Frits Barend

Advocaat en/of Van Hanegem

Maandag leidde Willem van Hanegem de grote persconferentie van het Nederlands elftal. Vrijdagavond hadden Peter R. de Vries en Ronald Koeman gezegd dat het wel eens tijd werd dat de assistent-bondscoach naar buiten zou treden. Zaterdag voor de wedstrijd tegen Tsjechië gaf Van Hanegem ineens de opstelling aan Jack van Gelder in plaats van Dick Advocaat. Hij zei toen dat hij dat ook al voor de eerste wedstrijd van het EK tegen Duitsland had willen doen, maar dat er iets mis was gegaan met uitstappen uit de bus. Alsof er iets mis kan gaan met uitstappen uit de bus. Maar goed, Van Gelder zei dat hij hoopte dat Van Hanegem nog vier keer voor een wedstrijd bij hem de opstelling bekend zou maken. Dat hopen mijn jongens niet, zei de assistent-bondscoach, want die missen me nu al.

Twee dagen later, na de dramatische en heroïsche nederlaag tegen Tsjechië, verscheen Van Hanegem weer in de openbaarheid, en wel als leider van de grote internationale persconferentie. Het werd een zeldzame conference, met eerlijke en zinnige antwoorden, met prachtige one liners, met een paar gewenste kijkjes in de keuken, maar ook met een paar onbeantwoorde vragen, of liever, opnieuw opgeworpen vragen.

Het was zo’n moment waarvan je later kunt zeggen: ik was erbij. Willem onthulde dat sommige spelers de bus die hen afzet voor het trainingsstadion in Albufeira liever anders geparkeerd willen zien, want dan ziet de pers ze niet instappen na de training. Nu moeten ze om de bus heen lopen en moesten zondag bijvoorbeeld Frank de Boer, ineens geheel tegen zijn gewoonte in, Rafael van der Vaart, die van vaste waarde reserve is geworden, en zoals altijd Edgar Davids opzichtig weigeren de pers te woord te staan. En dat «omlopen» moet op aandringen van Dick Advocaat, op wie je veel kunt aanmerken maar niet dat hij niet met volle overgave en emotie de pers te woord staat.

Maar nu de vragen die bleven na de persconferentie. Ik begreep maandag van de vele journalisten en NOS-medewerkers die elke avond in steeds grotere getale onze Villa bezoeken voor hun nazit en nadronk dat de NOS de fantastische oneliner van Willem van Hanegem: «Dan sla ik hem neer» hadden gerelateerd aan de beroemde wissel tegen Tsjechië van Arjen Robben voor Paul Bosvelt. Een Engelse journalist vroeg Van Hanegem wat hij zou doen als de bondscoach tijdens Nederland-Letland bij een voorsprong van 2-1 een aanvaller voor een verdediger inwisselt. «Dan sla ik hem neer», antwoordde Van Hanegem. Daarmee suggereerde Van Hanegem impliciet dat hij het niet eens was geweest met die wissel tegen Tsjechië, zou je kunnen denken. Die gedachte wordt nog eens gevoed doordat hij daarvoor ook al had aangegeven dat de vier bondscoaches het natuurlijk niet altijd eens zijn en dat er ook discussie was geweest op de bank over de beroemde wissel Robben voor Bosvelt. En omdat Van Hanegem bekend staat als een aanvallende en Advocaat als een verdedigende coach is de conclusie dan al gauw getrokken.

Maar dan denk ik even terug aan Rafael van der Vaart. Toen die opkwam bij Ajax en in steeds grotere vorm geraakte, werd hij genegeerd door de bondscoaches en met name Van Hanegem. Hoe ik dat weet? Dankzij zijn bijbaan bij Canal+ waar hij Van der Vaart destijds wel een aardig spelertje noemde dat nog jong was en nog veel moest bewijzen. Kijk eens naar Engeland en Rooney, om iets over leeftijden te zeggen. Van Hanegem was het ook zeer eens met de opstelling van Nederland in Glasgow tegen Schotland (verlies 1-0) en wilde voor de wedstrijd in Amsterdam ook veel wijzigen. Maar van de bondscoach begreep ik impliciet dat hij voor die wedstrijd in Amsterdam voor Wesley Sneijder (held van de avond) als rechtermiddenvelder opteerde en Van Hanegem voor Bosvelt. En Van Hanegem heeft ook niet doorgedrukt dat Nigel de Jong meeging naar Portugal als vervanger van de geblesseerd geraakte Mark van Bommel. Doodeenvoudig omdat juist Van Hanegem Bosvelt nog altijd verkiest boven De Jong. Daarom zou het goed zijn voor de geschiedschrijving als we echt weten hoe het zat. Wie wilde Bosvelt inbrengen voor Robben, de defensief ingestelde Advocaat, zoals iedereen gemakshalve aanneemt, of de assistent-coach die zo gecharmeerd is van de ex-Feyenoorder?