Alledaags

Kijk voor een afbeelding bij dit stukje naar het aanrecht, de kamerplant, de deurknop… Het maakt niet uit, zolang het maar gewoon is. Preciezer gezegd: neem even de tijd, een moment van ledigheid. Verspil weer eens energie en tijd aan het nutteloze, het triviale en herontdek de sleur.

Over sleur hoor je niet veel meer klagen. Het komt me voor dat steeds minder mensen toekomen aan het voorspelbare leven. Iedereen beleeft aan de lopende band historische momenten, al is het maar van horen zeggen. Het gewone is een uitzondering. Alles is onalledaags geworden, exceptioneel en spectaculair. De tijd staat continu stil. Wie erbij hoort, verkeert permanent in de noodtoestand, een psychische staat van beleg.
Laatst zat ik met twee senioren in zo'n krappe coupe van de nieuwe dubbeldekkers. Ik luisterde mee naar een gesprek over hun werk bij Kerk en Samenleving. Overzichtelijke beslommeringen: pagina’s rapen en wikkels vouwen, de stijgende verzendkosten en de aankoop van de kantooraccessoires. Daarna werd de redactieformule doorgenomen. Zingevende artikelen vonden ze belangrijker dan pure informatie. Het was knokken om goede auteurs te vinden, maar ze slaagden er toch in normen en waarden hoog te houden. De christelijke beschaving houdt stand op basis van veel liefdewerk en oud papier. Weeromgekeerd in de moederschoot der Natie genoot ik ontroerd van een overzichtelijk leven in eenvoud. Deze mensen waren thuis en brachten ook anderen daar naar toe.
Toen kwamen reiservaringen ter sprake. De ene kwam net uit Garmisch-Partenkirchen, de andere overwinterde bij voorkeur op Madeira. Vorige zomer had de een een maand gewandeld rond de Noordkaap, de ander had de Hybriden verkend. Volgend jaar stond familiebezoek in Canada op het programma. Een uitnodiging voor een oecomenisch congres in Korea hadden ze op zak. Vlak voor Ede- Wageningen kwamen nog de plannen voor respectievelijk een tocht door Indonesie en een maandje helihoppen over de Antillen aan bod.
In een klap werden alle vooroordelen opgeruimd. Wat nou aan huis en haard gebonden ouden van dagen? Vergrijzing is ook niet meer wat het geweest is. Dit was het paradijs van de AOW, Zwitserleven en De Amersfoortsche samen, onderhouden door voldoende yoga. Wanneer zelfs de staf van Kerk en Samenleving de agenda heeft van een permanent gejetlagde avantgardist, dan is elke illusie over gemeenschap onterecht.
Geen wonder dat men allerwegen sterk verlangt naar het alledaagse, zich wil engageren met de gewone dingen om ons heen. En het zijn uitgerekend de kunstenaars, de voorhoede van weleer, die deze zingevende esprit deelachtig is geworden. Avant- garde is archeologie geworden. Talloos zijn de kunstwerken als opgravingen van de verloren eigen leefwereld. Talloos ook de kunstenaarsinitiatieven en tentoonstellingen waarin het alledaagse en nabije wordt verheerlijkt. Op dit moment zijn in Amsterdam op meerdere plaatsen voorbeelden te zien. Zelfs de ijzingwekkende ex-BMW van Sint Rob in Arti wordt gepresenteerd als teken van alledaags geweld. Het absolute incident als ready made. Ook de andere aan Bits and Pieces deelnemende kunstenaars doen in hun werk verslag van de ‘absurditeit van het leven’. Niet een resultaat van een zoektocht naar het buitengewone, maar de kille registratie van wat zij nolens volens vlak om zich heen hebben aangetroffen.
De manifestatie (Alter) Ego Documents gaat over het autobiografische in de actuele documentaire fotografie en videokunst. Onder D. H. Maders motto 'today’s documentarist works closer to home, the battlefield covered is no longer the beaches of Okinawa, but the breakfast table. His or her themes are not social issues, but personal concerns’, wordt kwetsbaarheid in ere hersteld. Ruimte en aandacht, dat zijn de idealen. De Schreeuw op Camcorder. De toekomst is aan het elektro-digitale expressionisme.