Game of Thrones

Aflevering 6 - The Laws of Gods and Men

Zes afleveringen onderweg moet je vaststellen dat seizoen 4 van Game of Thrones het seizoen van de waarheid is. Het hele seizoen draait om maskers die worden afgerukt, idylles en idealen die in duigen vallen, oude complotten die bovendrijven, families die imploderen, of, in dit geval, banken die je kredietwaardigheid betwijfelen.

Medium mv5bmtuxmjiwmjyymv5bml5banbnxkftztgwnte2otg3mte 40. v1  sx1949 sy1115

Joost de Vries -

The Laws of Gods and Men begint met Stannis en de Uienridder in Braavos, de stad aan de andere kant van de Narrow Sea die eruitziet als een wereldwonder, waar de IJzeren Bank huist. Jazeker de Hypotheker laat het duo lang wachten, en als hij dan verschijnt leest hij hen de les. Ja, u zegt de legitieme rechthebber op de zeven koninkrijken te zijn, maar heeft u een leger, heeft u schepen, heeft u voedsel om dat leger te voeden? Nee, dat heeft u niet, zegt de Braavos-bankier (de laatste keer dat ik iemand zo BAM!, ge_schooled_ zag worden over z’n financiële huishouding was toen ik mijn eigen hypotheek probeerde te regelen). Uw boeken staan vol verhalen over oorlog, strijd, bloedrecht, zegt hij. Onze boeken staan vol met cijfertjes. Ik prefereer de cijfertjes. Die vertellen een veel helderder verhaal, dat op minder manieren te interpreteren is.

Deze kille argumentatie werkt in meer of mindere mate door in alle verhaallijnen, deze week. Het is de realiteit dat draken geen godsgeschenk zijn, maar wilde beesten. Die kuddes van brave schapenhouders verbranden en opvreten, waar Daenarys vervolgens goudgeld voor moet betalen. Hoe lang duurt het voordat het bevrijdingsleger van Daenarys een bezettingsleger wordt, dan belasting moet gaan innen en rechtbanken zal oprichten?

Het is de realiteit dat, ondanks alle retoriek, bloed niet sterker is dan staal. Uit pure angst wil Theon niets met zijn zus Yara te maken hebben als ze hem komt redden uit de handen van zijn psycho gevangennemer Ramsey Snow. En dat Ramsey vervolgens Theon als een Manchurian Candidate wil gaan inzetten.

Het is de realiteit dat macht niet gelijk staat aan goud: in een spontaan urgent pleidooi wijst de Uienridder de Braavos-bank erop dat Tywin Lannister 67 is en geen erfgenaam heeft. Iets wat Tywin ook aanvoelt, en daarom zo dankbaar ‘Deal!’ roept als Jaime zegt zijn erfrecht waar te maken als Tywin Tyrion laat leven (aah!).

Het is de realiteit dat bondgenootschappen alleen bestaan zolang ze voor beide partijen rendabel zijn. Bij zijn proces wijst Tyrion Lord Varys erop dat hij hem ooit zei nooit te zullen vergeten dat Tyrion King’s Landing redde bij de slag van Blackwater Bay, nadat Varys zojuist een beschadigende getuigenis heeft afgelegd. Is hij zijn uitspraak soms vergeten? ‘Sadly, Lord Tyrion, I never forget a thing’, zegt Varys, en ik weet niet of hij dat op een vileine of droevige manier bedoelde.

Na veel Tywin, Jaime en Cersei Lannister behoorde de aflevering deze week aan Tyrion toe, letterlijk in het beklaagdenbankje, omsingeld door iedereen die hem erin wil luizen. Op Jaime na. ‘Kingslayer!’ wordt geroepen bij de entree naar de troonzaal, en voor het eerst wordt niet Jaime bedoeld maar Tyrion. Hij hoort het allemaal aan, kalm en superieur, totdat daar dan toch Shae verschijnt. Hoe kan het ook anders. Hell hath no fury like a woman scorned, en vandaag neemt ze haar wraak en luist hem erin. Verslagen breekt hij, en spreekt hij suïcidaal de woorden die vooral bedoeld lijken om zichzelf te straffen: nee ik heb koning Joffrey niet gedood, maar ik zou willen dat ik het wel had gedaan. In deze aflevering die lijkt opgedragen aan de harde realiteit maakt Tyrion de klassieke fout: hij spreekt de waarheid.

Game of Thrones** -equivalent van ‘Is it because I’m black?’**: Tyrion die roept dat hij alleen terechtstaat ‘omdat hij een dwerg is’, ongewild en onbemind door zijn familie.

Beste punchline : ‘Bring me my brown pants!’

Even tussendoor : ik vind dit misschien wel het beste seizoen tot nu toe.

Niña Weijers –

Om een paar redenen is Tyrions woede-uitbarsting aan het einde van deze aflevering de moeite van het nader bestuderen waard. Ten eerste is het voor het eerst dat hij zich, en plein public, ontdoet van zijn altijd zo nauw sluitende harnas van superieure ironie. Waar het hem altijd bescherming bood tegen het geschimp en gehoon van zijn omgeving is het nu plotseling ontoereikend geworden. De omvang van het onrecht dat hem hier wordt aangedaan is te groot, zoiets duldt geen ironie, alleen bittere waarheden voldoen – mogelijkerwijs. ‘De enige misdaad die ik heb begaan’, zegt hij dan ook, niet zonder gevoel voor melodrama, ‘is een dwerg zijn.’ Iedereen weet al lang dat dit wáár is, maar de dwerg zegt het plotseling hardop en schendt daarmee de zorgvuldig in stand gehouden code van onderhuids venijn en sluimerend ressentiment. Hij handelt niet pragmatisch, niet strategisch, niet in het geniep, en ontdoet zich daarmee van de Lannister-signatuur. Meer dan hij uit zijn rol valt, pelt hij die van zich af, tot er iets overblijft wat je misschien de ‘echte’ Tyrion zou kunnen noemen: een dapper man die zijn lot liever in handen van de voorzienigheid legt dan in die van zijn eigen familie (geef hem eens ongelijk).

