We gaan weg, maar laten jullie niet in de steek – met die boodschap probeert Joe Biden het vertrek van de Amerikaanse troepen uit Afghanistan te doen voorkomen als een soepele overgang van het ene tijdperk naar het andere. En dus kreeg de Afghaanse president Ashraf Ghani, afgelopen week op bezoek in Washington, 266 miljoen dollar aan extra hulpgelden mee plus 3,3 miljard aan budget voor militaire veiligheid. Biden deed er ook nog drie miljoen Johnson & Johnson-vaccins bij om het zwaar door covid geplaagde Afghanistan de komende tijd door te helpen.

Biden doet zijn uiterste best om te doen geloven dat de Verenigde Staten de Afghanen niet zomaar vergeten, maar iedereen beseft dat zijn prioriteiten elders liggen. The Economist vatte Bidens instelling kernachtig samen: de nieuwe Amerikaanse president ‘heeft geen tijd voor een “losing cause”’. Anders gezegd: Biden trekt de conclusie dat er voor Amerika niets meer te winnen is door in Afghanistan te blijven. Een Amerikaanse leider die zich bij beslissingen over oorlog en vrede laat leiden door strategisch eigenbelang is niets nieuws, maar voor iedere president komt een moment waarop dat feit onmiskenbaar duidelijk wordt.

Nu erfde Biden een uitzichtloze kwestie: in Afghanistan blijven doorgaan met defensiemiljarden uitgeven en meer opofferingen vragen van Amerikaanse gezinnen, zonder perspectief op duurzame vrede. Tegelijkertijd betekent terugtrekking wel degelijk verslechtering. Afghanistans wezenlijke vooruitgang op het gebied van onderwijs en vrouwenrechten, bijvoorbeeld, ligt nu in de waagschaal. Het terugtrekken van de VS zonder verdere randvoorwaarden heeft gewerkt als een fluitsignaal voor de Taliban, die nu district voor district het land weer aan het overnemen zijn. De Amerikaanse veiligheidsdiensten schatten in dat Kabul binnen zes maanden kan vallen. Het laatste restje Amerikaanse troepen, 3500 van de honderdduizend op het hoogtepunt, was de buffer om dat te voorkomen.

‘De kosten voor blijven lagen op de korte termijn en zouden voor rekening van de VS komen. De kosten voor vertrek hebben een veel langere tijdshorizon en worden gedragen door de Afghanen’, zo vatte Madiha Afzal, onderzoeker bij de denktank Brookings, de strategie van Biden samen. Ze verwijt Biden ‘toondoofheid’ omdat hij monter doet alsof Amerika haar klus geklaard heeft en iedereen nu weer zijns weegs kan gaan.

‘Het is tijd om het eindeloze vechten te staken’, zei Biden

In feite erkent het Witte Huis dat het land dat ze achterlaten een nieuw soort gevarenzone wordt. Amerika heeft besloten om de Afghanen die voor zijn leger hebben gewerkt, plus hun familieleden, te evacueren en ze elders een visumprocedure voor de VS te laten afwachten. Het gaat om meer dan zeventigduizend mensen. Waar dat ‘elders’ is en wat er gebeurt als die visa niet gegund worden, is nog niet bekend.

‘De Afghanen moeten hun eigen toekomst bepalen’, waren Bidens slotwoorden na de ontmoeting met Ghani en Abdullah Abdullah, de voorzitter van de raad die een vredesbestand met de Taliban moet bewerkstelligen. Dat is het lot van Afghanistan. Amerika bepaalt wanneer de buitenlandse inval begint en prikt het moment waarop het gelegen komt dat een land op zijn eigen benen moet staan. ‘Het is tijd om het eindeloze vechten te staken’, zei Biden.

Afghanistan zelf lijkt zich op iets anders voor te bereiden. Vlak voor de top in Washington bracht The New York Times een indringende reportage over hoe verschillende etnische groepen zich aan het bewapenen zijn. Met name Hazara’s, een onderdrukte minderheid in Afghanistan, vrezen dat de staat hen onvoldoende zal beschermen tegen aanvallen van de Taliban en Islamitische Staat, dat zich ook aan het voorbereiden is op het vacuüm dat Amerika achterlaat.

Dit soort berichten wordt gevolgd door twaalf procent van de Amerikaanse bevolking, zo bleek uit een onderzoek van Associated Press. Het land heeft zijn interesse in Afghanistan verloren. De Republikeinse oppositie doet nu een beroep op Biden om het vertrek uit Afghanistan alsnog uit te stellen. Opportunistisch, omdat Biden doorgaat met dat waarmee Trump ook bezig was. Maar als de Taliban met Kerst in Kabul staan, zal dat op Bidens geopolitieke conto worden bijgeschreven. Het definitief beëindigen van de militaire inzet in Afghanistan is misschien de meest ingrijpende daad die Biden heeft verricht. Het risico is groot dat hij de geschiedenis in gaat als de president die een kwetsbare staat aan zijn lot overliet.