Linkse organisaties in een kramp

Alles afgelast, maar ze gaan door

AMSTERDAM – Linkse organisaties zijn in een kramp geschoten na de moord op Pim Fortuyn. Door de negatieve beeldvorming en de vele hatemails waarin ‘links’ verantwoordelijk wordt gehouden voor de moord heeft angst de kop opgestoken. Verscheidene manifestaties waarin gediscussieerd zou worden over de multiculturele samenleving zijn afgelast.

En op een bijeenkomst in Amsterdam die afgelopen zaterdag wél doorging, overheerste weinig sterke retoriek. De aanwezigen kwamen niet veel verder dan: ‘We moeten met een statement komen’, en: ‘We gaan door’.

Het had een ‘a-politieke, geëngageerde en volledig spontane’ manifestatie moeten worden, de discussie ‘Ben je bang voor mij?’ afgelopen zaterdag in Paradiso in Amsterdam. Maar de organisatoren – Marokkaanse en Hollandse jongeren met goede opleidingen en banen – durfden de discussie over de multiculturele samenleving zo kort na de moord op Pim Fortuyn niet aan. Terwijl het programma niets met politiek te maken had: in een debat met sceptici als Theo van Gogh wilden de jongeren de positieve kanten van hun cultuur laten zien. Daarnaast zou er ruimte zijn voor muziek en cabaret.

‘Elke discussie wordt nu overschaduwd door de dood van de heer Fortuyn’, zegt Khalid Kasem, in het dagelijks leven designadviseur. ‘Plus de kans dat er in de huidige verhitte sfeer uitspraken zouden worden gedaan die ons uiteindelijk worden aangerekend.’

Was ‘Ben je bang voor mij?’ niet juist relevanter en urgenter dan ooit? ‘Persoonlijk wilde ik doorgaan’, zegt Kasem. ‘Ik vind dat we juist nu de rug moeten rechten. Niet capituleren, ons niet monddood laten maken. Maar we blijken uiteindelijk plooibaar en netjes.’ De organisatie wil het opnieuw proberen in september.

Ook ‘Stop racisme stop de haat’, de grote anti-Fortuyn-demonstratie in Rotterdam, werd op het laatste moment afgelast. Het mocht volgens haastig aangeplakte posters in Amsterdam ‘niet betekenen dat antiracistisch en links Nederland nu in zijn schulp kruipt’. Toch had het daar veel weg van, afgelopen zaterdagmiddag in het uitgewoonde studentencentrum van de Universiteit van Amsterdam. Een kleine honderd actievoerders en vertegenwoordigers van (radicaal-) linkse splintergroeperingen kwamen bijeen in een in onbruik geraakte collegezaal. Afgevaardigden van de SP, GroenLinks en PvdA blonken uit door afwezigheid. De enige partijpoliticus was René Danen van Amsterdam Anders/De Groenen. Het doel van de bijeenkomst: een nieuwe, gezamenlijke koers bepalen.

In een aangeslagen sfeer werden de ontvangen hatemail en het laatste nieuws over de naar verluidt rechts-radicale aanval op een kraakpand in Leiden uitgewisseld. Een jongen van Radar – een antidiscriminatiebureau voor Rotterdam en omgeving dat onder meer ‘hulp biedt bij klachten over discriminatie, advies geeft bij acties tegen discriminatie en antidiscriminatiebeleid ontwikkelt’ – vertelde dat hij maandagavond na de eerste bedreigingen onmiddellijk was ondergedoken en heel blij was even in Amsterdam te zijn. ‘Je bent een politiek vluchteling!’ riep iemand, waarna wrang gelach en luid applaus klonken.

De bijeenkomst verliep stroef. Omdat iedereen aan bod moest komen – van de Marokkaanse Arbeiders tot de Jonge Socialisten – volgden de eentonige links-radicale geloofsbelijdenissen en maatschappijanalyses elkaar snel op. Na anderhalf uur vroeg iemand zich voor het eerst hardop af hoe het nu verder moest. ‘Een persconferentie waarop we ons uitspreken tegen de bedreigingen en verdachtmakingen aan ons adres’, opperde iemand. ‘Gewoon met z’n allen woensdagavond naar de verkiezingsuitslag kijken’, opperde een ander.

De ban werd gebroken door Zeno, zelfbenoemd anarchist, die in het Engels stelde dat er geen seconde te verliezen valt. ‘De grote en kleine partijen zitten gevangen in een opgelegd stilzwijgen, maar wij kunnen en moeten nu, vanmiddag nog, met statements komen en zo de campagne kapen. Dit is onze kans. De pers zit op ons te wachten. Als we het goed spelen, verschaffen we de grote partijen het alibi om weer campagne te voeren.’

Het werd tijd voor concrete voorstellen. Publiciste Karin Spaink zei een stuk te willen schrijven naar aanleiding van wat er op de bijeenkomst was gezegd. ‘We spreken ons uit tegen de stilte, die bijdraagt aan de polarisatie van de samenleving. We wijzen erop dat Fortuyn veel meer een popidool was dan een politicus. We wijzen op zijn simplisme. We willen terug naar het debat.’

Ook werd besloten dat het linkse platform maandag een persconferentie houdt. ‘En dan moeten er nu ook nog statements komen voor de pers’, klonk het van alle kanten. Afgesproken werd dat de vergadering zich publiekelijk zou uitspreken tegen de bedreigingen aan eigen adres en dat links wordt opgeroepen om weer campagne te gaan voeren. ‘En’, zei Judith (die haar achternaam niet wilde noemen), ‘we gaan door met de strijd voor een democratische, antiracistische, feministische, nou ja, vul-maar-in-samenleving.’

‘We gaan door’ werd ook geroepen tijdens de spontane stille tocht als adhesiebetuiging aan Pim Fortuyn, vrijdagavond, eveneens in Amsterdam. Er werd wel meer geroepen. Zoals het traditionele ‘Media moordenaars’ en ‘Pimmie, Pimmie, Pimmie, bedankt’. Origineler waren: ‘Op naar het Mercatorplein!’ en: ‘Solidariteit met eigen cultuur’. Het kwam er nog wat onwennig uit. Voor de meeste deelnemers zal het de eerste demonstratie ooit zijn geweest.

Terug op de Dam richtte Joop Glimmerveen van de ontbonden Nederlandse Volksunie zich tot de menigte met de oproep op Pim te stemmen en het land onbestuurbaar te maken. Slechts de eerste rijen konden hem verstaan. Toch werd er enthousiast geklapt. Een echte adhesiebetuiging aan Glimmerveen kon je er niet van maken

Glimmerveen vroeg waar de camera’s bleven, maar die kwamen niet.