Zoals de contouren van Tyrions identiteit worden bepaald door zijn dwergzijn, zo wordt Theon tegenwoordig gedefinieerd door zijn gebrek aan penis (überhaupt komen veel problemen rond zelfacceptatie in deze serie voort uit ontbrekende of niet-functionerende ledematen – Jaime’s missende hand, Brans verlamde onderstel, Varys’ castratie: ze bepalen in grote mate wie zij zijn). In alle opzichten heeft Ramsey Theon volledig afgebroken, om hem weer op te bouwen als een soort bange hond die luistert naar de naam Reek. Het is een gemeenplaats: de gijzelaar die zo gehersenspoeld wordt door zijn gijzelnemer dat hij zich geen leven zonder gevangenschap meer kan voorstellen. Wanneer zijn zus de deur van zijn kooi opent, is dat voor Reek dan ook zo onbegrijpelijk dat hij in een hoek kruipt en in haar hand bijt. Dat Ramsey hem vervolgens wil inzetten om de rol van Theon Greyjoy te vertolken, is even ingenieus als roekeloos. In Reeks onvoorwaardelijke trouw aan Ramsey, zou hij – o, ironie – de rol van Theon misschien wel beter kunnen vertolken dan Theon zelf toen hij nog Theon was (en een totaal ongeleid projectiel). Aan de andere kant: de ervaring leert dat je maar al te snel samenvloeit met de rol die je krijgt toebedeeld. Dus wie zegt dat Reek niet opnieuw Theon wórdt, Theon 2.0, hyperrealistisch en onbetrouwbaarder dan ooit?

Irritatiemoment 1 : Shae’s optreden. Ik vond het eigenlijk gewoon helemaal niet geloofwaardig dat een verstandige vrouw als Shae werkelijk zou geloven dat Tyrion haar wegstuurde omdat hij niet van haar hield. Ieder zijn zwaktes, maar Shae is better than this.

Irritatiemoment 2 : Waarom mogen we wel te pas en te onpas naakte tieten zien, en niet het kruis van iemand wiens piemel is verwijderd? Geweld, seks, verkrachting: alles is geoorloofd, maar zodra Reek zich uitkleedt voor zijn bad wordt er heel discreet tot aan zijn middel gefilmd. Dat is hypocriet, mensen.

Nina Polak –

Lord Varys is geen lord! Niet in titulaire zin én niet in de zin dat hij van jongetjes houdt. (Vergeef me dat ik weer begin over onverwachte seksuele geaardheden, maar GoT blijft verbazen op dat gebied.) De kale eunuch vertrouwt Oberyn zelfs toe blij te zijn dat hij überhaupt nooit vleselijk verlangen heeft gekend: ‘The absence of desire leaves one free to pursue other things.’ Wijze woorden.

Geen verlangen. Dat kan Oberyn zich vast moeilijk voorstellen; hij lijkt maar aan één ding te denken (zo loom als hij zich over zijn stoel drapeert tijdens het proces van Tyrion). Het is subtiel, maar de suggestie wordt gewekt dat er iets broeit tussen hem en Cercei. Is dat misschien hoe hij Tywin de dood van zusje betaald gaat zetten? Want het is inderdaad het seizoen van de waarheid, maar het is ook het seizoen van gerechtigheid.

Nothing is ever simple, not even justice, zei iemand ooit. Deanerys wordt daarmee geconfronteerd als de zoon van een van de door haar gekruisigde bestuurders zich aan haar voeten werpt en smeekt of hij zijn vader mag begraven. Vlak daarvoor heeft een herder geklaagd dat haar puberende draak zijn geiten roostert, en er staan nog tweehonderd mensen te wachten voor het klachtenspreekuur. Daenerys’ rimpelloze gelaat toont een eerste spoortje van verveelde vermoeidheid bij zoveel complicaties. Ze zal het moeten leren: de moral high ground, die ze zo parmantig bewandelt, is geen rozenperkje.

We moeten ook niet vergeten, Cercei herinnert ons daaraan, dat Deanerys nog maar een kind is, ‘a child, half way across the world’. Voor de Queen Regent is dat reden om haar niet te vrezen. Stom natuurlijk, maar Cercei heeft andere zaken aan haar hoofd: gerechtigheid – of de farce die daarvoor moet doorgaan.

Niet vaak heb ik het onrecht zo hartverscheurend in een acteursgezicht zien bijten. Peter Dinklage heeft zichzelf overtroffen als de dwerg wiens lijf te klein is voor zijn woede. Dat hij zijn Lannister-cool laat varen als die ‘leugenachtige hoer’ haar gif spuit is meer dan geloofwaardig. Hij staat er echt helemaal alleen voor, beseft hij. Het doet zijn moed alleen maar toenemen.

Een interessante vraag is natuurlijk of Shae – die we kennen als temperamentvol – echt zó rancuneus is dat ze haar leeuw verraadt. Het kan natuurlijk zijn dat hier weer zo’n stinkend complot achter zit, dat haar is voorgehouden dat ze alleen op deze manier zijn leven kan redden. Wat er met dat leven gebeurt… we kunnen alleen hopen.

Geur van de week: natte hond.

Tough lady-character van de week: Yara. Zij heeft echt alle goede genen gekregen. Ik zou geloof ik ook niet graag haar gecastreerde broer zijn.


Beeld: Game of Thrones (HBO).