Afrika is zijn cartoonist kwijt

Nairobi – De zelfverklaarde hofnar van Oost-Afrika is zijn voornaamste podium kwijt. De hele regio kent cartoonist Gado en zijn spotprenten in zwart-wit waarmee hij de corruptie en zelfverrijking van politici aan de kaak stelt. Gado vertolkt gevoelens die veel inwoners niet kunnen of durven uiten.

Maar na bijna een kwart eeuw heeft hij zijn baan verloren bij de krant de Daily Nation in Kenia en bij de zusterpublicatie The EastAfrican die verschijnt in Kenia, Tanzania, Oeganda en Rwanda. Gado’s echte naam is Godfrey Mwampembwa, hij werd geboren in 1969 in Tanzania. In 1999 was hij in Kenia cartoonist van het jaar, in 2007 kreeg hij de Prins Claus Prijs. Zijn prominente Zuid-Afrikaanse collega Jonathan Shapiro noemde hem eens ‘de belangrijkste cartoonist in Afrika’.

Het recente besluit van de Daily Nation en The EastAfrican om zijn contract niet te verlengen, werd volgens Gado genomen onder druk van Kenia’s machthebbers. De regering van president Uhuru Kenyatta wil volgens hem de persvrijheid inperken die sterk toenam met de politieke en economische liberalisering van na de Koude Oorlog. Ettelijke krantenredacteuren en bloggers ondervonden problemen met de regering-Kenyatta, die aan de macht kwam na verkiezingen in 2013 en getracht heeft om wettelijke restricties op te leggen aan de media.

De Daily Nation ontkent dat Gado’s vertrek voortkomt uit politieke druk. Gado houdt echter voet bij stuk. Hij vecht zijn vertrek aan. In een verklaring schrijft hij dat het krantenbedrijf hem wel degelijk te verstaan heeft gegeven dat de regering ontevreden was over zijn cartoons. En dan vooral die waarin hij president Kenyatta en vice-president William Ruto afbeeldde in voetboeien, een verwijzing naar hun vervolging door het Internationaal Strafhof wegens verkiezingsgeweld in Kenia. De voetboeien groeiden de laatste jaren uit tot een soort handelsmerk.

Tanzania verbood vorig jaar officieel de distributie van The EastAfrican wegens een kwestie rond een vergunning. In werkelijkheid, meenden velen, ging het om een cartoon waarin Gado toenmalig president Jakaya Kikwete afbeeldde als een Romeinse keizer omringd door vrouwen met de namen ‘vriendjespolitiek’, ‘onbekwaamheid’ en ‘corruptie’. Toeval of niet: nu Gado weg is, verschijnt The EastAfrican weer in Tanzania.

Gado tekent ook corrupte Chinese ondernemers, huichelachtige predikanten en inhalige parlementsleden (met varkenskoppen als hoofden). Hij onderstreept het belang van vrije media. ‘Ze dienen als een tegenwicht tegen bestuurlijke excessen en vormen dus een belangrijke bijdrage aan de gezondheid van elke samenleving’, zei hij onlangs.