen boven het hoofd wegens ‘klein vandalisme’, niet te verwarren met het vandalisme dat de Greenpeace-activisten verweten wordt en waarop maximaal zeven jaar staat.

De tomatengooiers zijn niet de eersten in Rusland die met een politieke actie de wereldpers halen. Bekend is het optreden van Pussy Riot, maar beroemde activisten gingen de leden van de punkband voor. Zo was er de kunstenaar-performer Alexander Brener, die uit protest tegen de decadente prijzen in de kunstwereld in het gerenommeerde Moskouse Poesjkin-museum voor een schilderij een drol draaide; hartje winter probeerde hij op de trappen van datzelfde museum de liefde te bedrijven met zijn vrouw, wat fysiek onmogelijk bleek omdat het naar zijn zeggen te koud was. In 1997 belandde hij in een Nederlandse gevangenis nadat hij in het Stedelijk Museum op een schilderij van Malevich een groen dollarteken had gespoten.

Maar de koning van de aanschouwelijke protestactie is op het moment Pjotr Pavlenski. Vorig jaar juli protesteerde hij tegen de veroordeling van Pussy Riot door met een met grote, slordige steken dichtgenaaide mond te posten voor de Petersburgse Kazan-kathedraal met het spandoek: ‘Het optreden van Pussy Riot was een replay van de beroemde actie van Jezus Christus (Matth. 21:12-13).’ Een klein jaar later liet hij zich voor het Petersburgse parlement naakt in een rol prikkeldraad wikkelen uit protest tegen het repressieve systeem ‘waar iedere beweging een wrede reactie van de wet oproept die zich in het lichaam van het individu vastvreet’. Afgelopen zondag, op de jaarlijkse ‘Dag van de Politie’, vestigde hij de aandacht op zichzelf met zijn eenmansactie Fixatie: poedelnaakt, op steenworp afstand van het Lenin-mausoleum, nagelde hij met een lange spijker zijn scrotum vast aan het plaveisel van het Rode Plein ‘als metafoor voor de apathie, de politieke onverschilligheid en het fatalisme van de Russische samenleving’. De actie tomaat stak er bleek bij af.