Alleen op de wereld

Tokio - Eigenlijk was het vanaf het begin al duidelijk wie het diplomatieke armpje-drukken tussen Japan en China zou winnen. Twee weken geleden ramde een Chinese visser in de buurt van de Senkaku-eilanden twee Japanse patrouilleboten en Japan had het volste recht om hem vervolgens te arresteren. Maar Japan miste ook met de onervaren premier Kan en zijn kersverse kabinet de benodigde diplomatieke slagkracht om vervolgens de Chinese storm die opstak te trotseren.
Het kwam bovendien slecht uit dat Japans gesteggel over de Amerikaanse marinebases op Okinawa ervoor zorgde dat de Verenigde Staten net wat minder bereid waren dan gewoonlijk om voor Japan in de bres te springen. De Amerikaanse vice-president Biden mag dan zeggen dat de relaties tussen de VS en China via Tokio lopen, maar zijn baas Obama repte afgelopen week met geen woord over de diplomatieke rel toen hij twee uur sprak met China’s Wen Jiabao. Sterker nog, waarschijnlijk oefende Obama wél milde druk uit op Japan om de schipper vrij te laten. Vanzelfsprekend is het China niet te doen geweest om het lot van de arme vastgenomen schipper. In alle windstreken heeft China disputen met buurlanden over grondgebied. Het speelt natuurlijk mee dat rond de Senkaku-eilanden vis, gas en olie te winnen zijn, maar China lijkt er vooral op uit om gewoonweg te laten zien wie de sterkste is. Ruim een maand geleden haalde China Japan in als op één na grootste economie van de wereld - een positie die Japan 45 jaar in handen heeft gehad. De groeicijfers van beide landen beloven bepaald niet een nek-aan-nekrace om deze tweede plaats in de komende jaren. En ondertussen bouwt China ‘uit defensie-overwegingen’ aan een sterk militair apparaat.
Naast economisch en militair vlagvertoon heeft Peking ook aan Tokio laten zien wie nu van wie afhankelijk is. China heeft negentig procent van de wereldmarkt in zeldzame metalen in handen, en draaide de toevoerkraan daarvan heel even dicht. De Japanse hightech-industrie lag meteen met de pootjes omhoog. En passant laat China de rest van de regio zien wie de onbetwiste baas is in Azië. Want als China Japan al zo gemakkelijk aftroeft, dan hoeven Vietnam, India en Zuid-Korea het helemaal niet te proberen.
Hulp uit de regio hoeft Japan niet te verwachten: het optreden van Japan tot 1945 is bepaald niet vergeten en het Japanse superioriteitsgevoel maakt dat Japans buren niet snel zullen bijspringen. Nu de VS de andere kant op kijken, staat Japan er dus alleen voor. En dat maakt Japans topprioriteit, het voorkomen van gezichtsverlies, ditmaal wel heel erg lastig.