Het gelukkige locatielezen: oftewel welk boek je waar moet lezen

Alles willen bewaren

Geen land waarover zoveel reisboeken in alle maten en soorten zijn geschreven als Italië, jammer alleen dat het beste en origineelste, geschreven door een Italiaan, elders alleen in een Franse en een Duitse vertaling voorhanden is. Het heet Albergo Italia.

Medium albergo

De auteur: Guido Ceronetti (Turijn, 1927). Het boek, gebaseerd op een geruchtmakende reeks artikelen in La Stampa, is van 1985, maar heeft sindsdien alleen maar aan actualiteit gewonnen. Dat zegt iets over de kwaliteit. De hitlijsten van vakantielectuur zal het niet gauw bestormen, daarvoor komt het te weinig tegemoet aan de wensen en verlangens van de commercieel geprogrammeerde Italië-toerist.

Dus geen Sixtijnse Kapel, geen Ponte Vecchio, geen Dogenpaleis. Wel talloze onbeduidende gehuchten, dorpen, stadjes verstopt in de bergen. En als hij soms toch op bekende plekken komt gaat het niet om erkende bezienswaardigheden maar om antropologische overpeinzingen, melancholische herinneringen of poëtische observaties, want Ceronetti is behalve poppenspeler en vertaler (van Martialis, Catullus, Juvenalis, het Oude Testament, met commentaar) bovenal dichter en essayist. Toeristen ziet hij liever gaan dan komen, zeker als ze gewapend zijn met ‘de nieuwe, door de misdadige Japanse lawaai-industrie uitgevonden reuzentransistors’ (let wel, het is 1985). Japanners moeten het sowieso het zwaarst ontgelden, Hollanders zijn een goede tweede – ze zijn te ruw, te doorvoed, te zelfverzekerd, nooit tonen ze een spoortje twijfel.

Albergo Italia is geen museumgids, het is eerder een zoektocht naar de vitale schoonheid van het nog aanwezige verleden. ‘Wat zou je in dit land anders kunnen zijn dan hopeloos conservatief’, vraagt Ceronetti zich retorisch af. ‘Je hoeft hier immers alleen maar alles te conserveren, te bewaren.’ Volgt een opsomming van alle schatten die het land te bieden heeft: stenen, dieren, bloemen, kruiden, heuvels, hoeken, profielen, muren, bogen, gewelven, loggia’s, parken, graven, standbeelden, schilderingen, ramen, tuinen, palmen, olijfbomen, steeneiken, tafels, boeken, spreekwoorden, talen, papier, stations et cetera. Hij betreurt de mateloze verruwing van de samenleving, onder meer tot uiting komend in het verdwijnen van de warme menselijke stem, van de sentimentele liedjes (Lili Marleen, La Paloma) van de vrouwen die, muzikaal of niet, vroeger altijd zongen onder het huishouden, wachtend op hun geliefde en ter verwelkoming van hun borelingen.

Guido Ceronetti, Albergo Italia: Meine Italienische Reise, Hanser Verlag München 1993, 184 blz., €29,80