2 tot en met 7 november, Het Ketelhuis te Amsterdam

Africa in the Picture

De spectaculaire locatie van de geslaagde politieke satire Moloch Tropical, waarmee het filmfestival Africa in the Pictureopent, refereert aan het hoofdthema, namelijk de isolatie waarin een door arrogantie en machtswellust gecorrumpeerde Haïtiaanse leider terecht is gekomen.

In een haast onbereikbaar kasteel hoog in de bergen omringt president Jean de Dieu Theogene (Zinedine Soualem) zich met kabinetsministers die of van alles achter zijn rug bekokstoven of zijn bevelen klakkeloos opvolgen en met bedienden die niet alleen klaar moeten staan als le président een biertje lust, maar vooral ook wanneer zijne excellentie gewoon ‘zin’ heeft. En niemand die er iets aan kan doen, want de president lijkt onaantastbaar.

Dat het mis gaat, komt bijna terloops ter sprake. De revolutie begint ver weg, ergens beneden in de krottenwijken waar de oppositie de straat opgaat. De machthebbers in het kasteel beleven het allemaal tweedehands, door televisiebeelden van brandende straten waarin de oproerpolitie inbeukt op de demonstranten. Vergeefs. Als een brandend vuurtje verspreidt zich de woede van het volk.

Het is winst dat regisseur Raoul Peck, geboren in Haïti en opgegroeid in Congo, het verhaal van Moloch Tropical vanuit het perspectief van de machthebber vertelt. In dit opzicht doet zijn film denken aan The Sun, Aleksandr Sokurovs intieme portret van Hirohito, waarin de leider, gevangen in de corridors van zijn woning, eveneens geïsoleerd raakt van het land en zijn mensen. Beide films gaat over de werking van macht, over de wijze waarop ongecontroleerde heerschappij ontmenselijkt.

Peck verbeeldt dit idee prachtig door president Theogene een ‘gebrek’ te geven. Wanneer hij ‘s ochtends wakker wordt, stapt hij in een stuk glas in zijn badkamer. Net als Shakespeares weergaloze machtswellusteling Richard III loopt hij vervolgens in de rest van het verhaal mank. Zijn moeder, pas gearriveerd in het kasteel, wrijft zout in de wonden door droog op te merken: 'You’re crooked!’

Conform de stijl van satire illustreert regisseur Peck de volle omvang van de tragedie door de problematiek uit te vergroten. De toon van de film wisselt voortdurend tussen wrange humor en hard geweld. Terwijl zijn imperium voor zijn ogen verkruimelt zonder dat hij er maar iets aan kan doen, gaan de beulen van Theogene ergens in het kasteel onverdroten voort met het martelen. Bijzonder knap is dat de regisseur hierbij ‘technieken’ uit andere brandhaarden in beeld brengt, waardoor de film een bredere significantie krijgt. Televisiebeelden met de beruchte foto’s van Lynndie England en Charles Graner aan het werk in Abu Ghraib worden afgewisseld met scènes in de martelkamer van Theogenes kasteel, waar men met honden en water aan de slag gaan. Uiteindelijk wacht de gemartelde een dood door brandende autobanden, bekend van soortgelijke praktijken in de townships van Zuid-Afrika tijdens de apartheid.

Het land brandt. Maar hij staat zéker niet alleen, verzekert le président iedereen die zich binnen hoorafstand bevindt. De Bush'es! Ken ik! De Clintons ook! En er komt een of andere beroemde zangeres ook nog in het kasteel optreden, want deze crooked leider heeft de regeerstijl waarin politiek en entertainment de hoofdingrediënten zijn, inmiddels volmaakt in de vingers. Dit motief wordt geraffineerd vermengt met het stijlmiddel van een play-within-a-play, eveneens bekend van Shakespeare, waarin acteurs een koninklijk toneel naspelen. Maar de ‘koning’ kijkt niet meer. Te bezig om een dienstmeisje aan te randen. En tegelijkertijd van zichzelf te walgen. De crooked president. Niemand kijkt meer naar hem om. Hij staat alleen, een echo van Richard van Gloucester op Bosworth Field.

Africa in the Picture, van 2 tot 7 november in Het Ketelhuis te Amsterdam