Opheffer

Al te menselijk

In de jaren zeventig van de vorige eeuw heb ik het inderdaad allemaal geloofd.
Dat de kapitalistische samenleving vervangen zou worden door een socialistische samenleving. In die samenleving zouden er geen klassen bestaan, alles zou volledig democratisch zijn en het zou een internationale beweging betreffen. Natuurlijk bedoelden we met klassenloos dat alle personen dezelfde eigendomsrechten hebben.

Medium opheffer milo revolutie

Ik meende oprecht dat via een revolutie, of een opstand, en iets later, in de tijd van Den Uyl, via de democratische weg de socialistische heilstaat zou worden bereikt. En onmiddellijk zou dan al het privé-eigendom worden afgeschaft.
Ik dacht dat wanneer dit nu eenmaal goed doorgevoerd zou worden het leger, de politie en de gevangenissen nutteloos zouden zijn geworden.
Ik kijk nog wel eens naar die Rode Opheffer en probeer dan niet alleen de redenen te achterhalen waarom ik dit veertig jaar geleden dacht maar vooral wat mij op andere gedachten heeft gebracht. Vooral het werk van de beide (Van het) Reves heeft hierin een grote rol gespeeld, maar ook mijn liefde voor Amerika en vooral de Amerikaanse cultuur. Amerikaanse films en boeken vertegenwoordigden een wereld waarin ik wilde leven. Ik heb het al eens geschreven, toen ik achttien was, las ik naast het vertaalde werk van Sartre ook het werk van Ayn Rand - en eigenlijk vond ik het dezelfde sfeer uitstralen.
En - ik kan er niets aan doen - dat vind ik nu nog. Ik weet heus wel dat Sartre er gevaarlijke standpunten op nahield, en begrijp ook wel waarom sommige critici Ayn Rand een fasciste vinden en een kitschschrijfster. Maar ik geniet ervan.
En op sommige momenten, als ik mijn vrienden weer eens over Rand en Sartre vertel, lukt het me ook beiden met elkaar in verband te brengen. Ik hou van beider radicale intellectualisme. Natuurlijk hou je dan ook van Nietzsche. Hoe vaak heb ik in mijn leven niet Menselijk, al te menselijk opgeslagen. Puur om te genieten.
Drie keer per week loop ik langs de Occupy-beweging bij de Beurs van Berlage. Ik hoor daar niet bij, maar ik zou er bij willen horen for sentimental reasons. Mijn verleden hoort erbij, mijn toekomst niet.
Iedere keer als ik langsloop, denk ik: jullie hebben gelijk, Marx was en is een prachtig, inspirerend schrijver, maar je kunt toch niet volhouden dat die ideeën van hem ook maar enige levensvatbaarheid bezitten. Hij is, net als Freud, een goed essayist. En ook wil ik weten: wie van jullie heeft ook Menselijk, al te menselijk gelezen? En wie van jullie vond het ook zo'n goed boek? En The Fountainhead van Ayn Rand - hebben jullie ook zo genoten van die toespraak die daarin staat over het individualisme?
Ik heb niet het idealisme dat ik denk: als die bezetters nu eenmaal mooie boeken lezen, dan komt het allemaal wel goed.
De boeken die ik goed vind, vinden zij waarschijnlijk verderfelijk.
Toen ik gisteren langsliep, hoorde ik ergens iemand good old Bob Dylan spelen. De woorden van Bob dat de tijden aan het veranderen zijn, pasten mooi bij de vieze tentjes. Het lied herinnerde mij eraan dat Bob ooit een afschuwelijke kerst-cd heeft gemaakt, die ik toch wil hebben, en sterker: ik weet nu al dat ik die cd waarschijnlijk mooi vind. Ik kan zo redeneren dat hij past in zijn en ook mijn manier van leven die ik zo boeiend vind. Sterker: als Bob morgen een cd zou maken met alleen maar naziliederen, dan zou ik die ook kopen. Natuurlijk zou ik in de openbaarheid dan die teksten afkeuren en er schande over spreken, maar thuis, met alleen de oortelefoontjes van de iPod in mijn oren, zou ik genieten, zonder een nazi te worden.
Dat kan, namelijk.